از معاونت وزارت اطلاعات تا سفارت در اسلام‌آباد؛ چرا جایگاه سفیر ایران در پاکستان در سطح بالاتری بود؟

گروه بین الملل،جایگاه «رضا امیری مقدم» به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران در پاکستان، فراتر از یک جایگاه معمول دیپلماتیک است. او نه یک کارمند وزارت خارجه، بلکه چهره‌ای است با پیشینه‌ای قدرتمند در نهادهای امنیتی و اطلاعاتی ایران.

به گزارش بولتن نیوز، امیری مقدم که پیشتر معاون وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی بود، سال‌ها در لیست تحریم‌های بین‌المللی قرار داشته با این حال، حضورش در اسلام‌آباد چنان با استقبالی بی‌سابقه روبه‌رو شده که برخی رسانه‌ها آن را در سطح یک رئیس‌جمهور ارزیابی کرده‌اند.

تصاویر منتشرشده از حضور سفیر ایران در پاکستان نشان می‌دهد که مقامات نظامی این کشور برای او سان تدارک دیدند و با تشریفات نظامی کامل در بدو ورود مورد استقبال گرفته شد. این سطح از توجه، در نظام دیپلماتیک پاکستان بسیار نادر است و پیامی روشن درباره اهمیت و نفوذ امیرمقدم دارد.

به گفته منابع آگاه، امیری مقدم روابط شخصی و نزدیکی با هر دو قطب قدرت در پاکستان دارد: از یک سو با شهباز شریف، نخست‌وزیر فعلی، و از سوی دیگر با ژنرال سید عاصم منیر، فرمانده قدرتمند ارتش پاکستان. در ساختار دوگانه حکمرانی پاکستان که ارتش نقشی تعیین‌کننده دارد، داشتن دسترسی همزمان به رهبران نظامی و سیاسی یک مزیت راهبردی کمیاب محسوب می‌شود.

 این ویژگی، امیرمقدم را به سفیری تبدیل کرده که می‌تواند فراتر از پروتکل‌های معمول، در حساس‌ترین پرونده‌های امنیتی دوجانبه از هماهنگی مرزی تا تحولات افغانستان نقش‌آفرینی کند.

با وجود قرار داشتن در لیست تحریم‌های آمریکا و برخی کشورهای غربی، امیرمقدم همواره به عنوان چهره‌ای «موثر» و «قابل قبول» در محافل بین‌المللی شناخته شده است.

بخشی از این اعتبار به نقش برجسته سالها فعالیت وی در بخش خارجی وزارت اطلاعات بازمی‌گردد فعالیتی که او را در محور مقاومت به چهره‌های کلیدی تبدیل کرد. اما نکته جالب توجه این است که حتی طرف‌های غربی نیز در موارد متعدد ناگزیر از تعامل با او بوده‌اند. این پارادوکس تحریم بودن از یک سو و کارآمدیِ غیرقابل انکار از سوی دیگر دقیقاً همان چیزی است که تهران را به استفاده از دیپلمات‌های امنیتی در شرایط فشار حداکثری تشویق کرده است.

امیری مقدم مسیر شغلی پرپیچ و خمی داشته است. در سال ۱۳۸۸ و در دوره ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد، او از معاونت وزارت اطلاعات بازنشسته شد و به تدریس در دانشگاه روی آورد. اما بازنشستگی به معنای کنار گذاشتن کامل او نبود؛ او همواره به عنوان مشاور ارشد به مقامات عالیرتبه نظامی و امنیتی ایران مشورت می‌داد.

در دولت حسن روحانی نیز چندین پیشنهاد مسئولیت به او داده شد که نپذیرفت. حتی در دولت مسعود پزشکیان، مذاکراتی با او انجام شد، اما امیرمقدم هیچ یک از گزینه‌های داخلی را قبول نکرد تا اینکه سفارت پاکستان مطرح شد. به نظر می‌رسد پذیرش این مأموریت، دقیقاً به دلیل همخوانی کاملِ پیشینه امنیتی او با نیازهای دیپلماتیک در همسایه شرقی بوده است.

آنچه در رفتار امیری مقدم مشاهده می‌شود، مصداق عینی «دیپلماسی عملیاتی» است؛ الگویی که در آن سفیر صرفاً یک نماینده تشریفاتی نیست، بلکه عاملی برای حل مسئله، هماهنگی امنیتی و انتقال بی‌واسطه پیام‌های حساس میان نهادهای نظامی و اطلاعاتی دو کشور محسوب می‌شود. پاکستان نیز با درک این واقعیت، رفتاری کاملاً متفاوت با یک سفیر عادی با او دارد.

فرش قرمز پاکستان برای یک دیپلماتِ در لیست تحریم، پیامی واضح به واشنگتن و دیگر قدرت‌ها دارد: در جنوب آسیا، کارآمدی و دسترسی به قدرت‌های واقعی بر مقررات بین‌المللی اولویت دارد. رضا امیری مقدم، که روزی او را بازنشسته کردند، امروز به عنوان سفیر ایران در کشوری کلیدی ظاهر شده که هم او را می‌شناسد و هم به او احترام می‌گذارد. اگر این تجربه موفق باشد، می‌تواند الگویی برای بازتعریف دیپلماسی ایران در همسایگی فراتر از وزارت خارجه متعارف تبدیل شود.