رونمایی از نظریه «عدالت ادراکی» در حکمرانی شهری

به گزارش بولتن نیوز به نقل از برنا، سید احمد علوی، عضو شورای اسلامی شهر تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی برنا، به تشریح ابعاد نظریه علمی خود با عنوان «حکمرانی بر پایه عدالت ادراکی» پرداخت و با ترسیم افق ۱۰ ساله پایتخت، بر ضرورت عبور مدیریت شهری از توسعه صرفا کالبدی به سمت توسعه انسانی، اجتماعی و ادراکی تاکید کرد.

وی با اشاره به ضرورت بازتعریف مفهوم عدالت در عرصه مدیریت شهری اظهار داشت: عدالت در حکمرانی تنها به معنای توزیع امکانات و منابع نیست، بلکه زمانی محقق می‌شود که مردم، عدالت را در زندگی روزمره خود احساس و ادراک کنند. اگر میان واقعیت خدمات و برداشت ذهنی شهروندان فاصله ایجاد شود، سرمایه اجتماعی دچار فرسایش خواهد شد.

علوی با استناد به آیه شریفه «اِنَّ اللهَ یَأمُرُ بِالعَدلِ وَالإِحسان» افزود: در نگاه دینی، عدالت صرفا یک سازوکار اداری یا اقتصادی نیست، بلکه امری انسانی و اخلاقی است که باید در جان جامعه بنشیند. بر همین اساس، نظریه عدالت ادراکی تلاش می‌کند میان خدمت‌رسانی عینی و احساس رضایت عمومی پیوند برقرار کند.

رئیس کمیته گردشگری شورای شهر تهران با اشاره به پیوند این نظریه با حکمت متعالیه و اندیشه‌های ملاصدرا تصریح کرد: بر اساس اصل «حرکت جوهری»، شهر تنها مجموعه‌ای از ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها نیست، بلکه دارای روح اجتماعی و فرهنگی است و این روح باید همگام با کالبد شهر به سمت تعالی حرکت کند. در چنین نگاهی، حکمرانی موفق زمانی شکل می‌گیرد که میان مدیر شهری و شهروند، ارتباطی مبتنی بر فهم، اعتماد و درک متقابل ایجاد شود.

وی با بیان اینکه تهران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آرامش روانی و بازسازی سرمایه اجتماعی است، خاطرنشان کرد: سال‌ها تمرکز مدیریت شهری بر توسعه فیزیکی و عمرانی بوده، اما اکنون جامعه شهری به مرحله‌ای رسیده که کیفیت ادراک مردم از عدالت، اهمیت بیشتری نسبت به حجم پروژه‌های عمرانی پیدا کرده است.

علوی ادامه داد: اگر در بخشی از شهر احساس تبعیض یا نابرابری شکل بگیرد، کل نظام حکمرانی شهری آسیب می‌بیند. امروز مردم تنها به تعداد پل‌ها، بزرگراه‌ها یا پروژه‌های ساختمانی نگاه نمی‌کنند، بلکه نحوه توزیع فرصت‌های فرهنگی، اجتماعی و رفاهی را معیار قضاوت قرار می‌دهند.

این عضو شورای اسلامی شهر تهران «فرسایش سرمایه اجتماعی»، «شکاف میان واقعیت و برداشت عمومی»، «تصلب ساختاری» و «بحران روایت» را از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی مدیریت شهری دانست و تاکید کرد: در افق ۱۴۱۵، شهر موفق شهری است که شهروندان در آن احساس تعلق، برابری و دیده‌شدن داشته باشند.

وی در تشریح ارکان اجرایی نظریه عدالت ادراکی، چهار محور اصلی را مورد اشاره قرار داد و گفت: نخستین محور، عبور از مدیریت دستوری و حرکت به سمت حکمرانی تعاملی است. مدیران شهری باید از فضای صرفاذاداری فاصله گرفته و با حضور مستمر در محلات، پاسخگوی مستقیم مطالبات مردم باشند.

علوی دومین محور را هوشمندسازی عدالت‌محور عنوان کرد و افزود: استفاده از سکوهای هوشمند و شفاف‌سازی فرآیندهای مالی و اجرایی، موجب افزایش اعتماد عمومی خواهد شد و شهروندان باید اطمینان داشته باشند که فرصت‌ها بر اساس شایستگی توزیع می‌شود، نه روابط.

رئیس کمیته گردشگری شورای شهر تهران، توسعه دیپلماسی اجتماعی و گردشگری شهری را سومین محور این نظریه دانست و تاکید کرد: تهران ظرفیت تبدیل شدن به قطب گردشگری اجتماعی منطقه را دارد. احیای بافت‌های تاریخی، توسعه فضاهای عمومی و تفریحی ارزان‌قیمت و تقویت زیست شبانه می‌تواند حس تعلق و هویت شهری را در میان شهروندان تقویت کند.

وی همچنین محوریت خانواده و میراث معنوی را از دیگر الزامات تحقق عدالت ادراکی برشمرد و گفت: اگر خانواده، ارزش‌های دینی و هویت ملی در برنامه‌ریزی‌های شهری مورد توجه قرار گیرند، ثبات اجتماعی و آرامش عمومی نیز تقویت خواهد شد.

علوی در پایان خاطرنشان کرد: آینده تهران صحنه رقابت میان ناامیدی و خدمت صادقانه خواهد بود. اگر مدیریت شهری بتواند عدالت ادراکی را از طریق ارتباط مستمر، شفافیت، حضور میدانی و تکریم واقعی مردم نهادینه کند، تهران در افق ۱۴۱۵ نه فقط یک کلان‌شهر، بلکه خانه‌ای امن، عادلانه و سرشار از معنا برای همه شهروندان خواهد بود.