تمام تجارت پشت یک سامانه؛ اگر سامانه قفل کرد، چه کسی پاسخگوست؟

گروه اقتصادی گمرک ایران اعلام کرده از ۲۵ آبان ۱۴۰۵، ثبت اظهارنامه گمرکی تمامی فصول کالایی در گمرک تهران صرفاً از طریق سامانه جامع تجارت امکان‌پذیر خواهد بود. تصمیمی که اگرچه می‌تواند با هدف یکپارچه‌سازی فرآیندها اجرا شود، اما یک پرسش جدی دارد: اگر سامانه دچار اختلال شد، آیا تجارت کشور باید پشت خطای نرم‌افزاری متوقف بماند؟

به گزارش بولتن‌نیوز، بر اساس اطلاعیه منتشرشده از سوی گمرک ایران، صاحبان کالا، کارگزاران گمرکی و فعالان تجاری گمرک تهران از ۲۵ آبان باید اظهارنامه‌های گمرکی تمام فصول را صرفاً از طریق سامانه جامع تجارت ثبت کنند.

اصل استفاده از سامانه الکترونیکی محل اعتراض نیست؛ مسئله، انحصاری‌کردن مسیر اظهار کالا بدون تضمین عملیاتی برای جلوگیری از توقف تجارت است.

سامانه برای خدمت به تجارت است، نه معطل‌کردن آن

تجربه فعالان اقتصادی از فرآیندهای سامانه‌ای، یک مطالبه روشن ایجاد کرده است: ثبت اطلاعات باید سریع، پایدار و بدون تکرار مراحل غیرضروری انجام شود.

اکنون که گمرک ایران تمام فصول کالایی را به یک مسیر ثبت اظهارنامه هدایت می‌کند، باید پیشاپیش مشخص کند در صورت قطعی سامانه، خطای تبادل اطلاعات یا اختلال در ثبت اظهارنامه، چه راهکار جایگزینی وجود دارد.

آیا صاحب کالا باید هزینه اختلال سامانه را با افزایش هزینه انبارداری، توقف تولید و تأخیر در تحویل کالا بپردازد؟

مسئولیت میان گمرک و وزارت صمت گم نشود

سامانه جامع تجارت در حوزه مسئولیت وزارت صمت قرار دارد و گمرک نیز مسئول فرآیندهای قانونی اظهار و ترخیص است.

بنابراین، اگر از ۲۵ آبان ثبت اظهارنامه با مشکل مواجه شود، نباید فعال اقتصادی میان دو دستگاه سرگردان بماند.

بولتن‌نیوز از مسئولان می‌پرسد:

- آیا آزمون عملیاتی ثبت اظهارنامه تمامی فصول انجام شده است؟
- در صورت اختلال سامانه، مسیر جایگزین قانونی چیست؟
- چه نهادی مسئول پاسخگویی فوری به خطاهای ثبت اظهارنامه خواهد بود؟
- آیا زمان ثبت اظهارنامه و ترخیص کالا پیش و پس از اجرای این تصمیم به‌صورت شفاف اعلام می‌شود؟

گمرک و وزارت صمت پاسخ دهند؛ تجارت نباید گروگان سامانه شود

یکپارچه‌سازی اطلاعات تجاری زمانی موفق است که زمان انجام تشریفات را کاهش دهد، نه اینکه صرفاً مسیر ثبت اطلاعات را تغییر دهد.

هنوز نمی‌توان از وقوع اختلال یا توقف ترخیص در اجرای این تصمیم سخن گفت؛ اما مسئولان باید پیش از آغاز اجرای سراسری آن در گمرک تهران، پاسخ روشنی درباره آمادگی فنی و برنامه مواجهه با خطاها ارائه کنند.

حرف آخر: سامانه باید ابزار اجرای قانون و تسهیل تجارت باشد، نه مانعی تازه میان تولیدکننده، واردکننده و کالای مورد نیاز کشور.

از ۲۵ آبان، عملکرد واقعی سامانه ملاک قضاوت است؛ نه وعده‌های مسئولان. اگر ثبت اظهارنامه قفل شد، گمرک و وزارت صمت باید پاسخگو باشند، نه اینکه هزینه ناکارآمدی به مردم و تولید منتقل شود.