از بدهی ۸۷۲ میلیون دلاری به پتروشیمی جم تا پرونده چندوجهی پتروشیمی مهر و مازاگاتی

گروه انرژی: پتروشیمی مهر، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان پلی‌اتیلن سنگین ایران، در سال‌های اخیر هم‌زمان درگیر دو بحران بزرگ شده است؛ از یک سو اختلاف حقوقی و مالی با پتروشیمی جم که به صدور حکم قطعی ۸۷۲ میلیون دلاری و اختلال در فروش و صادرات این مجتمع انجامیده و از سوی دیگر پرونده‌های بین‌المللی مرتبط با تحریم‌های آمریکا، ساختار مالکیت شرکت و اتهام‌های مطرح‌شده علیه فرانچسکو مازاگاتی، سرمایه‌گذار ایتالیایی و سهامدار سابق این مجموعه. کنار هم قرار گرفتن این دو پرونده، تصویری از چالش‌های حقوقی، مالی و تحریمی یکی از مهم‌ترین مجتمع‌های پتروشیمی ایران ارائه می‌کند.
به گزارش بولتن نیوز، در ۲۰ شهریور ۱۴۰۳، پایگاه خبری «نفت ما» در گزارشی با عنوان «تشدید تحریم پتروشیمی به دست مدیرعامل هلدینگ خلیج فارس» به ابعاد پرونده بدهی پتروشیمی مهر به پتروشیمی جم پرداخت.
در این گزارش آمده است که در شرایط سخت تحریمی، این پرسش مطرح می‌شود که چرا مدیرعامل هلدینگ خلیج فارس به جای برداشتن موانع فروش و صادرات، با بی‌توجهی به دعوت پتروشیمی جم برای حل‌وفصل پرونده از طریق مذاکره، بر مشکلات صادرات محصولات پتروشیمی مهر افزوده و منافع ملی را در معرض خطر قرار داده است.
بر اساس این گزارش، پاسخ منفی چندباره مدیران پتروشیمی مهر و هلدینگ خلیج فارس به درخواست‌های پتروشیمی جم برای رایزنی و حل پرونده بدهی، نه تنها موجب زیان سهامداران هلدینگ خلیج فارس شده بلکه با توقف صادرات مهر، منافع ملی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
در خردادماه همان سال، رأی قطعی دیوان عالی کشور درباره پرونده بدهی ۸۷۲ میلیون دلاری پتروشیمی مهر به پتروشیمی جم صادر شد. با وجود نهایی شدن رأی، مدیران پتروشیمی جم تلاش کردند موضوع از طریق مذاکره با هلدینگ خلیج فارس حل‌وفصل شود.
با این حال، به گفته این گزارش، مدیران پتروشیمی مهر به درخواست‌های مذاکره پاسخ مثبت ندادند. در نهایت، در آخرین روز مردادماه، مسئولان پتروشیمی جم به همراه نمایندگان دادستانی و قوه قضائیه برای صورت‌برداری از اموال پتروشیمی مهر به این مجتمع مراجعه کردند تا مطالبات جم از محل دارایی‌های مهر وصول شود.
گزارش نفت ما تأکید می‌کند که بخش قابل توجهی از سهام پتروشیمی مهر متعلق به هلدینگ خلیج فارس است و در نتیجه اجرای این روند می‌تواند بر دارایی‌های این هلدینگ اثرگذار باشد.
به نوشته این رسانه، از همان زمان فروش و صادرات پتروشیمی مهر با مشکلات جدی مواجه شد.
در مجمع سالانه پتروشیمی جم نیز، مدیرعامل این شرکت بار دیگر از مدیران پتروشیمی مهر و هلدینگ خلیج فارس خواست پرونده بدون مصادره دارایی‌ها و از طریق مذاکره و زمان‌بندی پرداخت بدهی حل شود؛ اما این درخواست‌ها نیز بی‌پاسخ ماند.
در پایان گزارش این پرسش مطرح شده بود که چرا در شرایط تحریمی، به جای تسهیل صادرات و رفع موانع فعالیت پتروشیمی مهر، روندی دنبال می‌شود که به تشدید مشکلات صادراتی این مجتمع منجر شده است.
پتروشیمی مهر؛ شرکتی درگیر هم‌زمان با تحریم، اختلاف مالکیت و دعاوی حقوقی
هم‌زمان با این اختلاف داخلی، پتروشیمی مهر در سطح بین‌المللی نیز در مرکز چند پرونده حقوقی و تحریمی قرار گرفته است.
فرانچسکو مازاگاتی، معامله‌گر حوزه انرژی که به یکی از چهره‌های کلیدی صنعت دریای شمال تبدیل شده است، با دستور توقیف جهانی دارایی‌ها مواجه شده است؛ زیرا متهم است که منابع مالی را از شرکای تجاری سابق خود در ایران منحرف و برداشت کرده است.
این کارآفرین ایتالیایی در یک دعوای حقوقی در لندن متهم شده است که از طریق مالکیت غیرمستقیم شرکت تولیدکننده رزین پلاستیک ایرانی «پتروشیمی مهر» سود کسب کرده است.
شرکت «اتحاد سرمایه‌گذاری پتروشیمی» مستقر در سنگاپور که در پتروشیمی مهر سهام دارد و به‌طور مشترک متعلق به خانواده جهانپور است، در اسناد دادگاه ادعا کرده که مازاگاتی و یکی از همکارانش پرداخت‌های مشتریان و سودهای شرکت را منحرف کرده و مستقیماً از حساب‌های شرکت پول برداشت کرده‌اند.
از پتروشیمی مهر تا معامله ۵۰۰ میلیون دلاری در بریتانیا
شکایت‌های حقوقی علیه رئیس شرکت ویارو، پرسش‌هایی را درباره فروش ۵۰۰ میلیون دلاری دارایی‌های راهبردی انرژی مطرح کرده است

شرکت ویارو انرژی در نظر دارد ۱۱ میدان نفت و گاز و یک پایانه را که تا یک‌سوم گاز بریتانیا را مدیریت می‌کند، با مبلغی حدود ۵۰۰ میلیون دلار از شرکت‌های شل و اکسون‌موبیل خریداری کند؛ معامله‌ای که در انتظار تأیید رسمی است.
در حالی که مازاگاتی منتظر نهایی شدن این خرید است، شرکای سابقش او را متهم کرده‌اند که ۱۵۰ میلیون دلار از پتروشیمی مهر خارج کرده و پس از تحریم شدن شرکت نیز به‌طور مخفیانه سهم خود را در آن حفظ کرده است.
تحریم‌های آمریکا و جایگاه پتروشیمی مهر در شبکه صادرات
وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده است که پتروشیمی مهر بخشی از یک «شبکه گسترده بانکداری سایه» بوده که به ایران برای دور زدن تحریم‌ها و تأمین مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کمک می‌کرد.
مازاگاتی این اتهام‌ها را رد کرده و تأکید دارد که هرگز تحریم‌ها را نقض نکرده است. او همچنین می‌گوید کنترل پتروشیمی مهر را در اختیار نداشته و سهام آن را به نمایندگی از افراد دیگری نگهداری می‌کرده است.
بر اساس اسناد موجود، مازاگاتی از طریق یک شرکت هلدینگ در سنگاپور ۶۰ درصد پتروشیمی مهر را کنترل می‌کرد و ۴۰ درصد باقی‌مانده در اختیار شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران بود.
در سال ۲۰۲۰ او نیمی از سهام شرکت هلدینگ سنگاپوری «اتحاد سرمایه‌گذاری پتروشیمی» را به خانواده جهانپور منتقل کرد.
در ۱۴ مارس سال گذشته نیز سهام باقی‌مانده خود را به شرکتی در دبی به نام «سونیک اینوستمنت» منتقل کرد؛ انتقالی که بدون جابه‌جایی پول انجام شد و تنها چند روز پس از اعمال تحریم‌های جدید آمریکا علیه پتروشیمی مهر صورت گرفت.
اختلاف بر سر مالکیت واقعی شرکت
در دادگاه لندن، مازاگاتی مدعی شده است اسناد رسمی تصویر نادرستی از مالکیت او ارائه می‌کنند و در واقع سهام را به نمایندگی از نجلا بقوش و آرشیا جهانپور نگهداری می‌کرده است.
در مقابل، شرکای سابق او این روایت را رد کرده و انتقال سهام را صوری دانسته‌اند.
وکلای مازاگاتی نیز ادعا کرده‌اند حساب‌های بانکی مرتبط با انتقال وجوه شرکت توسط جهانپور ایجاد شده و مازاگاتی صرفاً اجازه استفاده از نام و امضای خود را داده بوده است.
صادرات محصولات پتروشیمی مهر و جریان درآمدها
اسناد ثبتی شرکت‌ها و مدارک افشاشده نشان می‌دهد شرکت‌های مرتبط با مازاگاتی از صادرات محصولات پتروشیمی مهر سود برده‌اند.
طبق اسناد گمرکی منتشرشده، در سال ۲۰۱۹ تعداد ۲۵ محموله محصولات پتروشیمی مهر به شرکتی متعلق به مازاگاتی در هنگ‌کنگ ارسال شده است.
همچنین ۱۳ محموله دیگر میان اواخر سال ۲۰۱۹ تا ژوئن ۲۰۲۰ به شرکت «اتحاد تجارت پتروشیمی» در دبی صادر شده‌اند؛ شرکتی که در آن زمان به‌طور کامل متعلق به مازاگاتی بوده است.
شرکت هنگ‌کنگی وی در سال ۲۰۱۹ حدود ۲۲۹ میلیون دلار درآمد و ۱۸ میلیون دلار سود ثبت کرده است.
در مقابل، سخنگوی شرکت ویارو ارتباط این شرکت‌ها با پتروشیمی مهر را رد کرده و گفته است ذی‌نفع واقعی شرکت دبی آرشیا جهانپور بوده است.
پرونده‌های دیگر و نگرانی درباره صلاحیت خریداران دارایی‌های انرژی
در پرونده‌ای جداگانه، مازاگاتی متهم شده است حدود ۸۵ میلیون دلار دارایی را از یک شرکت نفتی خارج کرده و سپس آن شرکت را تنها به قیمت یک دلار فروخته است.
او همچنین در یکی از پرونده‌های فساد در شهر میلان ایتالیا با اتهام پول‌شویی مرتبط با خرید سهام پتروشیمی مهر مواجه شده است.
مازاگاتی تمامی این اتهام‌ها را رد کرده است.
با این حال، برخی نهادهای ناظر در بریتانیا معتقدند این پرونده‌ها باید پیش از واگذاری کنترل دارایی‌های حیاتی انرژی به وی به‌دقت بررسی شوند.
نقطه آغاز ماجرا؛ خرید پتروشیمی مهر در سال ۲۰۱۸
یکی از بخش‌های کمتر شناخته‌شده فعالیت‌های مازاگاتی به تابستان ۲۰۱۸ بازمی‌گردد؛ زمانی که او سهام کنترلی پتروشیمی مهر، تولیدکننده پلی‌اتیلن سنگین، را به دست آورد.
این خرید در دوره‌ای انجام شد که پس از توافق هسته‌ای ایران بخشی از تحریم‌ها کاهش یافته بود، اما اندکی بعد دولت آمریکا محدودیت‌های گسترده‌ای علیه تجارت محصولات پتروشیمی ایران اعمال کرد.
اسناد شرکتی نشان می‌دهند این خرید آغاز حضور مازاگاتی در یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های پتروشیمی مرتبط با ایران بود؛ حضوری که بعدها با اتهام‌های حقوقی، اختلافات مالکیتی، پرونده‌های تحریمی و مناقشات گسترده مالی همراه شد.
در مجموع، در حالی که گزارش «نفت ما» از تأثیر پرونده بدهی ۸۷۲ میلیون دلاری پتروشیمی مهر بر صادرات و فعالیت این مجتمع سخن می‌گوید، پرونده‌های مطرح‌شده در دادگاه‌های لندن و ایتالیا نیز ابعاد دیگری از چالش‌های این شرکت را آشکار می‌کنند. به این ترتیب، پتروشیمی مهر امروز در نقطه تلاقی سه بحران قرار گرفته است: اختلافات مالی داخلی، فشارهای ناشی از تحریم‌های بین‌المللی و مناقشه بر سر مالکیت و مدیریت بخشی از سهام این مجتمع.
شایان ذکر است بخش دیگری از شرکت‌های پتروشیمی کشور که زیرمجموعه هلدینگ خلیج فارس یا شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا) هستند نیز با چالش‌ها و مشکلات متعددی در حوزه‌های مدیریتی، مالی، تولیدی و حقوقی مواجه‌اند. بررسی ابعاد این مسائل و مستندات مرتبط با آن‌ها در دست انجام است و نتایج پس از تکمیل بررسی‌ها، به اطلاع افکار عمومی خواهد رسید.