بانک مرکزی ارز می‌فروشد، اما بازار هنوز آرام نگرفته است؛ یک میلیارد دلار کجا معامله شد؟
گروه اقتصادی: با گذشت یک روز از آغاز فروش ارز در بانک‌های منتخب، قیمت دلار همچنان در محدوده ۲۶۸ هزار تومان قرار دارد و محاسبه نرخ ضمنی دلار از بازار درهم نیز رقمی نزدیک به ۲۷۰ هزار تومان را نشان می‌دهد. در چنین شرایطی، پرسش اصلی از بانک مرکزی این نیست که چه میزان ارز برای عرضه پیش‌بینی کرده، بلکه این است که چه مقدار ارز واقعاً فروخته شده و نتیجه آن در بازار چه بوده است؟
به گزارش بولتن نیوز، برنامه عرضه تا دو میلیارد دلار اسکناس بانک مرکزی از روز شنبه ۱۱ مهرماه با فروش ارز در شعب منتخب بانکی وارد مرحله اجرا شد؛ برنامه‌ای که مرحله نخست آن یک میلیارد دلار اعلام شده است.
این اقدام در شرایطی آغاز شد که بازار ارز طی روزهای گذشته با افزایش قیمت و نوسانات قابل توجه روبه‌رو بوده و بانک مرکزی نیز در بیانیه رسمی خود تأکید کرده است که سطح فعلی نرخ ارز با متغیرهای بنیادی اقتصاد همخوانی کامل ندارد.
اما بررسی نرخ‌های ثبت‌شده در بازار نشان می‌دهد که دست‌کم در نخستین روز اجرای برنامه، روند افزایشی قیمت متوقف نشده است؛ هرچند برای ارزیابی دقیق میزان اثرگذاری مداخله، هنوز به آمار فروش واقعی نیاز داریم.
محاسبه مستقل بولتن؛ دلار و درهم چه می‌گویند؟
بر اساس نرخ‌های ثبت‌شده در صبح یکشنبه ۱۲ مهر، دلار آزاد در محدوده ۲۶۸ هزار تومان و درهم امارات در محدوده ۷۳ هزار و ۳۰۰ تا ۷۳ هزار و ۵۰۰ تومان قرار داشته است.
با در نظر گرفتن برابری تقریبی ۳.۶۷۲۵ درهم برای هر دلار، نرخ ضمنی دلار از بازار درهم حدود ۲۶۹ تا ۲۷۰ هزار تومان محاسبه می‌شود.
در همین حال، نرخ فروش حواله دلار در بازار رسمی حدود ۱۷۵ هزار و ۷۵۰ تومان گزارش شده است.
به این ترتیب، فاصله دلار آزاد و نرخ حواله رسمی به حدود ۹۲ هزار تومان، معادل بیش از ۵۲ درصد نرخ رسمی، رسیده است.
البته حواله تجاری، اسکناس آزاد و معاملات درهم، بازارهایی با شرایط تسویه و دسترسی متفاوت هستند؛ بنابراین این اختلاف، به‌تنهایی به معنای وجود فرصت قطعی سود یا تعیین قیمت واقعی دلار نیست.
نکته مهم آن است که بازار آزاد و نرخ ضمنی درهم همچنان در سطوح بالایی قرار دارند و هنوز نشانه روشنی از تعدیل پایدار قیمت‌ها مشاهده نمی‌شود.
بیشتر بخوانید:
تفاوت مهم میان عرضه اعلام‌شده و ارز فروخته‌شده
بانک مرکزی از برنامه عرضه دو میلیارد دلار ارز سخن گفته و اعلام کرده است در مرحله نخست، یک میلیارد دلار برای عرضه در نظر گرفته شده است.
اما در ارزیابی عملکرد بازارساز، سه عدد کاملاً متفاوت وجود دارد: میزان ارز تخصیص‌یافته به شبکه بانکی، حجم ارز عرضه‌شده به متقاضیان و مقدار فروش قطعی.
تا زمانی که حجم معاملات نهایی، نرخ فروش و تعداد خریداران مشخص نشود، نمی‌توان درباره میزان اثرگذاری برنامه قضاوت قطعی کرد.
در عین حال، شروع فروش ارز از شبکه بانکی می‌تواند از نظر تسهیل دسترسی قانونی متقاضیان اقدامی مثبت باشد؛ مشروط بر آنکه اجرای آن با شفافیت و دسترسی واقعی همراه باشد.
وقتی بانک مرکزی نرخ فعلی را غیربنیادی می‌داند
بانک مرکزی در بیانیه اخیر خود بخش قابل‌توجهی از فاصله نرخ فعلی ارز با متغیرهای بنیادی اقتصاد را ناشی از نااطمینانی و انتظارات بازار دانسته است.
اما این توضیح، پاسخ همه پرسش‌ها نیست.
روند نقدینگی، بازگشت ارز صادراتی، تقاضای وارداتی، افزایش نرخ حواله رسمی و محدودیت‌های نقل‌وانتقال پول نیز باید در تحلیل وضعیت موجود بررسی شوند.
بانک مرکزی اگر معتقد است قیمت‌های کنونی با بنیادهای اقتصاد همخوانی ندارند، بهتر است چارچوب محاسباتی و شاخص‌های مورد استناد خود را نیز منتشر کند.
چهار پرسش مشخص از بانک مرکزی
اکنون ضروری است بانک مرکزی روشن کند:
۱. از یک میلیارد دلار مرحله نخست، چه میزان ارز واقعاً به فروش رسیده است؟
۲. میانگین نرخ فروش و تعداد متقاضیان دریافت‌کننده ارز چقدر بوده است؟
۳. چرا هم‌زمان با اجرای سیاست عرضه اسکناس، نرخ حواله رسمی همچنان روند افزایشی داشته است؟
۴. اثر برنامه جدید بر تقاضای بازار آزاد، فاصله نرخ‌ها و کاهش نوسانات با چه شاخص‌هایی سنجیده می‌شود؟
دفاع از ریال، فراتر از صدور اطلاعیه
مدیریت بازار ارز صرفاً با اعلام منابع میلیارد دلاری محقق نمی‌شود؛ همان‌طور که افزایش قیمت در یک یا دو روز نیز به‌تنهایی نشانه شکست سیاست‌گذار نیست.
اگر اقدام بانک مرکزی به کاهش نوسانات و بهبود دسترسی مردم به ارز منجر شود، باید آثار مثبت آن را منصفانه منعکس کرد. در مقابل، اگر میان عرضه اعلام‌شده و فروش واقعی فاصله وجود داشته باشد، توضیح درباره علت آن ضروری است.
بازار امروز بیش از وعده جدید، به نتیجه قابل‌اندازه‌گیری نیاز دارد.
بانک مرکزی فروش ارز را آغاز کرده است؛ اکنون نوبت انتشار اعداد واقعی و ارزیابی روشن نتایج آن است.
بولتن نیوز در پرونده «دفاع از ریال» این موضوع را با تکیه بر داده‌های قابل استناد و بدون دامن‌زدن به انتظارات هیجانی پیگیری خواهد کرد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
