تنگه هرمز؛ پایه‌ای برای استمرار رشد صنعت جهانی که ماسک آن را دید، فارن پالیسی توضیحش داد ولی ترامپ نادیده‌اش گرفت

گروه سیاسی: هفته گذشته، مجله فارن پالیسی گزارشی منتشر کرد که نشان می‌داد چگونه بسته شدن تنگه هرمز در جریان جنگ آمریکا و ایران، زنجیره تأمین هلیوم جهان را فلج کرده است. هلیوم، گازی که بیشتر ما آن را فقط برای بادکنک‌های جشن تولد می‌شناسیم، در واقع شریان حیاتی صنعت نیمه‌هادی‌هاست. بدون هلیوم، تولید تراشه‌های کامپیوتری متوقف می‌شود، دستگاه‌های ام‌آر‌آی کار نمی‌کنند و مراکز داده‌ای که هوش مصنوعی را اجرا می‌کنند، خاموش می‌شوند. قطر که یک‌سوم تأمین جهانی هلیوم را تولید می‌کند، پس از حمله ایران به تأسیسات راس‌لفان مجبور به توقف صادرات شد، و حتی اگر امروز تولید از سر گرفته شود، متخصصان می‌گویند چهار تا شش ماه طول می‌کشد تا بازار به حالت عادی بازگردد.

به گزارش بولتن نیوز، اما این داستان تازگی ندارد. در اوایل جنگ، درست زمانی که تنگه هرمز بسته شد و جهان هنوز متوجه عمق فاجعه نشده بود، ایلان ماسک توییتی منتشر کرد که بسیاری آن را شوخی تلقی کردند. او تصویری طنزآمیز از یک پالایشگاه نفتی به اشتراک گذاشت که لایه‌های مختلف آن را برچسب‌هایی مانند بهینه‌سازی هوش مصنوعی، تحلیل داده، شبکه‌های عصبی و ذخیره‌سازی ابری تشکیل می‌دادند. همه این لایه‌های پیچیده روی پایه‌ای قرار داشتند که روی آن نوشته شده بود تنگه هرمز. عنوان تصویر این بود: برنامه استراتژیک بلندمدت کسب‌وکار، چشم‌انداز ۲۰۴۰.

آنچه ماسک با آن طنز تلخ نشان داد، دقیقاً همان چیزی بود که حالا فارن پالیسی با جزئیات گزارش کرده است. تمام دستاوردهای تکنولوژیک قرن بیست‌ویکم، از هوش مصنوعی گرفته تا محاسبات کوانتومی، از موشک‌های پیشرفته تا تلفن‌های همراه، همه و همه به زنجیره تأمینی وابسته‌اند که از یک گلوگاه جغرافیایی سی‌کیلومتری عبور می‌کند. هلیوم فقط یکی از ده‌ها کالای حیاتی است که از تنگه هرمز می‌گذرد، اما داستان آن نمادین است. جهانی که خود را پیشرفته‌ترین تمدن تاریخ می‌داند، کل آینده خود را روی یک نقطه شکننده بنا کرده است.

حالا که قیمت هلیوم دو برابر شده، تولیدکنندگان تراشه در کره جنوبی و تایوان در صف انتظار هستند، و صنعت نیمه‌هادی‌ها با بحران روبه‌رو است، شاید وقت آن رسیده که به آن توییت ماسک دوباره نگاه کنیم. او چیزی نگفت که کارشناسان نمی‌دانستند، اما آنچه را که همه ترجیح می‌دادند نادیده بگیرند، در یک تصویر ساده خلاصه کرد. سؤال این است که آیا جهان پس از این بحران هم باز همان اشتباه را تکرار خواهد کرد؟

تنگه هرمز هنوز بسته است. آتش‌بس شکننده برقرار است اما محاصره‌های دریایی همچنان ادامه دارد. و در همین حال، کارخانه‌های نیمه‌هادی در انتظار هلیوم هستند، بیمارستان‌ها نگران دستگاه‌های ام‌آر‌آی خود، و برنامه‌ریزان چشم‌انداز ۲۰۴۰ شاید بالاخره متوجه شده باشند که پایه ساختمان آنها از ابتدا روی آب بنا شده بود.