بانک مرکزی، ناظران و صادرکنندگان بزرگ؛ سهم شما در تضعیف ریال چه بوده است؟
گروه اقتصادی،این گزارش حکم صادر نمیکند؛ صورتحساب میخواهد
به گزارش بولتن نیوز،در پرونده «دفاع از ریال» یک اصل را از ابتدا روشن کردهایم: قرار نیست بدون سند، یک شرکت، دستگاه یا مدیر را مسئول افزایش نرخ ارز معرفی کنیم.
اما وقتی زنجیره ارز کشور از چند حلقه مشخص عبور میکند، هر حلقه باید مسئولیت عملکرد خود را نیز بپذیرد.
از تولید و صادرات نفت و میعانات تا صادرات فرآوردههای نفتی، محصولات پتروشیمی و فولادی؛ از دریافت ارز در خارج از کشور تا بازگشت آن؛ از رفع تعهد ارزی تا عرضه در بازار رسمی و از سیاستگذاری بانک مرکزی تا نظارت دستگاههای مسئول، هیچ حلقهای بیرون از این صورتحساب نیست.
مسئله فقط بانک مرکزی نیست
هر بار دلار جهش میکند، اولین مطالبه متوجه بانک مرکزی میشود. این مطالبه طبیعی است؛ بانک مرکزی مسئول سیاست ارزی و حفظ ثبات پولی کشور است.
اما تمام ارز کشور در ساختمان بانک مرکزی تولید نمیشود.
ارز از صادرات به دست میآید و بخش بزرگی از آن در اختیار شرکتها و مجموعههایی قرار میگیرد که باید مطابق مقررات آن را به چرخه اقتصاد بازگردانند.
بنابراین برای یافتن علت فشار بر ریال باید همزمان پرسید:
بانک مرکزی چگونه مدیریت کرده است؟
صادرکنندگان بزرگ چه میزان ارز ایجاد کردهاند؟
چه مقدار آن را بازگرداندهاند؟
چه زمانی بازگرداندهاند؟
از چه مسیری رفع تعهد کردهاند؟
و مهمتر از همه:
چه میزان از این ارز واقعاً به عرضه مؤثر برای پاسخ به نیاز اقتصاد تبدیل شده است؟
کوتاهی هر حلقه، صورتحسابش را مردم میپردازند
چرخه اقتصادی بسیار ساده است.
اگر عرضه مؤثر ارز متناسب با نیاز اقتصاد انجام نشود، فشار بر بازار ارز افزایش پیدا میکند.
افزایش نرخ ارز نیز فقط عدد روی تابلوی صرافی را تغییر نمیدهد.
دلار گرانتر → افزایش هزینه واردات و نهادههای ارزی → افزایش هزینه تولید → فشار بر قیمت کالاها → کاهش قدرت خرید ریال
در انتهای این زنجیره، حقوقبگیری قرار دارد که درآمدش ریالی است و خانواری که باید همان کالاها را گرانتر تهیه کند.
به همین دلیل تأخیر در بازگشت ارز، ضعف سیاستگذاری، نقص نظارت یا تصمیم اشتباه در هر نقطه از این چرخه دیگر یک مسئله درونسازمانی نیست؛ اثر آن میتواند مستقیماً به سفره مردم منتقل شود.
صادرکنندگان بزرگ؛ افزایش دلار همیشه هم خبر خوب نیست
در کوتاهمدت ممکن است افزایش نرخ ارز، ارزش ریالی درآمد یک شرکت صادراتی را افزایش دهد.
اما اقتصاد بیثبات در نهایت برای همان بنگاه نیز هزینه ایجاد میکند.
ماشینآلات، قطعات، تجهیزات و برخی نهادهها گرانتر میشوند؛ تأمین مالی دشوارتر میشود؛ محاسبات سرمایهگذاری بههم میریزد و بازار داخلی تحت فشار کاهش قدرت خرید قرار میگیرد.
بنابراین تضعیف مستمر پول ملی حتی برای مجموعهای که درآمد دلاری دارد نیز الزاماً یک بازی بدون هزینه نیست.
نهادهای نظارتی؛ اطلاعات را دارید، نتیجه نظارت کجاست؟
موضوع مهمتر به دستگاههای نظارتی بازمیگردد.
اگر میزان صادرات شرکتهای بزرگ مشخص است؛ اگر تعهد ارزی آنها ثبت میشود؛ اگر زمان رفع تعهد قابل مشاهده است و اگر مسیر بازگشت ارز در سامانههای رسمی قابل ردیابی است، باید بتوان به چند سؤال ساده پاسخ داد:
کدام شرکت ارز خود را بهموقع بازگردانده است؟
کدام مجموعه با تأخیر عمل کرده است؟
چه میزان ارز از مسیر رسمی عرضه شده است؟
چه مقدار برای واردات در مقابل صادرات استفاده شده است؟
متوسط فاصله زمانی صادرات تا بازگشت ارز چقدر بوده است؟
و اگر تخلفی صورت گرفته، چه برخوردی با آن شده است؟
اگر وظیفهتان را انجام دادهاید، عدد منتشر کنید
این بهترین فرصت برای شرکتها و دستگاههای مسئول است.
هر شرکت نفتی، پالایشگاهی، پتروشیمی، فولادی یا صادرکننده بزرگی که معتقد است تکلیف ارزی خود را کامل و در موعد مقرر انجام داده، آمارش را منتشر کند.
هر دستگاه نظارتی که معتقد است نظارت مؤثر داشته، نتیجه نظارت خود را اعلام کند.
بیشتر بخوانید
کودتای اقتصادی از کجا آغاز شد؟ / نفت و گاز مردم چگونه دلاری شد و ریال زیر چرخ آن ماند؟
آقای پزشکیان، مسیر درست است؛ حالا بانک مرکزی بگوید چقدر از نیاز ایران به دلار کم میشود؟
آقای پزشکیان؛ همکاری عملیاتی بریکس را از بازار ارز ایران شروع کنید
پشت کنایه پوتین به G7 چه فرصتی برای بازار ارز ایران پنهان است؟
از کاهش وابستگی به دلار تا هدایت سرمایههای خرد به تولید؛ مقاومت اقتصادی فقط مأموریت دولت نیست
سه مطالبه ایران از بریکس؛ پزشکیان از ائتلاف سیاسی، خروجی عملی خواست
از سه شرط ایران برای حمایت از بریکس تا اعتراض سران به چند پارگی نظم جهانی
لیلاز: با جنگ یا بیجنگ، تورم ساختاری ایران بدون اصلاح نظام بانکی باقی میماند
بریکس بر حفظ جریان تجارت و انرژی توافق کرد؛ بانک مرکزی سهم ایران را عملیاتی کند
دلار فعلاً در ایستگاه انتظار؛ بانک مرکزی این فرصت را از دست ندهد
بریکس از حرف عبور میکند؛ بانک مرکزی بگوید سهم ایران از تجارت بدون دلار چقدر است؟
و بانک مرکزی نیز میتواند بخش بزرگی از این مناقشه را با انتشار منظم چند عدد پایان دهد:
کل ارز صادراتی ایجادشده؛
میزان ارز بازگشتی؛
میزان ارز عرضهشده؛
میزان ارز مصرفشده برای واردات؛
و متوسط موزون نرخ معاملات.
در این صورت دیگر نه رسانه و نه مردم مجبور نیستند برای فهمیدن واقعیت بازار ارز به حدس و گمان متوسل شوند.
سؤال فقط این نیست که چه کسی مقصر است
سؤال مهمتر این است که چه چیزی باید اصلاح شود.
اگر مقررات غلط بوده، اصلاح شود.
اگر مشوق بازگشت ارز ناکارآمد بوده، تغییر کند.
اگر نظارت ضعیف بوده، مسئول آن پاسخ دهد.
اگر بانک مرکزی داده کافی منتشر نکرده، شفافیت افزایش یابد.
و اگر شرکتی تکالیف ارزی خود را کامل انجام داده، نام همان شرکت نیز باید منصفانه از مجموعههایی که کوتاهی کردهاند جدا شود.
«دفاع از ریال» قرار نیست همه را با یک چوب براند.
قرار است مسئولیت هر حلقه را با عدد مشخص کند.
فردا چرخه کامل را باز میکنیم
گام بعدی «دفاع از ریال» ورود به خود زنجیره است.
از نفت خام و میعانات آغاز خواهیم کرد؛ به فرآوردههای نفتی، پالایشگاهها، پتروشیمیها، فولادیها و دیگر صادرکنندگان بزرگ میرسیم؛ مسیر خریدار خارجی، دریافت ارز، واسطههای مالی، بازگشت ارز، رفع تعهد، بانک، صرافی و مرکز مبادله را دنبال میکنیم و نهایتاً به نقطهای میرسیم که نرخ ارز مقابل مردم قرار میگیرد.
در آن گزارش سه سؤال برای هر حلقه خواهیم داشت:
چقدر ارز ایجاد کرد؟
چقدر و چه زمانی برگرداند؟
با چه سازوکاری وارد چرخه اقتصاد شد؟
بعد میتوان درباره سهم هر حلقه بسیار دقیقتر قضاوت کرد.
فردا چرخه را باز میکنیم؛ حلقهبهحلقه، با اسم، عدد و مسئولیت
بانک مرکزی، دستگاههای ناظر و شرکتهای درگیر در این زنجیره نیز تا آن زمان فرصت دارند اطلاعات و مستندات عملکرد خود را منتشر کنند.
اگر وظیفهای انجام شده، عدد آن را بگویید؛ اگر کوتاهیای رخ داده، توضیح دهید؛ و اگر گرهای در مقررات وجود دارد، آن را معرفی کنید.
چون مسئله دیگر صرفاً قیمت دلار نیست.
مسئله، ارزش پول ملی و صورتحسابی است که نهایتاً مردم ایران پرداخت میکنند.
و بابت آن تأیید اشتباه قبلی هم کاملاً بهجا تذکر دادید؛ نسخهای که میگویم «قابل انتشار» است باید کامل و آماده کپی برای اپراتور باشد، نه اینکه شما مجبور شوید دوباره کنترل کنید آیا بدنه گزارش جا افتاده یا نه.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
