آقایان مسئول! حمایت مالی پیشکش، لااقل برای دیدن تئاتر هنرمندان شهر خودتان وقت بگذارید!

گروه فرهنگی: اظهارات تازه مهرداد بخشی، نویسنده و کارگردان نمایش «اوخان»، بار دیگر مسئله‌ای قدیمی اما مهم را پیش روی نهادهای فرهنگی قرار داده است؛ فاصله میان سخن گفتن از حمایت از هنر و اقدام عملی برای کمک به تولید و دیده‌شدن آثار هنری.

به گزارش بولتن نیوز، نمایش «اوخان» از استان گیلان به بخش تئاتر صحنه‌ای بیستمین جشنواره بین‌المللی تئاتر مقاومت راه یافته است.

این اثر برخلاف روایت‌های صرفاً نظامی از جنگ، به سراغ خانواده‌ای می‌رود که سال‌ها با خاطره و جای خالی یکی از عزیزان خود زندگی می‌کند؛ روایتی درباره رنج بازماندگان، حقیقت و مسئولیت انسان‌ها در برابر یکدیگر.

اما آنچه این روزها درباره «اوخان» اهمیت خبری پیدا کرده، فقط موضوع نمایش نیست؛ گلایه کارگردان از نبود همراهی عملی برخی نهادهای فرهنگی است.

هنرمند اثر تولید کرده؛ مسئول فرهنگی کجاست؟

مهرداد بخشی در گفت‌وگوی منتشرشده با خبرگزاری تسنیم گفته است با وجود ارتباط موضوع نمایش با جنگ و ارزش‌های انسانی و اخلاقی، گروه او حمایت مؤثری از نهادهای مرتبط دریافت نکرده است.

او همچنین از حضور نیافتن بسیاری از مسئولان فرهنگی در سالن نمایش انتقاد کرده است.

این سخنان روایت کارگردان است و طبیعتاً نهادهای فرهنگی استان نیز حق دارند توضیح دهند چه حمایت‌هایی ارائه کرده‌اند و چه امکاناتی در اختیار گروه‌های نمایشی قرار داده‌اند.

اما حتی اگر مشکلات بودجه‌ای مانع حمایت مالی شده باشد، یک پرسش ساده باقی می‌ماند:

آیا تماشای یک نمایش، شنیدن مشکلات گروه هنری و کمک به معرفی آن به مردم هم بودجه سنگین می‌خواهد؟

حمایت از هنر فقط پرداخت پول نیست

گاهی مسئولان تصور می‌کنند حمایت فرهنگی یعنی تخصیص اعتبار، صدور مجوز یا برگزاری جشنواره.

درحالی‌که بسیاری از گروه‌های نمایشی شهرستان‌ها بیش از هر چیز به فرصت دیده‌شدن نیاز دارند.

معرفی یک اثر در رسانه‌های محلی، هماهنگی برای اجرای عمومی، فراهم کردن سالن مناسب و ایجاد ارتباط میان گروه‌های هنری و مخاطبان، اقداماتی هستند که می‌توانند به ادامه فعالیت هنرمندان کمک کنند.

حتی حضور مسئول فرهنگی در سالن و شنیدن نظر مخاطبان، نشانه‌ای از توجه به زحمات گروه‌های هنری است.

البته حضور در یک اجرا به‌تنهایی معیار کامل عملکرد مدیران فرهنگی نیست؛ همان‌طور که غیبت در یک برنامه نیز لزوماً به معنای بی‌توجهی به همه فعالیت‌های هنری نیست.

اما وقتی هنرمندی از نبود حمایت عملی سخن می‌گوید، انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول پاسخ روشن بدهند.

تئاتر مقاومت را نباید فقط هنگام جشنواره به یاد آورد

هنر مقاومت زمانی اثرگذار است که بتواند با زندگی و احساسات مردم ارتباط برقرار کند.

قرار نیست هر نمایش درباره جنگ، صرفاً مجموعه‌ای از شعارها و صحنه‌های نبرد باشد.

گاهی روایت مادری که سال‌ها منتظر بازگشت عزیزش مانده، یا فرزندی که می‌خواهد حقیقت گذشته خانواده‌اش را بداند، می‌تواند معنای ایثار و مقاومت را عمیق‌تر به نسل جوان منتقل کند.

«اوخان» نیز بنا بر توضیحات کارگردان، تلاش کرده از همین زاویه انسانی به موضوع جنگ نزدیک شود.

چنین آثاری، فارغ از اینکه منتقدان درباره کیفیت هنری آنها چه نظری داشته باشند، شایسته دیده‌شدن و ارزیابی حرفه‌ای هستند.

اگر می‌خواهیم نسل جوان با روایت‌های جنگ و مقاومت ارتباط برقرار کند، باید به هنرمند فرصت بدهیم با زبان هنر سخن بگوید؛ نه اینکه او را با مشکلات تولید و اجرای اثر تنها بگذاریم.

بودجه فرهنگی کجا به نتیجه می‌رسد؟

در این میان یک مسئله مهم‌تر نیز وجود دارد.

نهادهای مختلف فرهنگی در کشور برای فعالیت‌های هنری، ترویج فرهنگ ایثار، برگزاری برنامه‌ها و حمایت از تولید آثار بودجه و امکانات در اختیار دارند.

وجود چنین منابعی به معنای آن نیست که همه دستگاه‌ها الزاماً موظف به حمایت مالی از هر نمایش هستند.

اما دستگاهی که مأموریت مشخصی در حمایت از هنر و فرهنگ دارد، باید بتواند توضیح دهد منابع و امکانات خود را چگونه مصرف کرده و چه نتیجه‌ای به دست آورده است.

چند گروه نمایشی در استان حمایت شده‌اند؟

چه تعداد اثر فرصت اجرای عمومی پیدا کرده‌اند؟

چه میزان از حمایت‌ها به تولید واقعی آثار اختصاص یافته و چه میزان صرف برنامه‌های اداری و مناسبتی شده است؟

و مهم‌تر اینکه آیا هنرمندان شهرستانی نیز از فرصت‌های حمایتی برخوردارند؟

پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت حمایت فرهنگی ارائه دهد.

هنر شهرستان‌ها را جدی بگیریم

نباید تصور کرد تمام ظرفیت هنر ایران در تهران خلاصه می‌شود.

در گیلان و دیگر استان‌های کشور، هنرمندان بسیاری با امکانات محدود فعالیت می‌کنند؛ گروه‌هایی که گاهی برای تأمین هزینه تمرین، طراحی صحنه، لباس و اجاره سالن با مشکلات جدی روبه‌رو هستند.

اگر قرار است فرهنگ در سراسر کشور رشد کند، حمایت از هنرمندان شهرستانی باید بخشی جدی از برنامه دستگاه‌های مسئول باشد.

این حمایت نیز باید شفاف، عادلانه و بر اساس معیارهای حرفه‌ای باشد؛ نه وابسته به روابط شخصی یا سلیقه مدیران.

چند پرسش از متولیان فرهنگی گیلان

بولتن نیوز با احترام به تلاش مدیران و فعالان فرهنگی استان گیلان، انتظار دارد دستگاه‌های مرتبط درباره موضوع مطرح‌شده از سوی کارگردان «اوخان» توضیح دهند.

نخست اینکه چه امکانات یا حمایت‌هایی برای تولید و اجرای این نمایش ارائه شده است؟

دوم، چه سازوکاری برای شناسایی و حمایت از آثار نمایشی راه‌یافته به جشنواره‌های ملی و بین‌المللی وجود دارد؟

سوم، گروه‌های تئاتری استان چگونه می‌توانند از امکانات سالن، تبلیغات و حمایت‌های قانونی برخوردار شوند؟

و چهارم، چه گزارشی از عملکرد سالانه حمایت از هنرهای نمایشی و نتایج آن در دسترس افکار عمومی قرار دارد؟

هنرمند را با شعار تنها نگذاریم

فرهنگ با دستور اداری زنده نمی‌ماند.

تئاتر با سخنرانی ساخته نمی‌شود و هنرمند با تقدیرنامه به‌تنهایی نمی‌تواند گروه نمایشی خود را سرپا نگه دارد.

اگر مسئولان از هنر مقاومت، فرهنگ ایثار و فعالیت هنرمندان بومی حمایت می‌کنند، بهترین راه نشان دادن آن، فراهم کردن فرصت واقعی برای تولید و دیده‌شدن آثار است.

گلایه کارگردان «اوخان» فرصتی است تا نهادهای فرهنگی گیلان عملکرد خود را شفاف‌تر توضیح دهند و برای رفع مشکلات احتمالی اقدام کنند.

آقایان مسئول! اگر برای حمایت مالی محدودیت دارید، دست‌کم به سالن‌های تئاتر سر بزنید، آثار هنرمندان شهر خودتان را ببینید و صدای آنها را بشنوید.

گاهی همین توجه ساده، آغاز یک حمایت واقعی است.