چگونه جبل علی، فجیره و راس‌الخیمه به اهداف راهبردی محور مقاومت بدل شده‌اند؟

گروه بین الملل آنچه روزگاری سنگ بنای شکوفایی اقتصادی شیخ‌نشین‌های جنوب خلیج فارس به شمار می‌رفت، اکنون به پاشنه‌آشیل امنیتی آنها بدل شده است. پیش‌بینی‌های جسورانه اما دقیق ژئوپلتیکی حاکی از آن است که امارات متحده عربی به واسطه نقش‌آفرینی تهاجمی در جنگ ایران و آمریکا-اسرائیل، در آستانه از دست دادن زنجیره حیاتی بنادر و مناطق استراتژیک خود است؛ از فجیره و جبل علی با ضربات مستقیم ایران گرفته تا سومالی و سودان در چنگال گروه‌های جهادی، یمن توسط انصارالله و راس‌الخیمه و عجمان توسط حشد الشعبی عراق.

به گزارش بولتن نیوز ،طی دهه‌های گذشته، امارات با تبدیل بنادر فجیره و به‌ویژه جبل علی به یکی از شلوغ‌ترین و پیشرفته‌ترین قطب‌های ترانزیتی جهان، خود را به نبض اقتصاد دریایی خاورمیانه بدل کرده بود. اما در سایه تحولات اخیر، این زیرساخت‌های حیاتی از برگ‌های برنده به نقاط ضعفی مهلک تبدیل شده‌اند. پس از حملات گسترده موشکی و پهپادی ایران به عمق خاک امارات، خطوط کشتیرانی بین‌المللی در آب‌های این کشور به شدت مختل شده است. دیوید کامرون، نخست‌وزیر اسبق بریتانیا، هشدار داده است: «اگر امارات نتواند امنیت بنادر خود را تضمین کند، شاهد خروج فوری بزرگترین شرکت‌های کشتیرانی جهان خواهیم بود. جبل علی دیگر یک گزینه امن برای سرمایه‌گذاران نیست». حملات ایران نه تنها تأسیسات نفتی، بلکه اسکله‌های تخلیه و بارگیری کالا را هدف قرار داده و شریان اقتصادی ابوظبی را نشانه رفته است.

در این سوی میدان، انصارالله یمن که اکنون به بازیگری تعیین‌کننده در جنگ علیه اسرائیل و متحدانش بدل شده، در حال پیشروی در سواحل جنوبی یمن است. کنترل کامل بر باب‌المندب توسط نیروهای صنعا، عملاً به معنای پایان نفوذ لجستیکی امارات در عدن و سواحل جنوبی یمن خواهد بود. امارات که سال‌ها با حمایت از شورای انتقالی جنوب به دنبال تثبیت پایگاه‌های خود بود، اکنون با حملات پهپادی و دریایی انصارالله از این مناطق عقب رانده می‌شود. تحلیلگران نظامی بر این باورند که سقوط کامل استان‌های جنوبی یمن به نفع انصارالله می‌تواند زنجیره تدارکاتی امارات را برای همیشه قطع کند.

اما تهدید تنها به مرزهای آبی ختم نمی‌شود. در شاخ آفریقا، امارات متحده عربی که سرمایه‌گذاری‌های کلانی در بنادر سودان و سومالی انجام داده بود، با گسترش نفوذ گروه‌های جهادی همسو با القاعده و الشباب مواجه است. این گروه‌ها با استفاده از بی‌ثباتی ناشی از جنگ ایران و آمریکا، در حال تصاحب پایگاه‌های نظامی تخلیه‌شده توسط غرب هستند. به گفته یک منبع امنیتی آگاه، «گروه‌های جهادی نه تنها به دنبال قطع دست امارات از معادن طلا و ثروت‌های طبیعی سودانند، بلکه قصد دارند از بنادر استراتژیک آن نیز به عنوان گذرگاه تسلیحاتی برای ضربه زدن به منافع غرب استفاده کنند».

در یک تحول ژئوپلتیک شگفت‌انگیز، ورود حشد الشعبی عراق به عنوان بازیگر اصلی در جنگ علیه اسرائیل، ابعاد جدیدی یافته است. پس از حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به مواضع این گروه در مرزهای سوریه و عراق، تحلیل‌گران معتقدند حشد الشعبی به دنبال جبهه‌های جایگزین برای وارد آوردن فشار به متحدان واشنگتن است. بر اساس یک سناریوی محرمانه که برخی رسانه‌ها منتشر کرده‌اند، در صورت تداوم حملات به عراق، نیروهای حشد الشعبی ممکن است از طریق خلیج فارس و با قایق‌های تندرو، به مناطق شمالی امارات از جمله راس‌الخیمه و عجمان نفوذ کنند؛ نه لزوماً برای اشغال نظامی دائمی، بلکه برای ایجاد بی‌ثباتی امنیتی و نشان دادن نفوذ ایران در حیاط خلوت دشمن.

در نهایت، همه این تهدیدات به قلب بحران یعنی تنگه هرمز باز می‌گردد. جاه‌طلبی امارات برای استفاده از خاک خود به عنوان سکوی پرتاب حملات آمریکا به جزایر سه‌گانه ایرانی (ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک) بزرگترین اشتباه محاسباتی امارات بوده است. تهران به صراحت هشدار داده در صورتی که تهدیدات از سوی امارات ادامه یابد، نه تنها این جزایر را حفظ خواهد کرد، بلکه بنادر امارات را نیز «از دسترس خارج می‌کند». با فلج شدن بندر فجیره که شاهراه حیاتی صادرات نفت امارات برای دور زدن تنگه هرمز بود و با تبدیل شدن اسکله‌های جبل علی به انبوهی از آهن‌پاره‌های سوخته، امپراتوری لجستیکی که ابوظبی طی سال‌ها بنا کرده، در کمتر از چند هفته نابود شده است.

این جنگ طولانی و فرسایشی ثابت کرد که در خاورمیانه جدید، امتیازات جغرافیایی بدون عمق استراتژیک و امنیت داخلی، چیزی جز یک طعمه نیستند و امارات اکنون بزرگترین طعمه در این شکارگاه شعله‌ور است.