قطعنامه برای جبران حذف؛ وقتی اروپا از میز مذاکره به حاشیه بیانیه‌ها رانده می‌شود

گروه بین الملل،قطعنامه اخیر پارلمان اروپا علیه جمهوری اسلامی ایران را باید نه به‌عنوان یک اقدام مؤثر سیاسی، بلکه به‌مثابه واکنشی از سوی بازیگری حذف‌شده از معادلات اصلی بین‌المللی ارزیابی کرد.

به گزارش بولتن نیوز، اتحادیه اروپا که در آغاز جنگ روسیه و اوکراین خود را یکی از طرف‌های اصلی منازعه معرفی کرده و با توقیف صدها میلیارد دلار از دارایی‌های روسیه و ارسال گسترده تسلیحات عملاً وارد جنگ شده بود، در نهایت از مذاکرات صلح کنار گذاشته شد؛ رخدادی که به‌ویژه برای آلمان و فرانسه ضربه‌ای جدی به اعتبار و وزن ژئوپلیتیکی آنان وارد کرد.

همین الگوی حذف، در پرونده هسته‌ای ایران نیز تکرار شد. ورود اروپا به مذاکرات هسته‌ای ایران از اوایل دهه ۱۳۸۰، بیش از آنکه مبتنی بر ضرورت واقعی باشد، نتیجه برخی بی‌تدبیری‌ها در مدیریت مذاکرات بود که به اتحادیه‌ای فاقد توان مستقل، نقشی فراتر از ظرفیتش اعطا کرد. در سال‌های بعد و به‌ویژه در جریان برجام، با وجود ناتوانی اروپا در ایفای تعهدات خود و ایستادگی در برابر آمریکا، همچنان تلاش شد تروئیکای اروپایی به‌عنوان یکی از طرف‌های اصلی مذاکرات برجسته شود و حتی ابزارهایی چون «مکانیسم ماشه» برای احیای نقش از‌دست‌رفته آن بزرگ‌نمایی شد.

در مقابل، راهبرد جمهوری اسلامی ایران با هدایت و تدبیر مقام معظم رهبری، به کنار گذاشتن عملی اتحادیه اروپا از روند تصمیم‌ساز مذاکرات هسته‌ای انجامید. نتیجه این رویکرد، تقلیل جایگاه اروپا به بازیگری حاشیه‌ای است که اکنون فاقد هرگونه اهرم مؤثر بوده و تنها به صدور بیانیه‌ها و قطعنامه‌های سیاسی متوسل می‌شود.

رفتار متناقض پارلمان اروپا ـ از طرح ادعاهای حقوق بشری تا صدور قطعنامه‌های محکومیتی ـ بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، بازتاب سرخوردگی ناشی از حذف از میز مذاکره است؛ همان سرنوشتی که پیش‌تر در مذاکرات صلح روسیه و اوکراین نیز برای این اتحادیه رقم خورد. در چنین شرایطی، قطعنامه‌های پارلمان اروپا نه تأثیری بر روند مذاکرات هسته‌ای ایران دارند و نه می‌توانند جای خالی نقش ازدست‌رفته اروپا در معادلات واقعی قدرت را پر کنند؛ بلکه صرفاً سندی از سقوط از جایگاه تصمیم‌سازی به حاشیه سیاست‌ورزی هستند.