بازار ارز با حرف آرام نمی‌شود؛ نسخه فوری برای مهار شوک روانی و جلوگیری از گرانی

گروه اقتصادی افزایش نااطمینانی ناشی از تحولات اخیر منطقه می‌تواند بازار ارز را در معرض رفتارهای هیجانی قرار دهد؛ اما خطر اصلی آنجاست که شوک روانی با ضعف سیاستگذاری، کمبود اطلاعات و رفتارهای سفته‌بازانه ترکیب شود و به موج گرانی تبدیل شود. اکنون دولت و بانک مرکزی به جای توصیه‌های کلی، باید یک برنامه عملیاتی و قابل مشاهده برای تأمین ارز، مدیریت نقدینگی، کنترل قیمت‌سازی و آرام‌کردن انتظارات ارائه کنند.

به گزارش خبرنگار اقتصادی، مردم امروز بیش از هر چیز به یک پاسخ روشن نیاز دارند: اگر فشار خارجی افزایش یافته، سیاستگذار اقتصادی دقیقاً چه برنامه‌ای برای جلوگیری از انتقال این فشار به قیمت‌ها دارد؟

این سؤال را نمی‌توان با شعار پاسخ داد.

مردمی که هر روز قیمت کالا، ارز و طلا را دنبال می‌کنند، با شنیدن جمله‌هایی مانند «جای نگرانی نیست» آرام نمی‌شوند؛ آنچه می‌تواند انتظارات را کنترل کند، مشاهده اقدام واقعی و قابل اندازه‌گیری است.

نسخه اول؛ بانک مرکزی بازار ارز را غافلگیر نکند

بانک مرکزی باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن، برنامه تأمین ارز نیازهای واقعی اقتصاد را اعلام کند.

واردکننده، تولیدکننده و فعال اقتصادی باید بداند برای تأمین ارز مورد نیاز خود با چه سازوکاری مواجه است.

در کنار آن، عرضه ارز باید هدفمند و هوشمند باشد؛ نه ارزپاشی و نه انفعال.

بازار باید مطمئن شود که منابع ارزی برای نیازهای ضروری اقتصاد در دسترس است و قرار نیست یک موج سفته‌بازی، دسترسی بخش تولید و تجارت را مختل کند.

نسخه دوم؛ نقدینگی را از بازار ارز دور کنیم

اگر دولت می‌خواهد تقاضای هیجانی ارز را کاهش دهد، باید برای نقدینگی سرگردان گزینه جایگزین ایجاد کند.

شبکه بانکی و بازار سرمایه می‌توانند با ابزارهای رسمی، شفاف و نقدشونده، بخشی از منابعی را که در شرایط نااطمینانی ممکن است به سمت ارز و طلا حرکت کند، جذب کنند.

نمی‌توان به مردم گفت دلار نخرند، اما هیچ ابزار مطمئنی برای مدیریت ریسک مالی آنها ارائه نکرد.

نسخه سوم؛ بورس نباید تماشاگر باشد

سازمان بورس باید در چنین شرایطی نقش فعال‌تری در مدیریت انتظارات ایفا کند.

تقویت بازارگردانی، حفظ نقدشوندگی، تسهیل دسترسی به ابزارهای کم‌ریسک و اطلاع‌رسانی سریع شرکت‌های بزرگ صادراتی می‌تواند به سرمایه‌گذار نشان دهد که برای حفظ ارزش دارایی، فقط بازار ارز پیش روی او نیست.

نسخه چهارم؛ بورس کالا برای کاهش نااطمینانی تولید وارد شود

بخشی از تقاضای ارز از جنس «تقاضای احتیاطی» است.

وقتی تولیدکننده از قیمت و دسترسی به مواد اولیه مطمئن نیست، برای پوشش ریسک خود به سمت خرید ارز می‌رود.

عرضه منظم و قابل پیش‌بینی کالاهای پایه در بورس کالا می‌تواند این نااطمینانی را کاهش دهد و فشار تقاضای احتیاطی بر بازار ارز را کم کند.

نسخه پنجم؛ با قیمت‌سازی برخورد شود، نه با مردم

اگر نرخ‌هایی در فضای مجازی منتشر می‌شود، دولت باید منشأ آنها را بررسی کند.

قیمت یک بازار عمیق را نمی‌توان با چند معامله محدود تعیین کرد؛ بنابراین باید مشخص شود نرخ‌های جهشی بر چه حجم معاملاتی و چه معاملات واقعی استوارند.

مقابله با قیمت‌سازی، به معنای محدودکردن اطلاع‌رسانی نیست؛ به معنای شفاف‌کردن فرآیند کشف قیمت است.

اما مهم‌تر از همه؛ دولت باید پاسخ بدهد

اکنون زمان آن نیست که مسئولان اقتصادی صرفاً از مردم بخواهند آرام باشند.

مردم حق دارند بدانند برنامه دولت چیست.

اگر ذخایر و منابع ارزی برای مدیریت بازار وجود دارد، باید نحوه استفاده از آنها مشخص شود.

اگر ابزار پولی برای کنترل نقدینگی وجود دارد، باید فعال شود.

اگر بازار سرمایه ظرفیت جذب نقدینگی دارد، باید از آن استفاده شود.

اگر در بورس کالا امکان کاهش نااطمینانی تولید وجود دارد، باید این ظرفیت به کار گرفته شود.

و اگر در بخشی از بازار تخلف و قیمت‌سازی اتفاق می‌افتد، باید برخورد قانونی و شفاف صورت گیرد.

نه وعده، نه ترساندن مردم

جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به خبر دقیق و مسئولانه نیاز دارد.

نباید با انتشار شایعات و پیش‌بینی‌های هیجانی، مردم را به خرید ارز و طلا هل داد؛ اما از سوی دیگر، نمی‌توان مشکلات واقعی معیشتی و فشار قیمت‌ها را با چند جمله امیدوارکننده پنهان کرد.

راه درست، اطلاع‌رسانی دقیق همراه با مطالبه اقدام است.

اگر دولت برنامه دارد، آن را اعلام کند؛ اگر ابزار دارد، به کار بگیرد؛ و اگر مانعی وجود دارد، صادقانه به مردم توضیح دهد.

پیام این گزارش به بازار

قرار نیست با شایعه، مردم را به خرید هیجانی ارز وادار کنیم؛ قرار هم نیست با شعار، نگرانی واقعی مردم را انکار کنیم.

بازار به یک پیام روشن نیاز دارد:

دولت باید قبل از آنکه موج شکل بگیرد، وارد عمل شود.

اگر سیاستگذار بتواند در کنار تأمین ارز واقعی، نقدینگی سرگردان را مدیریت کند، بازارهای رسمی را تقویت کند و با قیمت‌سازی مقابله کند، بخش مهمی از شوک روانی قابل مهار خواهد بود.

اکنون توپ در زمین سیاستگذار است؛
بازار منتظر حرف تازه نیست؛ منتظر اقدام واقعی است.