اکونومیست مدعی شد: طرح مسکو برای ارسال پهپادهای غیرقابل جمینگ و آموزش نیروهای ایرانی

گروه بین الملل: در حالی که جنگ آمریکا در ایران با ناکامی‌های غیرمنتظره‌ای روبه‌رو شده، یک سند محرمانه که به دست نشریه «اکونومیست» رسیده، نشان می‌دهد روسیه فراتر از اقدامات اطلاعاتی، طرحی عملیاتی برای تغییر موازنه قوا در خلیج فارس تدارک دیده است. بر اساس این سند، ولادیمیر پوتین به تهران پیشنهاد داده هزاران فروند پهپاد پیشرفته و آموزش‌های لازم برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی را در اختیار ایران بگذارد؛ طرحی که می‌تواند پیامدهای ژئوپلیتیکی عمیقی داشته باشد.

به گزارش بولتن نیوز ، سند ده صفحه‌ای که توسط سازمان GRU، بازوی اطلاعاتی نیروهای مسلح روسیه، تهیه شده، جزئیات بسته‌ای در سه حوزه اصلی را مشخص می‌کند. بخش نخست، ارسال ۵ هزار فروند پهپاد کوتاه‌برد فیبر نوری است؛ همان نوعی که روسیه در اوکراین با موفقیت علیه ادوات زرهی و تحرکات دشمن به کار گرفت. این پهپادها به جای سیگنال‌های رادیویی، از طریق کابل‌های فیبر نوری بسیار نازکی هدایت می‌شوند که از قرقره‌ای در پشت سر پهپاد باز می‌شوند. این ویژگی، جمینگ یا مختل کردن آن‌ها را تقریباً غیرممکن می‌کند و تصاویر ویدئویی با کیفیت بالا را بدون انتشار هیچ سیگنال رادیویی قابل ردیابی، به اپراتور مخابره می‌کنند. بنا بر گزارش‌ها، این فناوری اخیراً در لبنان نیز مشاهده شده، جایی که نیروهای حزب‌الله از آن علیه سربازان اسرائیلی استفاده کردند. مقامات اسرائیلی تأیید کرده‌اند این پهپادها توسط سپاه پاسداران در اختیار حزب‌الله قرار گرفته، هرچند نمی‌گویند که منبع اصلی آن‌ها روسیه بوده است یا خیر.

بخش دوم طرح روسیه، تحویل تعداد نامشخصی پهپادهای دوربرد با هدایت ماهواره‌ای و مجهز به ترمینال‌های استارلینک است. روس‌ها پیشتر از این نوع پهپادها برای شناسایی و انهدام سامانه‌های پدافندی اوکراین و حمله به لجستیک دشمن در عمق جبهه استفاده کرده بودند. در سال ۲۰۲۶ اما ایلان ماسک با مسدود کردن دسترسی نیروهای روسی به استارلینک در اوکراین، عملاً استفاده از این تاکتیک را متوقف کرد. اکنون بر اساس تحلیل سند GRU، روسیه در نظر دارد این پهپادها را به خاورمیانه منتقل کند، جایی که هنوز چنین محدودیتی اعمال نشده و می‌توانند «آشوب» بزرگی در صفوف نیروهای آمریکایی ایجاد کنند.

بخش سوم و شاید حیاتی‌ترین بخش طرح، برنامه آموزشی گسترده‌ای است که مسکو برای ایرانی‌ها در نظر گرفته است. این برنامه فقط محدود به پرسنل نظامی نیست؛ سند پیشنهاد می‌دهد که اپراتورهای پهپاد از میان حدود ۱۰ هزار دانشجوی ایرانی شاغل به تحصیل در دانشگاه‌های روسیه جذب شوند، یا از میان تاجیک‌هایی که هم به روسی و هم به گویشی از فارسی تسلط دارند، یا اعضای اقلیت علوی سوریه که همچنان به رژیم ساقط‌شده بشار اسد وفادار مانده‌اند. هر یک از این افراد پیش از گزینش، تحت بررسی‌های امنیتی برای «وفاداری و مقابله با افراط‌گرایی مذهبی» قرار خواهند گرفت.

این سند بدون تاریخ، ولی احتمالاً در شش هفته نخست جنگ و در اوج نگرانی‌ها از حمله آبی-خاکی آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز یا تصرف جزیره خارک تهیه شده است. نقشه‌های موجود در سند نشان می‌دهد که چگونه اپراتورهای ایرانی آموزش‌دیده می‌توانند از فاصله ۱۵ تا ۳۰ کیلومتری با پرتاب دسته‌های ۵ یا ۶ تایی پهپاد، شناورهای کندروی فرود آمریکایی را هدف بگیرند. هرچند اکنون احتمال حمله زمینی به ایران کم شده، اما نگرانی از توانایی تهران در ایجاد منطقه‌ای مرگبار برای نیروهای آمریکایی در خلیج فارس، بیش از هر زمان دیگری واقعی به نظر می‌رسد.

کریستو گروزف، کارشناس اطلاعاتی روسیه می‌گوید این پیشنهاد با شواهد دیگری که از نزدیکی روزافزون نظامی مسکو و تهران حکایت دارد سازگار است. هفته‌ها پیش از افشای این سند، منابع غربی خبر داده بودند که روسیه در حال آماده‌سازی نسخه‌های پیشرفته‌تر پهپادهای شاهد برای ارسال به ایران است؛ پهپادهایی که ابتدا ایران در سال ۲۰۲۲ به روسیه فروخت و مسکو در ۲۰۲۳ آن‌ها را ارتقا داد و تولید کرد.

با وجود جذابیت عملیاتی این طرح، سند GRU آشکارا به محدودیت‌های روسیه اذعان دارد. درگیری در سال پنجم «عملیات ویژه نظامی» در اوکراین، منابع روسیه را تحلیل برده و مسکو می‌داند که ورود عمیق‌تر به جنگ ایران، خطر رویارویی مستقیم با آمریکا را به همراه دارد. اما متن سند استدلال می‌کند که حتی کمک‌های محدود هم می‌تواند عملیات آمریکا را با اختلال مواجه کند و همچنان «قابل انکار» باقی بماند؛ یعنی روسیه را به نبرد علنی با واشنگتن نکشاند.

هنوز تأیید نشده که این سند رسماً به طرف ایرانی تحویل داده شده یا اینکه پهپادی بر اساس آن جابه‌جا شده باشد. منابع اطلاعاتی منطقه‌ای این طرح را «قابل قبول» ارزیابی کرده‌اند اما قادر به تأیید مستقل آن نیستند. با این حال، نفس وجود چنین سندی نشان‌دهنده عزم روسیه برای ایفای نقشی فراتر از یک تماشاگر در بحران خلیج فارس است و ممکن است فصل تازه‌ای از رقابت‌های نیابتی را در خاورمیانه رقم بزند.