از تاراج پالایشگاه‌ها تا شبکه پیچیده تراستی‌ها؛ وقتی امنیت انرژی قربانی «مافیای شبه‌دولتی» می‌شود

گروه اقتصادی: به همه کسانی که کاری از دستشان برمی‌آید! یک سال تمام است که بزرگ‌ترین عملیات بازرسی و حسابرسی فرایند تحویل نفت و گاز به پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌های کشور به ارزش ۱۲۰۰ میلیارد دلار در کشور صورت گرفته که با ورود و دستور مافیای اژدهای هفت‌سر نیمه‌کاره مانده و تمام پرسنل پروژه فوق تار و مار شده‌اند و صدایشان به جایی نمی‌رسد. اگر در کشور کسی قدرت مقابله با این مافیا را دارد کمک کند تا کشور از این بحران براندازان خارج شود.

به گزارش بولتن نیوز، پرونده‌های سوءاستفاده‌های اقتصادی در ایران، به‌ویژه در بخش انرژی، وارد فاز تازه‌ای شده است. خبر صدور اعلان قرمز اینترپل برای ۱۵ نفر از افراد مرتبط با پرونده «تراستی‌ها» (از جمله احسان دستغیب، سواری‌پورها، حسین قادسی، پیمان بابانژاد و دیگران)، اگرچه نشان از پیگیری بین‌المللی دستگاه قضایی دارد، اما این تنها روکش و معلولی از یک علت بسیار عمیق‌تر است: فروپاشی ساختار نظارتی بر منابع انرژی کشور.

تهدید امنیت انرژی؛ خروج کنترل پالایشگاه‌ها از دست متولی اصلی
امروزه بنزین و گازوئیل فراتر از یک کالای مصرفی، مستقیماً با امنیت انرژی و ثبات اجتماعی پیوند خورده‌اند. متولی اصلی تولید و توزیع فرآورده‌های نفتی در ایران، «شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی» است که باید بر عملکرد پالایشگاه‌های کشور نظارت دقیق داشته باشد. اما واقعیت میدانی حکایت از سناریویی تلخ دارد:

واگذاری‌های کارشناسی‌نشده: طی دو دهه گذشته، واگذاری پالایشگاه‌ها بدون اخذ نظر تخصصی از شرکت مادر تخصصی (پالایش و پخش) انجام شده است.

سلب نظارت حاکمیتی: امروز متولی اصلی انرژی کمترین نظارتی بر نحوه دریافت نفت خام، میعانات گازی و فرآوری محصولات در پالایشگاه‌ها ندارد. پالایشگاه‌های کشور عملاً به مجموعه‌هایی خودمختار تبدیل شده‌اند که در چنبره مافیا، شرکت‌های شبه‌دولتی و مدیران متخلف اداره می‌شوند.

تصویر نامه محرمانه و آنی وزیر نفت (محسن پاک‌نژاد) به ریاست جمهوری (مسعود پزشکیان) ابعاد هولناکی از این روند را برملا می‌کند:

تصمیم‌گیری بدون حضور متولی: شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا در جلسه مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۱۶، بدون حضور وزارت نفت، تصمیم به واگذاری ۱۷.۹ درصد از سهام دولت در شرکت نفت ستاره خلیج فارس به سازمان تأمین اجتماعی (بابت رد دیون) گرفته است.

هشدار نسبت به چالش‌های مالی و حقوقی: این واگذاری شتاب‌زده و غیرکارشناسی در حالی صورت گرفته که مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش و وزیر نفت صراحتاً خواستار توقف فوری ابلاغ این مصوبه و بررسی چالش‌های عمیق مالی و امنیتی آن شده‌اند.

وقتی بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های کشور مانند شازند و ستاره خلیج فارس تحت عنوان «رد دیون» به سازمان‌های غیرتخصصی واگذار می‌شوند، حاکمیت ملی بر شریان‌های بنزین و سوخت کشور از دست می‌رود.

وقتی نظارت حاکمیتی حذف شود، مافیای قدرت و ثروت متولد می‌شود. این شبکه شبه‌دولتی طی ۳۰ سال گذشته چنان ریشه دوانده که حتی هشدارهای متعدد به نهادهای نظارتی، مجلس و قوه قضاییه نیز مانع اقدامات خودسرانه سازمان خصوصی‌سازی (که عملاً در نقش مجری برنامه‌های براندازی اقتصادی عمل کرده) نشده است.

وضعیت صنعت نفت: دو سوم تولید نفت خام و میعانات گازی کشور بدون نظارت واقعی در اختیار ۱۰ پالایشگاه قرار دارد که به جولانگاه مافیا تبدیل شده‌اند. سرنوشت بیش از ۶ میلیارد بشکه نفت خام طی چند سال گذشته، به دلیل عدم حسابرسی دقیق، در هاله‌ای از ابهام فرو رفته است.

وضعیت صنعت گاز: ارزش سالانه تولید گاز کشور حدود ۸۰ میلیارد دلار است. ۷۵ درصد این گاز با قیمت‌های ناچیز و بدون کنترل در اختیار پتروشیمی‌ها و فولادسازان قرار می‌گیرد؛ شبکه‌هایی که سودهای نجومی می‌برند اما جامعه و مردم را از مزایای این ثروت ملی محروم کرده‌اند.

ظهور «تراستی‌ها» و پرونده‌های مبهم اقتصادی چندمیلیاردی، حاصل مستقیم همین ساختار رهاشده است. تا زمانی که اختیار ثروت ملی از دست دولت مرکزی و متخصصان صنعت نفت خارج باشد و پالایشگاه‌ها و شریان‌های گازی قربانی تصمیمات سیاسی و «رد دیون» شوند، صدور اعلان قرمز برای افراد تنها برخورد با معلول است. علاج واقعی، بازگرداندن نظارت کامل حاکمیتی بر شریان‌های انرژی و کوتاه کردن دست مافیای شبه‌دولتی از سرمایه‌های ملی است.