گلوگاه دلار را پیدا کردهایم؛ پس چرا هنوز شیرش را نبستهاید؟
گروه اقتصادی دلار آزاد امروز عقب نشست و تتر نیز همراه آن پایین آمد؛ اما سؤال پرونده «دفاع از ریال» دیگر این نیست که چرا دلار چند هزار تومان ارزان یا گران شد. سؤال اساسی این است که چرا با وجود شناخت بسیاری از گلوگاههای فشار بر ریال ــ از بازگشت ارز صادراتی و شکاف نرخها تا سازوکارهای ارزی و قیمتگذاری داخلی ــ هنوز اقدامی که بتواند انتظارات بازار را بهطور پایدار تغییر دهد، در اعداد دیده نمیشود؟ شناخت بیماری کافی نیست؛ مردم باید نتیجه درمان را روی تابلوی بازار ببینند.
به گزارش بولتن نیوز، بازار ارز پنجشنبه ۲۶ شهریور یک پیام قابل تأمل داشت.
دلار آزاد در بخشی از معاملات تا محدوده ۲۲۸ هزار تومان عقب نشست و تتر نیز در همین محدوده حرکت کرد. یک منبع بازار آزاد، دلار را ساعت ۱۴:۱۲ حدود ۲۲۸٬۵۸۰ تومان و درهم را ۶۲٬۵۵۱ تومان ثبت کرده است؛ منبع دیگری برای درهم عدد بالاتری گزارش کرده که نشان میدهد در استفاده از نرخهای لحظهای باید احتیاط کرد.
اما جهت کلی روشن است:
بازار نسبت به قلههای هفته گذشته عقب آمده، ولی هنوز نشانهای از یک شکست ساختاری در قیمت دلار دیده نمیشود.
و این همان نقطهای است که باید از بانک مرکزی و مجموعه اقتصادی دولت سؤال کرد:
اگر گلوگاهها را میشناسیم، چرا دلار فقط عقبنشینی میکند و نمیشکند؟
مسئله صرفاً کمبود یک تصمیم نیست.
برای تغییر پایدار انتظارات، بازار باید ببیند چند اتفاق همزمان در حال وقوع است: ارز صادراتی واقعاً و در حجم مؤثر برمیگردد، رشد تقاضای ریالی برای داراییهایی مانند ارز و طلا مهار میشود، شکاف بازارها کاهش مییابد و مهمتر از همه، وابستگی محاسبات داخلی به نرخ ارز کمتر میشود.
بانک مرکزی اخیراً امکان رفع تعهد ارزی برخی صادرکنندگان از طریق فروش اسکناس به بانکها را نیز ابلاغ کرده است. این اقدام میتواند مسیر بازگشت ارز را تسهیل کند، اما معیار موفقیت آن حجم واقعی ارزی است که از این مسیر وارد چرخه شده، نه صرفاً صدور بخشنامه.
یک تناقض عددی که باید توضیح داده شود
در حالی که دلار آزاد امروز کاهش پیدا کرده، قیمت فروش حواله دلار در مرکز مبادله به ۱۶۵٬۷۸۹ تومان رسیده است. گزارشهای امروز افزایش این نرخ نسبت به روز قبل را تأیید میکنند.
این افزایش لزوماً به معنای سیاست اشتباه نیست.
بالا آمدن نرخ رسمی میتواند با هدف کاهش شکاف، تقویت انگیزه عرضه صادرکنندگان و انتقال معاملات از بازار غیررسمی انجام شود.
اما یک سؤال مهم وجود دارد:
این نرخ در چند نقطه از اقتصاد داخلی وارد محاسبات قیمت میشود؟
اگر افزایش نرخ رسمی باعث بازگشت ارز بیشتری شود، یک منفعت ایجاد کرده است.
ولی اگر همان افزایش نرخ از مسیر فرمولهای قیمتگذاری، مواد اولیه و تسویههای داخلی به هزینه تولید منتقل شود، طرف هزینه آن هم باید اندازهگیری شود.
اینجاست که پروندهای که بولتن نیوز درباره قوانین و سازوکارهای «دلاریشدن اقتصاد داخلی» دنبال میکند، به بازار امروز وصل میشود.
بیشتر بخوانید
کودتای اقتصادی از کجا آغاز شد؟ / نفت و گاز مردم چگونه دلاری شد و ریال زیر چرخ آن ماند؟
آقای پزشکیان، مسیر درست است؛ حالا بانک مرکزی بگوید چقدر از نیاز ایران به دلار کم میشود؟
آقای پزشکیان؛ همکاری عملیاتی بریکس را از بازار ارز ایران شروع کنید
پشت کنایه پوتین به G7 چه فرصتی برای بازار ارز ایران پنهان است؟
از کاهش وابستگی به دلار تا هدایت سرمایههای خرد به تولید؛ مقاومت اقتصادی فقط مأموریت دولت نیست
سه مطالبه ایران از بریکس؛ پزشکیان از ائتلاف سیاسی، خروجی عملی خواست
از سه شرط ایران برای حمایت از بریکس تا اعتراض سران به چند پارگی نظم جهانی
لیلاز: با جنگ یا بیجنگ، تورم ساختاری ایران بدون اصلاح نظام بانکی باقی میماند
بریکس بر حفظ جریان تجارت و انرژی توافق کرد؛ بانک مرکزی سهم ایران را عملیاتی کند
دلار فعلاً در ایستگاه انتظار؛ بانک مرکزی این فرصت را از دست ندهد
بریکس از حرف عبور میکند؛ بانک مرکزی بگوید سهم ایران از تجارت بدون دلار چقدر است؟
مشکل فقط دلار خیابان نیست
سالها نگاه سیاست ارزی تقریباً به یک صحنه محدود شده است:
دلار بالا میرود؛ عرضه افزایش پیدا کند.
تقاضا بالا میرود؛ محدودیت اعمال شود.
بازار آرام میشود؛ تصور میکنیم مسئله حل شده است.
اما اگر در لایههای دیگر اقتصاد، قراردادها، قیمتگذاریها و محاسبات مالی همچنان با افزایش نرخ ارز بالا بروند، فشار ارزی میتواند دوباره از داخل اقتصاد بازتولید شود.
این همان فرضیهای است که باید با عدد اثبات یا رد شود.
بولتن نیوز قرار نیست بگوید تمام افزایش دلار محصول یک ماده قانونی یا یک فرمول قیمتگذاری است. چنین نتیجهای بدون محاسبات جامع قابل دفاع نیست.
اما دولت نیز نمیتواند از کنار سؤال عبور کند.
سه عدد را منتشر کنید؛ بسیاری از ابهامها تمام میشود
بانک مرکزی اعلام کند از زمان اجرای سازوکارهای جدید، واقعاً چه میزان ارز صادراتی بیشتر وارد چرخه رسمی شده است.
وزارت نفت و دستگاههای قیمتگذار اعلام کنند ۱۰ درصد افزایش نرخ ارز مؤثر در محاسبات، چه میزان ارزش ریالی به قیمت خوراک، فرآورده و زنجیره پاییندست اضافه میکند.
سازمان برنامه و بودجه نیز اعلام کند افزایش نرخ ارز چه میزان درآمد ریالی بیشتر برای بخش عمومی ایجاد میکند و در مقابل چه هزینهای از مسیر بودجه و قیمتها به اقتصاد تحمیل میشود.
با همین سه عدد میتوان بخش بزرگی از بحث را از شعار خارج کرد.
امروز بازار یک فرصت هم به سیاستگذار داده است
همگرایی دلار و تتر نکته مثبتی است.
وقتی تتر حدود همان محدوده دلار نقدی معامله میشود، دستکم در این مقطع علامت بزرگی از شکاف قیمتی میان بازار رمزارزی و نقدی دیده نمیشود.
بنابراین امروز زمان مناسبی برای تشدید جنگ لفظی با بازار نیست.
زمان ضربهزدن به ریشههای تقاضا و انتظارات است.
اگر عرضه ارز صادراتی افزایش یافته، عددش منتشر شود.
اگر شکاف رسمی و آزاد قرار است کاهش پیدا کند، نقشه آن توضیح داده شود.
اگر فرمولهای داخلی وابسته به ارز ضروریاند، ضرورت و اثرشان منتشر شود.
و اگر بخشی از آنها بدون ضرورت اقتصادی، افزایش نرخ ارز را به قیمت داخلی منتقل میکنند، اصلاح شوند.
دفاع از ریال یعنی بستن شیر، نه خشککردن زمین زیر آن
کاهش چند هزار تومانی دلار خبر خوبی است؛ اما موفقیت سیاست ارزی زمانی اتفاق میافتد که فعال اقتصادی و خانوار به این جمعبندی برسند که نگهداری ریال الزاماً به معنای عقبماندن از افزایش مداوم قیمت داراییها نیست.
برای ساختن چنین انتظاری، مداخله روزانه بازار کافی نیست.
باید موتورهایی که تقاضای دلار را تولید میکنند و کانالهایی که افزایش دلار را دوباره به قیمتهای داخلی برمیگردانند، همزمان ضعیف شوند.
پس سؤال امروز بولتن نیوز از دولت، مجلس و بانک مرکزی بسیار ساده است:
گلوگاه دلار را پیدا کردهایم؛ چرا هنوز شیرش را نبستهاید؟
اگر گلوگاه چیز دیگری است، با عدد نشان دهید.
اگر همینهاست، برنامه اصلاح و زمانبندی آن را اعلام کنید.
بازار امروز چند هزار تومان عقب نشست؛ دفاع از ریال زمانی آغاز میشود که دلیل بازگشت دوباره دلار هم از کار بیفتد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
