با دستور رئیس جمهور خودروی فرسوده را تحویل و همزمان یک خودروی صفر کیلومتر بدون بهره با اقساط 20 ساله بگیرید

گروه اقتصادی، در شرایطی که مردم زیر فشار گرانی، کاهش قدرت خرید و تبعات اقتصادی ناشی از شرایط جنگی قرار دارند، خبرها و مطالب منتشرشده درباره اعمال محدودیت‌های جدید برای خودروهای فرسوده و زیر مدل سال ۸۵، نگرانی‌های جدی ایجاد کرده است؛ محدودیت‌هایی که از کاهش سهمیه سوخت و ممنوعیت تردد در کلان‌شهرها تا ممنوعیت نقل‌وانتقال، تعویض پلاک و فعالیت در برخی خدمات حمل‌ونقل را شامل می‌شود. پرسش اساسی اینجاست که وقتی خودرو جایگزین با قیمت مناسب و شرایط اقساطی در اختیار مردم قرار نگرفته، این محدودیت‌ها قرار است دقیقاً چه مشکلی را حل کند؟

به گزارش بولتن نیوز، در حالی که ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان هنوز از ذهن افکار عمومی پاک نشده، حالا موضوع محدودیت‌های جدید برای خودروهای فرسوده و زیر مدل سال ۸۵ مطرح شده است؛ تصمیمی که اگرچه می‌توان برای آن اهدافی همچون کاهش مصرف سوخت، کاهش آلودگی هوا و نوسازی ناوگان را مطرح کرد، اما نحوه اجرای آن می‌تواند فشار اقتصادی و اجتماعی تازه‌ای را بر مردم تحمیل کند.

این پرسش جدی است که در شرایط فعلی، چرا باید سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی به گونه‌ای طراحی شوند که نتیجه مستقیم آنها افزایش هزینه‌های زندگی مردم باشد؟

گاهی این تصور در جامعه شکل می‌گیرد که تعدادی تحت عنوان وزیر و معاون وزیر، به جای آنکه در کنار مردم و برای کاهش مشکلات آنها تصمیم‌گیری کنند، با مجموعه‌ای از تصمیمات اشتباه عملاً در حال افزایش فشار اقتصادی و اجتماعی هستند؛ تصمیماتی که می‌تواند زمینه نارضایتی بیشتر را فراهم کند.

این همان نقطه‌ای است که مسئولان باید نسبت به آن حساس باشند؛ چراکه در شرایط فعلی کشور، هر تصمیم اقتصادی صرفاً یک تصمیم اقتصادی نیست و می‌تواند تبعات اجتماعی و حتی امنیتی نیز داشته باشد.

آخرین تصمیم درباره خودروهای فرسوده؛ محدودیت پشت محدودیت

در آخرین حرکت مسئولان در حوزه خودروهای فرسوده، موضوع جایگزینی خودروهای قدیمی مطرح شده است؛ اما آنچه در تصویر منتشرشده درباره محدودیت‌های جدید دیده می‌شود، نگرانی‌های جدی ایجاد کرده است.

بر اساس این تصویر، برای خودروهای فرسوده محدودیت‌هایی از جمله عدم اختصاص سهمیه سوخت با نرخ اول و دوم، ممنوعیت تردد در کلان‌شهرها، ممنوعیت نقل‌وانتقال و تعویض پلاک در کلان‌شهرها و ممنوعیت فعالیت در تاکسی‌های اینترنتی و برخی خدمات حمل بار و مسافر در نظر گرفته شده است.

اگر چنین محدودیت‌هایی اجرا شود، مسئله فقط یک خودرو نیست؛ برای بخشی از مردم، خودرو وسیله امرار معاش است و محدود شدن استفاده از آن می‌تواند مستقیماً درآمد یک خانواده را هدف قرار دهد.

خودرو جایگزین کجاست؟

سؤال اصلی اما همچنان پابرجاست: اگر دولت می‌خواهد خودروهای فرسوده را از چرخه خارج کند، خودروی جایگزین را با چه قیمتی و در چه شرایطی در اختیار مردم قرار می‌دهد؟

اصلاً آیا این خودروی موهومی که هم‌اکنون وجود خارجی ندارد، قابل تهیه، تولید و تحویل به مردم هست؟ یا قرار است تعدادی خودروی مردم با وعده «سرخرمن» از آنها گرفته شود و رویای ماشین‌دار شدن را، با همراهی خودروسازانی که همین حالا هم توان تحویل سفارش‌های قبلی مردم را ندارند، به آنها بفروشیم؟

آقای دولت! آیا محاسبه کرده‌اید چند نفر ممکن است به دلیل اینکه وسیله زیر پایشان و ابزار امرار معاششان را با وعده‌های نامعلوم از آنها می‌گیرید، در آینده با مشکلات شدید روحی، مالی و خانوادگی مواجه شوند؟ آیا به فکر خانوارهایی که ممکن است بی‌سرپرست شوند و زندگی‌هایی که ممکن است به دلیل فشارهای مالی متلاشی شوند، کرده‌اید؟

اینها فقط چند خودرو و چند عدد در جدول‌های آماری نیستند؛ پشت هر خودروی فرسوده، یک خانواده، یک زندگی و در بسیاری از موارد، یک شغل قرار دارد.

از یک طرف دولت حاضر نیست عوارض واردات خودرو، مالیات‌های مربوطه و هزینه‌های پلاک خودروهای خارجی را برای طرح جایگزینی خودروهای فرسوده به شکل مؤثری کاهش دهد یا حتی به صفر برساند تا مردم بتوانند خودروهای ارزان‌قیمت، ایمن، باکیفیت و کم‌مصرف خارجی خریداری کنند؛ از طرف دیگر نیز دلش نمی‌آید از درآمد بنزین صرف‌نظر کند و می‌خواهد با افزایش قیمت بنزین، کاهش سهمیه‌ها و محدود کردن خودروهای قدیمی، مصرف سوخت را کنترل کند تا بتواند مازاد بنزین را صادر و کسب درآمد کند.

این در حالی است که خودروهای کم‌مصرف با مصرف سه تا چهار لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر در بازارهای جهانی وجود دارند. اگر امکان ورود خودروهای اقتصادی و کم‌مصرف فراهم شود، طبیعتاً می‌توان انتظار داشت مصرف روزانه بنزین کشور نیز به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند.

اما نمی‌شود از یک سو خودروهای پرمصرف و فرسوده را با انواع ممنوعیت‌ها از چرخه خارج کرد و از سوی دیگر، خودروهای جایگزین را با قیمت‌ها و شرایطی عرضه کرد که برای بسیاری از مردم دست‌نیافتنی است.

دولت می‌خواهد هم از آخر بخورد و هم از توبره؟

مشکل دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود؛ دولت می‌خواهد بدون ارزان کردن خودروهای خارجی کم‌مصرف، از یک سو قیمت سوخت و محدودیت سهمیه‌ها را افزایش دهد و از سوی دیگر، خودروهای قدیمی را نیز با محدودیت‌های مختلف مواجه کند.

یعنی مردم باید هم هزینه سوخت بیشتری پرداخت کنند، هم خودروی قدیمی خود را کنار بگذارند و هم برای خرید خودروی جدید هزینه‌ای بپردازند که بسیاری از آنها اساساً توان تأمین آن را ندارند.

جالب‌تر اینکه حتی در موضوع تسهیلات تعویض خودرو نیز دولت دست از نرخ بهره وام پرداختی نمی‌کشد و به نظر می‌رسد قرار است از این بخش نیز درآمدی نصیب دولت شود.

این در حالی است که اگر هدف واقعاً نوسازی ناوگان است، چرا باید تسهیلات نوسازی خود به یک بدهی سنگین برای مردم تبدیل شود؟

یک پیشنهاد ساده برای دولت

بنده خدا مسئول محترم؛ کنار این همه ممنوعیت، بیایید یک بار هم مسیر تشویق را امتحان کنید.

به مردم بگویید:

خودروی فرسوده خودتان را تحویل بدهید و به جای آن یک خودروی صفر کیلومتر، کم‌مصرف و ایمن دریافت کنید؛ با اقساط بلندمدت، نرخ بهره پایین و شرایطی که یک کارگر، کارمند، راننده یا خانواده متوسط نیز بتواند از عهده آن برآید.

این همان سیاستی است که می‌تواند مردم را به مشارکت در طرح نوسازی خودرو ترغیب کند.

اما اگر ابتدا سوخت را محدود کنیم، تردد را ممنوع کنیم، نقل‌وانتقال را ببندیم، فعالیت اقتصادی را محدود کنیم و بعد از مردم بخواهیم با درآمدهای فعلی خود خودروی جدید خریداری کنند، طبیعی است که چنین سیاستی با مقاومت و نارضایتی مواجه شود.

جراحی بدون بیهوشی؛ جامعه دیگر تحمل شوک ندارد

بخدا این موضوعات شبیه همان «جراحی بدون بیهوشی» است؛ تصمیماتی که اگر بدون توجه به شرایط جامعه اجرا شوند، می‌توانند تبعاتی بسیار سنگین‌تر از آنچه روی کاغذ پیش‌بینی شده ایجاد کنند.

شرایط مملکت امروز عادی نیست.

مردم با گرانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، قدرت خریدشان کاهش پیدا کرده و بسیاری از خانواده‌ها برای تأمین هزینه‌های روزمره با مشکل مواجه هستند. در کنار این مسائل، کشور با تبعات شرایط جنگی نیز روبه‌رو است.

در چنین شرایطی واقعاً جای هیچ شوک و جراحی جدیدی نیست.

مردمی که در جنگ هستند و با گرانی سر می‌کنند، دیگر توان تحمل فشارهای جدید را ندارند.

شرایط مملکت الان طوری نیست که مرتب دست بگذارید روی جاهایی که جامعه را قلقلک می‌دهد.

خودرو برای بسیاری از مردم، ابزار نان‌آوری است

مسئولان باید توجه داشته باشند که خودروی فرسوده برای بسیاری از مردم یک وسیله لوکس یا حتی صرفاً وسیله رفت‌وآمد نیست؛ بلکه ابزار کار و درآمد آنهاست.

راننده تاکسی اینترنتی، راننده حمل بار، راننده مسافر و بسیاری از مشاغل دیگر، مستقیماً به خودرو وابسته‌اند.

بنابراین وقتی فعالیت خودروی فرسوده در تاکسی‌های اینترنتی یا برخی خدمات حمل‌ونقل ممنوع می‌شود، در واقع فقط یک خودرو از چرخه فعالیت خارج نشده است؛ بلکه ممکن است درآمد یک خانواده نیز متوقف شود.

از همین رو، سیاست نوسازی خودرو باید به گونه‌ای طراحی شود که ابتدا امکان جایگزینی فراهم شود و سپس محدودیت اعمال شود، نه اینکه ابتدا محدودیت‌ها اعمال و بعد مردم برای پیدا کردن راه خروج از آن، به حال خود رها شوند.

دولت باید فشار را از روی مردم بردارد، نه اینکه هر روز محدودیت تازه‌ای اضافه کند

هیچ‌کس مخالف نوسازی خودروهای فرسوده، کاهش مصرف بنزین یا کاهش آلودگی هوا نیست. اتفاقاً این اهداف ضروری هستند و باید دنبال شوند.

اما سؤال این است که با چه روشی؟

راهکار، فشار بیشتر بر مردمی نیست که توان خرید خودرو ندارند.

راهکار، واردات خودروهای کم‌مصرف و اقتصادی، کاهش هزینه‌های اضافی، ارائه تسهیلات واقعی با نرخ بهره پایین، اقساط بلندمدت و ایجاد امکان تعویض خودرو برای اقشار متوسط و کم‌درآمد است.

اگر دولت چنین شرایطی را فراهم کند، صاحب خودروی فرسوده نیز انگیزه دارد خودروی خود را تحویل دهد و خودرو جدید دریافت کند.

اما اینکه خودرو را فرسوده اعلام کنیم، سهمیه سوخت آن را محدود کنیم، ترددش را ممنوع کنیم، امکان نقل‌وانتقالش را بگیریم و فعالیت اقتصادی‌اش را محدود کنیم، در حالی که جایگزین مناسبی با قیمت قابل پرداخت وجود ندارد، چیزی جز انتقال هزینه سیاست‌گذاری به مردم نخواهد بود.

مردم همین حالا هم به اندازه کافی تحت فشار هستند.

خداوکیلی، دیگر جایی را که درد می‌کند، قلقلک ندهید.

دولت اگر می‌خواهد نوسازی خودروهای فرسوده را اجرایی کند، باید ابتدا یک مسیر واقعی، ارزان و قابل دسترس برای مردم ایجاد کند؛ مسیری که در آن مردم احساس نکنند هر تصمیم جدید دولت، یک محدودیت و فشار تازه برای آنهاست.

نوسازی خودرو باید با مشوق انجام شود، نه با فشار؛ و اصلاح مصرف سوخت باید با اصلاح سیاست‌ها آغاز شود، نه با خالی کردن جیب مردمی که توان خرید خودروی جدید را ندارند.