کد خبر: ۲۰۲۹۶۴
تاریخ انتشار: ۱۷ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۷:۰۵
پروندۀ ویژۀ بولتن نیوز: ایرانگردی و آثار شهرهای باستانی ایران
در این منزل قصدداریم با سفری به اعماق تاریخ، حدود 200 تا 300 سال عقب برویم و درخصوص آثار باستانی منطثقه ای صحبت کنیم اگرچه امروز در حاشیۀ پایتخت ایران امروزی قرار گرفته است، اما در آن زمان نسبتی برابر با تهران داشت و منطقه ای بود بس مهم به نام شمیران!
گروه میراث فرهنگی و هنرهای سنتی، هرسال با فرارسیدن بهار طبیعت و تعطیلات نوروز که پیش درآمدی است برای تعطیلات طولانی تر تابستان و زمان استراحت بچه مدرسه ای ها و خانواده ها و از این ها مهم تر با بهبود شرایط جوی و تلطیف آب و هوا در نیمۀ نخست سال، مسافرین کوله بارشان را بر دوش گذارده و به راه می افتند.

به گزارش بولتن نیوز، دراین راستا سفر می ­کنیم به جای جای شگفت انگیز ایران که شاید از نظرمان پنهان مانده باشند. باشد که با مطالعۀ این نوشته­ های توصیفی، شور سفر و از نزدیک تماشا کردن این گنجینه ­های وطن در ما زنده گشته و رهسپار منزلگاه ­های ناشناخته شویم.

منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
سر پل تجريش در حدود سال ۱۳۰۰ شمسي

در
این منزل قصدداریم با سفری به اعماق تاریخ، حدود 200 تا 300 سال عقب برویم و درخصوص آثار باستانی منطثقه ای صحبت کنیم اگرچه امروز در حاشیۀ پایتخت ایران امروزی قرار گرفته است، اما در آن زمان نسبتی برابر با تهران داشت و منطقه ای بود بس مهم به نام شمیران!

آثار تاریخی شمیران

نام برخی از آبادی های شمیران مانند طحبرشت(تجریش)، فرحزاد، ونک در کتب بسیار قدیمی ذکر شده اند. و سابقه ی تاریخی آن ها ایجاب می نماید که بناهای تاریخی قابل ذکری هم در شمیران موجود باشد و آن چه مناسب باشد در این جا معرفی می شود.
 
بقعۀ امازاده قاسم (ع) (در شمیران)
 
از چندی قبل ادارۀ کل باستان شناسی دست به تعمیر و تجدیدکاشیکاری گنبد بقعۀ امامزاده قاسم شمیران که در زمرۀ آثار تاریخی متبرک ایران به شمار می رود، شده اند. ادارۀ کل اوقاف اعتبار این عمل را فراهم ساخته و به اختیار ادارۀ کل باستان شناسی گذاشته اند و جناب آقای علی اصغر حکمت برای این انجام این خدمت مقدس نهایت کوشش و مجاهدت خود را مبذول داشته اند.
 
منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
گنبد نيمه مخروبه امامزاده قاسم در اوايل دوره پهلوي


بقعۀ امامزاده قاسم بر فراز بلندی مشرف به قریۀ ییلاقی که به مناسبت بقعۀ مزبور به همین نام خوانده می شود در کنار دره ی نزهت انگیز و لطیفی به نام "گلاب"دره در دامان کوهستان شمیران واقع شده است.
 
قسمت قدیمی و اصلی بقعه برج عشت ضلعی آجری است که حرم امامزاده را تشکیل می دهد و ضریح و صندوق تاریخی عتیقه در ان قرار دارد و گنبد کاشی بر فراز آن بنیاد گردیده است. برج مزبور به احتمال قوی از آثار قرن هفتم هجری بوده است.
 
در زمان شاه طهماسب اول، شهریار اول صفوی صندوقی بر روی مرقد نهاده و ظاهراً ایوان کوچکی از جانب مشرق بر بقعه ی هشت ضلعی قبلی افزوده اند و با تمام توجه و علاقه ای که شاه طهماسب اول به تکریم و عمران بقاع متبرکه در تمام خاک ایران به خرج داده می داده و مخصوصاً به آبادی شهر نوبنیاد تهران و اماکن و قراء اطراف آن علاقه ی بسیاری داشته است، بسیاری از امامزاده ها و بقاع دیگر نیز در کشور ما که مرکز تشیع به شمار می روند مورد این گونه اقدامات قرار گرفته اند و به همین جهت در بقاع و امازاده های متعدد دیگر نیز مشاهده می شود که ایوان و در و صندوق و ملحقات و متعلقات دیگری مشتمل بر کتیبه هایی به نام شاه طهماسب اول و مورخ به زمان این شهریار نیکو نهاد و پاک عقیدت وجود دارد.
 
با ملاحظه ی کتیبه های موجود در این بقعه معلوم می گردد که در سال نهصدو سصت و سه هجری یعنی مقارن با سی و سومین سال شهریاری شاه طهماسب اول صفوی صندوق مطهر امامزاده قاسم شمیران در وسط حرم قدیمی نصب شده است و بانی صندوق کمال الدین شادی بیک و استادان سازنده ی آن قطب الدین و سیف نجار پسران اسکندر معصوم لواسانی بوده اند.
 
منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
امامزاده قاسم تجريش، دوره قاجار


ساختمان اصلی بقعه را نیز در عهد فتحعلی شاه قاجار  توسعه داده ایوان بزرگ فعلی را طرف قبله رو به جنوب بنا کرده اند و ایوان کوچک عهد شاه طهماسب اول را تبدیل به رواق ساخته اند و گنبد کاشی را بر فراز برج هشت ضلعی قدیمی استوار نموده بقعه را به صورت کنونی در آورده اند. بیرون بقعه در گوشه ی جنوب غربی بنای قدیم طاق نما ها و رومی های عهد شاه طهماسب اول صفوی هنوز موجود و مشهود است و می رساند که بقعه ی هشت ضلعی قدیمی را در همان چهارصدو چند سال پیش از بیرون هم تعمیرو مرمت نموده با احداث جرزها و طاق ها ان را مستحکم ساخته و به صورت چهار ضلعی درآورده اند.
 
امازاده صالح (تجریش)
 
این بقعه بنای چهارگوش بزرگ و محکمی است که تصور میرود مربوط به قرن هفتم یا هشتم هجری باشد و در کنار درخت چنار بسیار کهن سالی در آبادی بزرگ تجریش واقع می باشد.

منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
چنار کهنسال امامزاده صالح که چند سال قبل قطع شد

هلاکو میرزا فرزند فتحعلی شاه قاجار در سال هزارو دویست و ده بانی تعمیرات و تزئینات آن شده نقاشی ها و اصلاحات داخل حرم و احداث گنبد و کاشی کاری آن را انجام داده است طبق کتیبه های موجود در بنا مدفن صالح برادر امام هشتم (ع) می باشد در سال هزارو سیصدو بیست و سه خورشیدی مرحوم فداکاری حسن فداکاری بانی تعمیر و کاشی کاری مجدد گنبد گردید.
 
امامزاده معصوم صالح (فرحزاد)
 
نام قریه ی فرحزاد در کتب بسیار قدیم با هاء هوز و تشدید راء ذکر شده است. این قریه دارای دو امازاده است که یکی لوحه ی تاریخی دارد.

 منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
 
در شمال شرقی قریه در دامنه ی کوهستان، گنبد یک پوش آجری پدیدار است که تاریخ ساختمان بنای آن بر لوحه ی سنگی مرقوم و طرف بالای مرقد در داخل ضریح بر روی زمین نصب می باشد. این بنا در سال نهصدو هشتادو شش یعنی سال دوم سلطنت سلطان محمد پدر شاه عباس ساخته شده است. عبارت است از گنبد یک پوش آجری ساده می باشد در وسط محوطه ی مربع شکل داخل آن ضریح چوبی مشبک موسوم به خانه بندی مربع خراطی قرار گرفته است. این گونه ضریح چوبی مانند ضریح های نقره دارای خانه های مربع است که محل التقای چوب های قائم و افقی را کروی شکل می سازند.
 
امازاده معصوم (بریانک)
 
بقعۀ امازاده معصوم در بریانک آخرین بقعه است که نوشته های مربوط به قبل از عهد قاجاریه در بنای آن مشاهده شده است .
 
منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
ميدان تجريش

در کنار شرقی نهر بزرگی قرار دارد که آب رودخانه ی فیروز آباد طی قرون متمادی در آن جاری است و از مغرب اراضی تهران به سمت جنوب می رود. محوطه ی وسیعی در اطراف بقعه واقع گشته  است و اطاق های مدفن یک عده رجال و افسران عهد مظفرالدین شاه و محمدعلی شاه قاجار نیز در همین محوطه قرار دارد.
منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران

تجریش- سربند 1340


کاخ های سلطنت آباد
 
در تاریخ یازده بهمن ماه هزارو سیصدو سی و چهار ذیل شماره ی چهرصدو هجده در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده است.
 
منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
جاده قديم شميران و نمايی از محلات شمال شهر


از آنچه ناصرالدین شاه قاجار ضمن احداث باغ وسیع سلطنت آباد بنیاد نهاده است دو بنای قدیمی باقی می باشد یکی عمارت حوض خانه مزین به گچ بری های عالی که بر مطهر قنات ساخته اند و دیگری بنای مشتمل بر برج چند اشکوبه که در طبقات مختلف ان نمونه های مختلف هنرهای ظریف معماری ایران از مقرنس کاری و گچ بری و آئینه کاری و غیره به کار رفته است و چون سلطنت آباد از اماکن نظامی مهم به شمار می رود.


منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران 

کاخ صاحبقرانیه (نیاوران)

 
محمد شاه قاجار در نیاوران باغی داشت و عمارتی در آن بنیاد نهاد و ناصرالدین شاه آن را توسعه داد و عمارات مختلف در آن ساخت از جمله تالار بزرگ جهان نما و اطاق ها و حوض خانه و متعلقات دیگر آن، که هم اکنون نیز از مهم ترین کاخ های سلطنتی به شمار می رود و به نام کاخ صاحبقرانیه موسوم است. معماری شیوه های مشترکی از اصول ساختمان ایرانی و  اروپایی در آن به کار رفته آئینه کاری های عالی و تابلوهای نقاشی و سرسرها و پلکان های زیبا و منظر عالی که به نقاط مختلف و جلگه ی تهران مسلط می باشد. عمارت خوابگاه احمد شاه قاجار در قسمت دیگر باغ مزبور قرار دارد که آن هم بنای جالب توجه و زیبایی است.

منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
پل تجريش و خانه های اطراف آن - دوره پهلوی

در سال های آخر دوران پهلوی  نیز کاخ نوبنیادی در محوطه ی شمالی صاحبقرانیه ساخته شده است که تلفیق قابل توجهی از معماری اصیل ایران و معماری تازه را در بر دارد.

منزلگاه بیست و سوم؛ آثار تاریخی شمیران
امامزاده قاسم و آرامگاه ظهیرالدوله در شمیران(هشتاد سال پیش - 1302).
این نقاشی منحصر به فرد به دستور مرحوم آقای کهنه شهری از روی عکسی در سال 1349 ترسیم شده است

مطالب مرتبط

شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.

bultannews@gmail.com

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر :
تلگرام
آخرین اخبار
پربازدید ها
پربحث ترین عناوین