بازگشت طالبان به قدرت دستاویزی برای ماندن

سرويس بين‌الملل «فردا»-جواد حيران‌نيا: اخیراً سندی از سوی آمریکا افشا شده که در آن به بازگشت دوباره طالبان به قدرت اشاره شده است. اینکه افشای این سند با چه هدفی صورت گرفته و طرح چنین موضوعی نتیجه چه طرز تفکری در کاخ سفید است موضوعی است که از جهات گوناگون قابل ارزیابی است. برای بررسی علل این موضوع و نقش سازوکارهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در امنیت افغانستان گفتگویی را با دکتر نجیب الله لفرایی وزیر خارجه پیشین افغانستان در دولت اسلامی برهان الدین ربانی و استاد دانشگاه اتاگو در نیوزلند انجام داده ایم که در پی می‌آید.

اخیراً سند از سوی آمریکا افشا شده که در آن به بازگشت دوباره طالبان به قدرت اشاره شده است. افشای این سند با چه هدفی صورت گرفته است؟

 سند افشا شده بیشتر نشان دهنده قصور و اشتباه ایالات متحده آمریکا و "ناتو" در افغانستان است تا یک ارزیابی واقعی از آینده. تردیدی وجود ندارد که دولت رئیس جمهور کرزای نمی‌تواند بدون کمکهای نظامی و مالی هنگفت غرب به بقای خود ادامه دهد.ولی باید توجه داشت که سقوط دولت کرزای به معنای بازگشت طالبان به قدرت نیست. به هر حال تصور من این است که اگر راه حل سیاسی حاصل نشود در این صورت وضع بسیار بدتری از روی کار آمدن طالبان در افغانستان به وجود خواهد آمد.

به عبارت دیگر در این صورت افغانستان تبدیل به جبهه جنگی خواهد شد که گروههای مختلفی که مورد حمایتهای بیرونی (حامیان منطقه‌ای) نیز قرار دارند با یکدیگر به جنگ مشغول خواهند شد.به نظر می‌رسد که اگر توافق و راه حلی سیاسی حاصل نشود جنگهای داخلی ایجاد شده بدتر از جنگهای دهه 1990 میلادی در افغانستان خواهد بود.

یکی دیگر از ابعادی که در مورد این سند افشا شده وجود دارد این است که این سند چندان در رسانه‌ها مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است. به نظر می‌رسد نشت و درز این سند عامدانه و آگاهانه باشد.

به نظر می‌رسد که دولت اوباما در افغانستان دارد از یک استراتژی به استراتژی دیگر حرکت می‌کند. به این معنا که دولت اوباما از یک استراتژی که مورد حمایت ژنرال "دیوید پترایس" (نیروهای واکنش سریع) در سال 2009 بود به استراتژی مورد حمایت معاون رئیس جمهور "جو بایدن" حرکت می‌کند. بر اساس استراتژی مورد حمایت "جو بایدن" استفاده از تعداد کمی از نیروهای ویژه و حمله در شب و بمباران هوایی مورد توجه خواهد بود.

اگر چنین تغییری حاصل شود در این صورت هزاران نفر از نیروی‌های نظامی آمریکا بعد از خروج این نیروها در سال 2014 میلادی از افغانستان در این کشور باقی خواهند ماند. پرسش این است که چگونه می‌توان این مسأله را توجیه کرد؟

برای اینکه برای چنین حضور و اقدامی دلایل موجه وجود داشته باشد بازگشت طالبان به قدرت می تواند دستاویز خوبی باشد. بر این اساس بازگشت طالبان به قدرت می‌تواند زمینه باقی ماندن نیروهای آمریکایی در افغانستان را تویجه نماید.

 آیا برقراری امنیت در افغانستان از رهگذر سازوکارهای منطقه‌ای حاصل خواهد شد یا فرامنطقه‌ای؟

صلح در افغانستان بدون همکاری و حمایت همسایگان محقق نخواهد شد. برای رسیدن به صلح پایدار و بلند مدت در افغانستان اول از همه نیاز به این است که گروههای داخلی در افغانستان با یکدیگر گفتگو کنند. این گفتگوهای داخلی زمانی مثمرثمر و منتج به نتیجه خواهد بود که توسط قدرتهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای مورد حمایت قرار گیرد.

 آیا چشم اندازی برای پایان جنگ و خونریزی در افغانستان وجود دارد؟

متأسفانه دیدن چشم اندازی روشن برای صلح در افغانستان سخت و دشوار است. اگر آمریکا نیروهای خود را از افغانستان بیرون ببرد و قدرتهای منطقه‌ای هم از دخالتهای خود در افغانستان دست بکشند افغانها قادر خواهند بود از طریق گفتگو بر مسائل چیره شوند و آنها را حل کنند.

به هر حال تصور نمی‌کنم که آمریکا بخواهد نیروهای خود را از افغانستان بیرون ببرد و همچنین پاکستان عزم این را داشته باشد که در افغانستان مداخله نکند و مداخلات خود را متوقف کند.

موقعیت ژئو استراتژیک افغانستان به گونه‌ای است که در منطقه غنی آسیای مرکزی قرار دارد و البته به کشورهایی چون چین و ایران نیز نزدیک است. بر این اساس و با توجه به این موقعیت استراتژیک افغانستان است که امریکا درصدد طرح ریزی برای ماندن در این کشور است. به این موارد غنای افغانستان از جهت منابع طبیعی را نیر باید اضافه کرد.

همچنین بسیاری از قدرتهای منطقه‌ای دنبال منافع خود در افغانستان هستند تا صلح در این کشور. به عبارت دیگر برای بسیاری از قدرتهای منطقه منافع بر برقراری صلح در این کشور می چربد.