ریمـدان؛ وقتی مرز باید محل عبور باشد، نه محل دفن سرمایه
گروه اقتصادی: مرز در منطق اقتصاد و تجارت، نقطه عبور و اتصال است؛ جایی که کالا، سرمایه و فرصت اقتصادی از یک سوی کشور به سوی دیگر حرکت میکند. اما وقتی هزاران کامیون هفتهها پشت یک مرز متوقف میشوند، معنای مرز تغییر میکند؛ از یک مسیر تجاری به یک گلوگاه پرهزینه تبدیل میشود.
وضعیت ریمدان نمونه روشنی از همین مسئله است.
به گزارش بولتن نیوز، گزارشهای میدانی منتشرشده از این مرز، از توقف حدود ۲۸۰۰ تا ۳ هزار کامیون و شکلگیری صفهایی در حدود ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر حکایت دارد؛ کامیونهایی که بخشی قابل توجه از آنها حامل گاز مایع هستند و رانندگانشان باید روزها در شرایط دشوار آبوهوایی و با کمبود امکانات ابتدایی رفاهی و بهداشتی منتظر بمانند.
در چنین شرایطی، هر ساعت توقف فقط یک عدد در صف نیست؛ هزینهای است که در نهایت از جیب راننده، صاحب کالا، تولیدکننده و در نهایت مصرفکننده ایرانی پرداخت میشود.
مسئله فقط نوبتدهی نیست
اگر مشکل ریمدان صرفاً یک اختلال در نوبتدهی بود، میشد با اصلاح سامانه یا تغییر یک فرآیند اداری آن را حل کرد.
اما مجموعه گزارشهای منتشرشده نشان میدهد مسئله ابعاد گستردهتری دارد؛ از زیرساخت و جاده دسترسی گرفته تا امکانات رفاهی، ظرفیت پذیرش در سوی مقابل مرز و هماهنگی میان دستگاههای مختلف.
حتی گزارشهایی درباره تخلفات در فرآیند عبور کامیونها و پرداخت مبالغی برای عبور بدون نوبت منتشر شده که در صورت صحت، ضرورت نظارت جدیتر بر فرآیندهای مرزی را نشان میدهد.
اما یک نکته مهمتر وجود دارد:
نباید اجازه داد برخورد با چند متخلف، جای اصلاح ساختار را بگیرد.
اگر یک سازوکار معیوب امکان ایجاد صفهای چند ده کیلومتری را فراهم میکند، مسئله فقط فرد متخلف نیست؛ باید خود سازوکار اصلاح شود.
شبانهروزی شدن گمرک؛ اقدام مثبت اما کافی نیست
در پی افزایش مشکلات، فعالیت شبانهروزی گمرک در ریمدان و میرجاوه آغاز شده است. این تصمیم میتواند بخشی از گره موجود را باز کند، اما نمیتوان انتظار داشت افزایش ساعت کاری بهتنهایی مشکل چند هزار کامیون را حل کند.
وقتی جاده، زیرساخت، ظرفیت پذیرش طرف مقابل و هماهنگی دستگاهها متناسب با حجم تجارت نیست، ۲۴ ساعته شدن یک واحد اداری، بهتنهایی معجزه نمیکند.
راهحل باید متناسب با اندازه بحران باشد.
لایحه دائمی؛ خوب است، اما چرا بعد از بحران؟
تدوین لایحهای دائمی برای جلوگیری از توقف کالا در مرز، اقدامی قابل توجه است؛ بهویژه اگر بتواند فرآیندهایی مانند ورود کالا بدون انتقال ارز، استفاده از ارز اشخاص و واردات در مقابل صادرات را تسهیل کند و اصل مهم «مرز محل عبور کالا است، نه محل توقف آن» را به یک قاعده اجرایی تبدیل کند.
اما اینجا یک سؤال جدی مطرح است:
چرا باید هزاران کامیون متوقف شوند، سرمایه مردم هفتهها قفل شود و راننده در گرمای طاقتفرسا بماند تا بعد، برای حل ریشهای مسئله به فکر لایحه بیفتیم؟
مصوبه و لایحه زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهند که از روی کاغذ به میدان اجرا برسند.
اقتصاد ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به مسیرهای فعال تجاری نیاز دارد. در شرایط فشارهای خارجی و محدودیتهای اقتصادی، مرزهای کشور فقط خطوط جغرافیایی نیستند؛ بخشی از زیرساخت مقاومت اقتصادی کشورند.
هر کامیونی که بیدلیل متوقف میشود، یعنی سرمایهای که از گردش خارج شده است.
هر روزی که راننده پشت مرز میماند، یعنی هزینهای که به قیمت تمامشده کالا اضافه میشود.
و هر محمولهای که به دلیل تصمیمهای متناقض یا ضعف هماهنگی آسیب میبیند، یعنی بخشی از منابع کشور که به جای ایجاد ارزش، تلف شده است.
بخش خصوصی میتواند بخشی از گره را باز کند
در کنار مسئولیت دستگاههای دولتی و حاکمیتی، نباید ظرفیت بخش خصوصی را نادیده گرفت.
بخش خصوصی میتواند در ایجاد پایانهها، انبارها، مراکز خدماتی، امکانات رفاهی و زیرساختهای مورد نیاز مرزی نقش جدی ایفا کند؛ اما این مشارکت زمانی امکانپذیر است که دولت در واگذاری زمین و فراهم کردن بستر قانونی و اجرایی شفاف، سریع و عملیاتی عمل کند.
قرار نیست همه مشکلات مرز را دولت بهتنهایی حل کند؛ اما دولت باید مسیر مشارکت کسانی را که میتوانند بخشی از مشکل را حل کنند، باز کند.
بیشتر بخوانید: پس از گزارشهای میدانی بولتن نیوز از توقف هزاران کامیون و مشکلات زیرساختی ریمدان؛ آغاز فعالیت ۲۴ ساعته گمرک ریمدان و میرجاوه
ریمدان نباید دوباره تکرار شود
مسئله اصلی امروز فقط باز کردن صف کامیونهای ریمدان نیست.
مسئله این است که بعد از حل این بحران، سازوکاری وجود داشته باشد که دوباره شاهد تکرار آن در ریمدان یا مرز دیگری نباشیم.
برای این کار باید یک مدیریت یکپارچه مرزی، تقسیم دقیق مسئولیت دستگاهها، سامانه شفاف نوبتدهی و پایش لحظهای ظرفیت پذیرش، زیرساخت متناسب با حجم تجارت و مسیر مشخصی برای ورود بخش خصوصی ایجاد شود.
اقتصاد کشور در شرایطی نیست که بتواند سرمایه را پشت مرزها متوقف کند.
مرز باید سنگر تجارت و اقتصاد کشور باشد، نه محل فرسایش سرمایه و صبر مردم.
لایحه جدید میتواند شروع یک اصلاح جدی باشد؛ اما مردم و فعالان اقتصادی دیگر به وعده و مصوبه صرف نیاز ندارند.
آنچه امروز لازم است، تصمیم فوری، اجرای واقعی و اصلاحی است که فردا دوباره مجبور نشویم برای همان بحران، لایحه و مصوبه جدید بنویسیم.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
