نفتا از هزار دلار گذشت؛ شکاف بین اروپا و آمریکا در بحران پتروشیمی عمیق‌تر شد

گروه اقتصادی: سنگ بنای این بحران «مادر همه خوراک‌ها» است: نفتا. قیمت این ماده‌ی اولیه‌ی حیاتی در شمال غرب اروپا از ۵۷۷ دلار در هر تن در اواخر فوریه به ۶۸۸ دلار در اوایل مارس رسید و با تشدید جنگ و انسداد تنگه، جهش آن ادامه یافت. صنعت پتروشیمی اروپا که به شدت به نفتای وارداتی وابسته است، اکنون با «اسپرد منفی» مواجه شده؛ یعنی هزینه مواد اولیه از ارزش محصول نهایی فراتر رفته است. در نتیجه، کارخانه‌ها برای جلوگیری از ضرر فاجعه‌بار، با ۶۰ درصد ظرفیت کار می‌کنند. پیتر هانتسمن، مدیرعامل هانتسمن کورپوریشن، به فایننشال تایمز گفت: «رویداد‌های خاورمیانه قیمت انرژی را بالاتر برده و ثابت کرده که بریتانیا و اروپا چقدر در برابر شوک‌های بیرونی آسیب‌پذیرند.» طنز تلخ ماجرا این است که آمریکا خود از این بحران سود می‌برد؛ کارخانه‌های آن عمدتاً از اتان (مشتق گاز طبیعی) تغذیه می‌کنند و کاملاً از جهش قیمت نفتا مصون مانده‌اند.

به گزارش بولتن نیوز، اما تراژدی واقعی در بندر روتردام در حال رقم خوردن است؛ جایی که یکی از بزرگ‌ترین و پیشرفته‌ترین خوشه‌های پتروشیمی جهان در آستانه‌ی فروپاشی قرار دارد. در یک سال گذشته، دو شرکت از ده شرکت این خوشه کارخانه‌های خود را تعطیل کرده‌اند و زنگ خطر اثر دومینو به صدا درآمده است. ایوون فن در لان، معاون اجرایی گروه LyondellBasell، هشدار می‌دهد: «تعطیلی کارخانه‌های کلیدی قلب زنجیره‌های تولید یکپارچه را از کار می‌اندازد؛ و وقتی این روند آغاز شود، فروپاشی کل اکوسیستم فقط مسئله‌ی زمان است.» بر اساس گزارش فایننشال تایمز، اروپا اکنون نه تنها با بحران انرژی، که با موج بی‌سابقه‌ای از تعطیلی‌های دائمی کارخانه‌ها مواجه است. بیش از ۲۰ هزار شغل به طور مستقیم حذف شده و سرمایه‌گذاری در بخش شیمیایی اروپا بیش از ۸۰ درصد سقوط کرده است. اما مسئله فقط اعداد و ارقام نیست؛ مسئله آینده‌ی صنعتی یک قاره است.

اتحادیه اروپا در حالی بهای این فاجعه را می‌پردازد که می‌توانست مسیر دیگری را انتخاب کند. به جای ایستادگی در برابر تجاوزگری نظامی واشنگتن و تل‌آویو، بروکسل ترجیح داد سکوت کند، تحریم‌ها را تشدید کند و حتی در آوریل ۲۰۲۶، دامنه تحریم‌های ایران را به «مسئولان مسدودکننده تنگه هرمز» گسترش داد. در همان ماه، اتحادیه اروپا تحریم‌های خود علیه ایران را تا آوریل ۲۰۲۷ تمدید کرد. این همراهی با جنگ‌افروزان در حالی صورت می‌گرفت که اروپا می‌توانست نقش میانجی را ایفا کند، از تشدید تنش جلوگیری کند و انرژی و خوراک صنعت خود را نجات دهد. اما بروکسل «سمت غلط تاریخ و ماجرا» را انتخاب کرد؛ سمتی که در آن آمریکا و اسرائیل آتش جنگ را روشن کردند و اروپا، مانند همیشه، زیر بار هزینه‌های آن خم شده است.

پیتر هانتسمن، مدیرعامل هانتسمن کورپوریشن، آینده‌ی اروپا را در یک انتخاب تلخ خلاصه کرده است: یا قدرت صنعتی خود را حفظ کند، یا «به یک دیزنی‌لند سالمندی تبدیل شود؛ یک اقتصاد خدماتی که پولدار‌های پیر در آن به تماشای کاخ‌های قدیمی می‌روند.» این پیش‌گویی در حال حاضر به واقعیت نزدیک می‌شود. تعطیلی کارخانه‌های پتروشیمی در اروپا نه فقط زنجیره‌های تولید را از هم می‌پاشد، بلکه امنیت غذایی، بسته‌بندی، دارو و هزار محصول دیگر را به خطر می‌اندازد. در حالی که لیوندل‌باسل اعلام کرده هزینه انرژی در روتردام سه برابر سایت‌های آمریکایی آن است، کاخ سفید و دفتر نتانیاهو همچنان بر تشدید جنگ اصرار دارند. اروپا می‌توانست زودتر فریاد بزند، می‌توانست تحریم‌ها را لغو کند، می‌توانست تنگه هرمز را باز نگه دارد، اما سکوت کرد؛ و حالا قاره‌ای که روزگاری مهد انقلاب صنعتی بود، در برابر چشمان جهان، زیر بمب‌های حماقت دیگران در حال فروپاشی است. این بهایی است که اروپا برای همراهی با جنگ‌افروزان باید بپردازد.