گیلان در ۱۴۰۴؛ از برنج و چای تا بندر و گردشگری، استان سبز ایران در مسیر تثبیت اقتصاد چندبخشی

گروه اقتصادی، استان گیلان در سال ۱۴۰۴ با تکیه بر مزیت‌های هم‌زمان کشاورزی، صنایع تبدیلی، معادن، تجارت مرزی، گردشگری و اقتصاد دریامحور، جایگاه خود را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های اقتصادی شمال کشور تثبیت کرده است؛ استانی که از شالیزارهای برنج و باغ‌های چای تا بنادر بین‌المللی و منطقه آزاد، شبکه‌ای متنوع از تولید و تجارت را در خود جای داده است. برآوردها نشان می‌دهد بخش عمده رشد اقتصادی گیلان در سال جاری بر پایه تولیدات کشاورزی، صادرات غیرنفتی و خدمات گردشگری شکل گرفته است.

به گزارش بولتن نیوز، بخش کشاورزی همچنان بزرگ‌ترین مزیت اقتصادی گیلان در سال ۱۴۰۴ محسوب می‌شود و مهم‌ترین تولیدات و برآورد تولید این بخش شامل حدود ۷۰۰ هزار تن برنج سفید، نزدیک ۱۵۰ هزار تن برگ سبز چای، حدود ۲۲۰ هزار تن مرکبات، ۱۸۰ هزار تن کیوی، ۱۲۰ هزار تن زیتون، ۸۶ هزار تن محصولات شیلاتی و آبزی‌پروری و حدود ۳۵۰ هزار تن انواع سبزی و صیفی است. برنج و چای همچنان دو محصول راهبردی استان هستند و شهرستان‌های رشت، لاهیجان، آستانه اشرفیه، صومعه‌سرا و فومن بیشترین سهم را در تولید دارند.

از مهم‌ترین محصولات کشاورزی استان می‌توان به برنج هاشمی، صدری، علی‌کاظمی، چای خشک، زیتون رودبار، بادام‌زمینی آستانه، کیوی تالش، مرکبات، گل‌های زینتی و محصولات گلخانه‌ای اشاره کرد. مراکز عمده صنایع وابسته به این بخش شامل کارخانه‌های چای‌سازی لاهیجان، مجتمع‌های برنج‌کوبی آستانه اشرفیه، سردخانه‌های کیوی تالش و صنایع بسته‌بندی زیتون رودبار هستند.

دام، طیور و آبزی‌پروری؛ پیشران مکمل اقتصاد روستایی

در حوزه محصولات دامی، مهم‌ترین تولیدات و برآورد تولید شامل حدود ۱۱۵ هزار تن شیر خام، ۳۲ هزار تن گوشت مرغ، ۱۵ هزار تن گوشت قرمز، ۹۵ هزار تن تخم مرغ و ۸۶ هزار تن انواع آبزیان دریایی و پرورشی است. گیلان در تولید ماهیان استخوانی، ماهی سفید، کپور، قزل‌آلا و همچنین پرورش ماهیان خاویاری در نوار ساحلی دریای خزر جایگاه مهمی دارد.

مراکز فعال این بخش شامل مجتمع‌های پرورش ماهی در بندر انزلی، آستانه اشرفیه، رضوانشهر و مراکز دامداری صنعتی در رشت، شفت و رودسر هستند. در بخش شیلات، گیلان از استان‌های اصلی کشور در تولید ماهی پرورشی و صید دریایی محسوب می‌شود.

صنایع؛ از شهرک‌های صنعتی تا صنایع صادرات‌محور

بخش صنعت گیلان در سال ۱۴۰۴ بر پایه صنایع غذایی، دارویی، سلولزی، فلزی، نساجی و ماشین‌آلات استوار بوده است. مهم‌ترین تولیدات و برآورد تولید این بخش شامل بیش از ۱.۸ میلیون تن محصولات صنعتی متنوع از جمله فرآورده‌های غذایی، دارویی، سیمان، فولاد سبک، قطعات خودرو، محصولات سلولزی و ماشین‌آلات صنایع غذایی است.

مراکز مهم صنعتی فعال استان شامل شهر صنعتی رشت، شهرک صنعتی سفیدرود، شهرک صنعتی لوشان، شهرک صنعتی لاهیجان و منطقه آزاد انزلی است. از واحدهای شاخص می‌توان به شرکت‌های داروسازی سبحان‌دارو، ایران رادیاتور رشت، صنایع پوشش گیلان، صنایع سلولزی لطیف، مجتمع سیمان خزر، فولاد گیلان و کارخانه‌های صنایع غذایی دلپذیر و کاله شمال اشاره کرد.
محصولات اصلی این بخش شامل دارو، کاغذ، دستمال سلولزی، لبنیات، کنسرو، کلینکر، مقاطع فولادی، قطعات صنعتی و ماشین‌آلات بسته‌بندی است.

معادن؛ سهم کوچک اما اثرگذار در اقتصاد استان

اگرچه گیلان استان معدن‌محور محسوب نمی‌شود، اما در سال ۱۴۰۴ فعالیت معادن مصالح ساختمانی و مواد معدنی صنعتی نقش مهمی در تامین نیاز داخلی و صادرات منطقه‌ای داشته است. مهم‌ترین تولیدات و برآورد تولید این بخش شامل حدود ۳.۵ میلیون تن مصالح معدنی شامل سنگ آهک، شن و ماسه، خاک صنعتی، فلدسپات و سنگ لاشه است.

معادن بزرگ استان عمدتاً در رودبار، منجیل، لوشان، تالش و سیاهکل قرار دارند. از مهم‌ترین معادن می‌توان به معادن سنگ آهک لوشان، معادن شن و ماسه سفیدرود، معادن فلدسپات رودبار و معادن سنگ ساختمانی تالش اشاره کرد. تولیدات این معادن عمدتاً در صنایع سیمان، ساخت‌وساز و صادرات به کشورهای حاشیه خزر استفاده می‌شود.

منسوجات، فرش و صنایع دستی؛ ظرفیت سنتی با ارزش افزوده بالا

گیلان در حوزه منسوجات و صنایع دستی سابقه تاریخی دارد. مهم‌ترین تولیدات و برآورد تولید این بخش شامل حدود ۱۸ هزار تن انواع منسوجات، پوشاک، نخ و پارچه، حدود ۴۵ هزار مترمربع فرش دستباف و هزاران قطعه صنایع دستی سنتی است.

از محصولات شاخص می‌توان به چادرشب‌بافی قاسم‌آباد، حصیربافی، سفال، رشتی‌دوزی، فرش دستباف تالش و گلیم ماسال اشاره کرد. مراکز عمده این فعالیت‌ها در رشت، رودسر، تالش، ماسال و فومن مستقر هستند. این بخش علاوه بر بازار داخلی، بخشی از صادرات صنایع فرهنگی استان را نیز تشکیل می‌دهد.

تجارت خارجی، گمرک و ترانزیت؛ گیلان دروازه ایران به اوراسیا

گیلان یکی از مهم‌ترین استان‌های مرزی کشور است و از طریق مرز زمینی و ریلی آستارا با جمهوری آذربایجان و از طریق بنادر انزلی، کاسپین و چمخاله با کشورهای حاشیه دریای خزر ارتباط دارد. این استان دارای مرز زمینی رسمی با جمهوری آذربایجان و مسیر ترانزیتی فعال کریدور شمال–جنوب است.

حجم عملکرد گمرکات و ترانزیت کالا در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد مجموع صادرات غیرنفتی استان از ۳۲۷ میلیون دلار در نیمه نخست سال فراتر رفته و پیش‌بینی می‌شود در پایان سال به بیش از ۷۵۰ میلیون دلار برسد. همچنین بیش از ۳۸۴ هزار تن محصولات کشاورزی و صدها هزار تن کالاهای صنعتی و معدنی از مرزهای استان صادر شده است. بنادر انزلی و کاسپین و گمرک آستارا سه محور اصلی این تجارت هستند.

کالاهای عمده صادراتی شامل برنج، چای، کیوی، محصولات گلخانه‌ای، کلینکر، فولاد، ماشین‌آلات صنایع غذایی، محصولات سلولزی و مواد ساختمانی است. واردات نیز عمدتاً شامل غلات، چوب، روغن خام، نهاده‌های دامی و مواد اولیه صنعتی است.

گردشگری؛ صنعت رو به رشد و درآمدزا

صنعت توریسم و گردشگری گیلان در ۱۴۰۴ یکی از پررونق‌ترین بخش‌های خدماتی استان بوده است. مهم‌ترین تولیدات و برآورد تولید این بخش شامل پذیرش بیش از ۳۰ میلیون سفر داخلی و خارجی، ایجاد ده‌ها هزار فرصت شغلی مستقیم و گردش مالی چند ده هزار میلیارد تومانی در حوزه اقامت، حمل‌ونقل، غذا و خدمات تفریحی است.

مراکز مهم گردشگری استان شامل رشت، بندر انزلی، لاهیجان، ماسوله و آستارا هستند. سواحل خزر، تالاب انزلی، جنگل‌های هیرکانی، ییلاقات ماسال و جاده اسالم به خلخال مهم‌ترین جاذبه‌های درآمدزای استان به شمار می‌روند.

در مجموع، برآورد کلی نشان می‌دهد اقتصاد گیلان در سال ۱۴۰۴ بر پایه تولید حدود ۷۰۰ هزار تن برنج، ۱۵۰ هزار تن چای، ۸۶ هزار تن محصولات شیلاتی، بیش از ۱.۸ میلیون تن تولیدات صنعتی، ۳.۵ میلیون تن محصولات معدنی، صادرات پیش‌بینی‌شده ۷۵۰ میلیون دلاری و جذب حدود ۳۰ میلیون گردشگر شکل گرفته است. این تنوع ساختاری باعث شده گیلان در میان استان‌های شمالی کشور جایگاه ممتازی در اقتصاد غیرنفتی داشته باشد.

چشم‌انداز اقتصادی استان در سال ۱۴۰۵

چشم‌انداز اقتصادی گیلان در سال ۱۴۰۵ مثبت ارزیابی می‌شود و انتظار می‌رود با بهره‌برداری بیشتر از کریدور بین‌المللی شمال–جنوب، توسعه منطقه آزاد انزلی، تکمیل راه‌آهن رشت–آستارا و افزایش مبادلات با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سهم تجارت خارجی استان رشد قابل توجهی پیدا کند. در بخش کشاورزی نیز افزایش بهره‌وری در شالیزارها، توسعه گلخانه‌ها و صنایع تبدیلی می‌تواند ارزش افزوده محصولات سنتی مانند برنج، چای و کیوی را افزایش دهد. همچنین با توجه به روند رو به رشد گردشگری داخلی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های اقامتی و بوم‌گردی، صنعت خدمات در سال آینده سهم بیشتری در تولید ناخالص استان خواهد داشت. در مجموع پیش‌بینی می‌شود گیلان در ۱۴۰۵ با اتکا به کشاورزی دانش‌بنیان، تجارت مرزی، حمل‌ونقل بین‌المللی و گردشگری چهار فصل، یکی از استان‌های دارای رشد اقتصادی بالاتر از میانگین کشور باشد.