از رکورد ذخیره‌سازی و بارگیری تا چالش نیروی انسانی در خط مقدم تحریم

گروه اقتصادی - سحر شقاقی نوشت : ترمینال نفتی جزیره خارک، به‌عنوان بزرگ‌ترین مجتمع ذخیره‌سازی نفت خام کشور، همچنان ستون فقرات صادرات نفت ایران در شرایط تحریم به‌شمار می‌رود. این پایانه راهبردی با بیش از ۲۷ مخزن ذخیره‌سازی و ظرفیتی بین ۵۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه برای هر مخزن، نقشی تعیین‌کننده در مدیریت صادرات گریدهای مختلف نفتی ایفا می‌کند.

به گزارش بولتن نیوز، یکی از مزیت‌های کم‌نظیر ترمینال خارک، اختلاف سطح مناسب میان مخازن و اسکله‌هاست؛ ویژگی‌ای که عملیات بارگیری را بدون نیاز به پمپاژ اضافی ممکن ساخته و ریسک عملیاتی و هزینه‌ها را به‌طور محسوسی کاهش داده است. در حال حاضر، هفت پهلوگاه فعال در این ترمینال، شامل پنج پهلوگاه جنوبی و دو پهلوگاه شمالی، به‌صورت شبانه‌روزی مسئول پهلودهی و بارگیری نفتکش‌ها هستند.

اندازه‌گیری دقیق در مقیاس ملی

تمامی فرآیندهای اندازه‌گیری نفت خام در خارک با سامانه‌های دقیق صنعتی انجام می‌شود؛ سامانه‌هایی که از نظر حساسیت و دقت، قابل مقایسه با تجهیزات اندازه‌گیری سوخت نیستند. اندازه‌گیری‌های کمی و کیفی به‌صورت همزمان و با پایش چهارگانه انجام می‌شود و خطای اندازه‌گیری به کمتر از دو صدم می‌رسد؛ عددی که در استانداردهای بین‌المللی نیز قابل توجه است.

نفت خام صادراتی از میادین مختلف کشور، به‌ویژه میادین غرب کارون و میادین مشترک ایران و عراق، به خارک منتقل می‌شود. ظرفیت بارگیری این پایانه، بسته به شرایط عملیاتی و سطح مخازن، به‌طور میانگین بین ۵۰ تا ۶۷ هزار بشکه در ساعت و در شرایط حداکثری به حدود ۶۷ هزار و ۵۰۰ بشکه در ساعت می‌رسد.

نفت پارس و پروژه ۴ هزار میلیاردی

عباس اسدروز، مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران، با اشاره به اضافه شدن گرید جدید «نفت پارس» از سال ۱۳۹۹ به سبد صادراتی کشور، اعلام کرده است: ورود این گرید جدید، ضرورت توسعه زیرساخت‌های عملیاتی به‌ویژه پهلوگاه‌ها را دوچندان کرده است.
بر همین اساس، پروژه‌ای بزرگ برای توسعه و بازسازی پهلوگاه‌های شرقی ترمینال خارک با اعتباری بیش از چهار هزار میلیارد تومان تعریف شده که به‌زودی وارد فاز اجرایی می‌شود؛ پروژه‌ای که می‌تواند ظرفیت عملیاتی این پایانه را متناسب با شرایط جدید بازار جهانی ارتقا دهد.

خودکفایی در قلب تحریم

در شرایطی که تحریم‌ها واردات تجهیزات تخصصی را با محدودیت جدی مواجه کرده، بخش تعمیرات صنعت نفت در خارک به یکی از نمادهای خودکفایی بدل شده است. ساخت تجهیزات تخصصی تعمیر فلنچ‌ها، که نمونه خارجی آن به‌دلیل تحریم‌ها قابل واردات نیست، توسط متخصصان داخلی انجام شده و نقشی کلیدی در تداوم تولید ایفا می‌کند.

سالانه حدود ۱۰ هزار عملیات تعمیراتی در حوزه‌های برق، مکانیک، ابزار دقیق، توربین و مهندسی تعمیرات در این منطقه انجام می‌شود؛ آن هم با تجهیزاتی که بخش قابل توجهی از آن‌ها بیش از ۵۰ سال قدمت دارند و با اتکا به دانش فنی داخلی همچنان در مدار تولید باقی مانده‌اند.

سکوها؛ تولید در دل دریا

بخش دریایی صنعت نفت در منطقه خارک نیز شامل مجموعه‌ای یکپارچه از سکوهای نفتی است که شاخص‌ترین آن‌ها، میدان ابوذر، بزرگ‌ترین میدان تولیدی نفت فلات قاره ایران به‌شمار می‌رود. نفت تولیدی این میدان پس از تفکیک آب و گاز، از طریق خط لوله‌ای به طول حدود ۸۰ کیلومتر به خارک منتقل و برای صادرات آماده می‌شود.

در کنار ابوذر، میدان مشترک فروزان نیز با حساسیت عملیاتی بالا در حال بهره‌برداری است. فعالیت در این سکوها به‌دلیل شرایط خاص دریایی، محدودیت فضا و ریسک بالا، نیازمند نیروی انسانی متخصص و آموزش‌دیده است؛ نیروهایی که در قالب دو شیفت کاری، بی‌وقفه چرخه تولید را زنده نگه داشته‌اند.

تولید صیانتی؛ نبرد با افت مخزن

علیرضا متعالی، رئیس منطقه عملیاتی خارک شرکت نفت فلات قاره، با اشاره به اقدامات صیانتی انجام‌شده می‌گوید: پروژه‌های تزریق آب و گاز در میدان‌های درود، فروزان و ابوذر با هدف حفظ فشار مخازن و جلوگیری از افت تولید در حال اجراست.

در همین راستا، استفاده از دکل‌های کاملاً ایرانی و فناوری حفاری جهت‌دار باعث افزایش ضریب بازیافت مخازن تا ۲۰ الی ۲۵ درصد شده؛ عددی که در شرایط تحریم، دستاوردی راهبردی محسوب می‌شود.

اما یک سؤال جدی باقی است

با وجود این حجم از مسئولیت، ریسک، تخصص و نقش حیاتی در اقتصاد کشور، نیروی انسانی عملیاتی صنعت نفت با چالش‌های جدی معیشتی مواجه است. محدودیت سقف حقوق، عدم هم‌راستایی افزایش دستمزد با نرخ تورم و نابرابری در پرداخت‌ها، انگیزه نیروهای خط مقدم را تحت فشار قرار داده است.

کارکنانی که در گرمای سکو، فشار مخزن، خطرات عملیاتی و تحریم ایستاده‌اند، امروز تنها یک مطالبه روشن دارند:

پرداخت منصفانه، متناسب با مسئولیت و حفظ کرامت نیروی انسانی.

خارک همچنان می‌تپد؛

اما این قلب، بدون رسیدگی به نبض نیروی انسانی‌اش، تاب‌آوری همیشگی نخواهد داشت.