آتش زیر خاکستر وحدت؛ چه کسانی از آشوب در مراسم شهدای مقاومت سود می‌برند؟

گروه سیاسی: مراسم بزرگداشت سپهبد شهید علی شادمانی در میدان امام خمینی(ره) همدان، قرار بود صحنه‌ای از همبستگی ملی و تجلیل از یکی از فرماندهان برجسته دفاع از امنیت کشور باشد؛ اما آنچه شامگاه گذشته در این مراسم رخ داد، بسیاری از ناظران سیاسی و اجتماعی را نگران کرده است. گروهی از حاضران با سر دادن شعارهای تند علیه تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای، برخی مسئولان ارشد کشور از جمله محمدباقر قالیباف و سیدعباس عراقچی و همچنین ایجاد فضای متشنج در محل برگزاری مراسم، عملاً اجازه سخنرانی به اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه را ندادند.

به گزارش بولتن نیوز ، ابعاد ماجرا زمانی نگران‌کننده‌تر شد که حتی تلاش خانواده شهدا برای آرام کردن فضا نیز بی‌نتیجه ماند. بنا بر گزارش‌های منتشرشده، فرزندان شهید شادمانی و شهید تنگسیری نیز برای پایان دادن به تنش‌ها و بازگرداندن آرامش به مراسم وارد میدان شدند، اما جو ایجادشده به اندازه‌ای ملتهب بود که این وساطت‌ها نیز نتوانست فضا را به حالت عادی بازگرداند.

این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که کشور روزهای حساسی را پشت سر می‌گذارد. پس از ماه‌ها تنش منطقه‌ای، درگیری‌های نظامی و آنچه از آن به عنوان «جنگ رمضان» یاد می‌شود، اکنون فضای سیاسی کشور تحت تأثیر مذاکرات و رایزنی‌هایی قرار گرفته که گفته می‌شود می‌تواند به توافقی میان ایران و آمریکا منجر شود. صرف‌نظر از موافقان و مخالفان این روند، واقعیت آن است که هرگونه توافق یا عدم توافق، موضوعی ملی است و تصمیم‌گیری درباره آن در چارچوب ساختارهای رسمی جمهوری اسلامی انجام می‌شود.

اما آنچه بیش از خود توافق اهمیت پیدا کرده، تلاش برخی جریان‌ها برای تبدیل اختلاف‌نظرهای سیاسی به شکاف‌های اجتماعی و امنیتی است. در هر جامعه‌ای نقد، اعتراض و مخالفت حق طبیعی گروه‌های مختلف سیاسی محسوب می‌شود؛ اما هنگامی که مراسم بزرگداشت یک شهید به صحنه تسویه‌حساب‌های جناحی تبدیل شود، دیگر نمی‌توان از آن به عنوان یک اعتراض سیاسی معمولی یاد کرد.

شهدای مقاومت و فرماندهان نظامی کشور، متعلق به یک جریان سیاسی خاص نبودند. آنان سرمایه‌های ملی بودند که امنیت و اقتدار کشور را نمایندگی می‌کردند. از همین رو، تبدیل مراسم بزرگداشت آنان به میدان نزاع‌های سیاسی، نه تنها کمکی به آرمان‌های آن شهدا نمی‌کند، بلکه دقیقاً در جهت تضعیف همان سرمایه اجتماعی حرکت می‌کند که آنان برای حفظ آن جان خود را فدا کردند.

نگاهی به تجربه‌های تاریخی نیز نشان می‌دهد که دشمنان خارجی هرگاه نتوانسته‌اند از مسیر فشار نظامی یا اقتصادی به اهداف خود برسند، بر شکاف‌های داخلی تمرکز کرده‌اند. ایجاد دوقطبی‌های کاذب، تبدیل اختلاف‌نظرهای سیاسی به نزاع‌های خیابانی و تحریک احساسات افکار عمومی، همواره بخشی از راهبرد جنگ ترکیبی علیه کشورها بوده است.

در چنین شرایطی، هر شعاری که به جای تقویت انسجام ملی، جامعه را به دو اردوگاه متخاصم تقسیم کند، خواه آگاهانه و خواه ناآگاهانه، در زمین طراحان بی‌ثبات‌سازی بازی می‌کند. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که پروژه‌های آشوب‌آفرین معمولاً با اتفاقات کوچک و به ظاهر کم‌اهمیت آغاز می‌شوند؛ اما در ادامه می‌توانند به بحران‌های بزرگ اجتماعی و امنیتی تبدیل شوند.

از همین منظر، بسیاری از تحلیلگران معتقدند اتفاق همدان را نباید صرفاً یک حاشیه سیاسی تلقی کرد. آنچه رخ داد، می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای انتقال تنش‌های سیاسی به کف خیابان و تبدیل فضای احساسی مراسم‌های ملی و مذهبی به میدان درگیری‌های سیاسی باشد؛ روندی که در صورت تداوم، ممکن است در مراسم‌های بزرگ‌تر و حساس‌تر نیز تکرار شود.

امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به عقلانیت، خویشتنداری و حفظ انسجام ملی نیاز دارد. ممکن است درباره مذاکرات، سیاست خارجی یا عملکرد مسئولان دیدگاه‌های متفاوتی وجود داشته باشد؛ اما مرز میان نقد سیاسی و تخریب وحدت ملی باید روشن بماند. هیچ توافقی، هیچ رقابت سیاسی و هیچ اختلاف نظری نباید بهانه‌ای برای شکستن حرمت مراسم شهدا و تبدیل آن به صحنه نزاع داخلی شود.

در روزهایی که دشمنان ایران بیش از هر زمان دیگری بر شکاف‌های اجتماعی و سیاسی تمرکز کرده‌اند، حفظ وحدت ملی نه یک شعار، بلکه یک ضرورت امنیتی است. اگر قرار باشد مراسم بزرگداشت فرماندهان شهید به عرصه کشمکش‌های جناحی تبدیل شود، نخستین برندگان این وضعیت نه منتقدان و نه موافقان مذاکرات، بلکه همان جریاناتی خواهند بود که سال‌هاست روی تفرقه در جامعه ایرانی سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

شاید مهم‌ترین پرسش امروز این باشد: چه کسانی از تبدیل میدان‌های بزرگداشت شهدا به میدان‌های نزاع سیاسی سود می‌برند؟ پاسخ به این پرسش، می‌تواند بسیاری از ابهامات حوادث اخیر را روشن کند.