در سال حمایت از تولید ملی، زمین‌های کشاورزی به ویلا تبدیل می‌شوند!

بولتن نيوز- سيد مجتبي نعيمي: ایران از جمله کشورهای‌ست که سابقه‌ی کشاورزی در آن به قدمت تاریخ این سرزمین است و از لحاظ اقتصادی، کشاورزی ایران اگر در حال حاضر قوی‌تر از صنعت ما نباشد کمتر از آن نیست. وجود شرایط جغرافیایی مطلوب و تنوع دامی با کیفیت همیشه باعث شده تا ایران یکی از قطب‌های کشاورزی منطقه باشد.

اما یکی از عواملی که سبب شده تا در ایران، کشاورزی از موقعیت خاصی برخوردار باشد، این است که انجام این کار صرفاً محدود به بخش خاصی از خاک ایران نبوده و اینجور نیست که فقط شمال ایران کشاورزی داشته باشد و در جاهای دیگر، خبری از آن نباشد. به جز کویرهای لم‌یزرع، تقریباً همه جای ایران حتی مناطق خشک و کم آب مانند استان‌های قم و یزد نیز از کشاورزی برخوردارند و این قضیه باعث شده تا محصولات چهار فصل، در غالب زمان‌های سال موجود باشد.

با این اوضاف، حال که امسال از طرف رهبر انقلاب به عنوان سال "تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه‌ی ایرانی" لقب گرفته است، لازم است تا به کشاورزی اهمیت فوق العاده بدهیم و به کم و کیف جایگاه کشاورزی در این زمینه بپردازیم. علت این امر نیز آن است که توانایی و پتانسیل ما در تحقق شعار امسال، در حوزه‌ی کشاورزی به مراتب بیشتر از حوزه‌ی صنعت است. وجود نیروی تولید ایرانی (از کارگر مبتدی و ساده گرفته تا مهندس و متخصص)، ابزار تولید ایرانی (از کود و بذر گرفته تا ماشین آلات) و سایر عوامل باعث می‌شود تا کشاورزی به نسبت صنعت، به مراتب بومی‌تر بوده و قابلیت حمایت از سرمایه‌ی ایرانی را بیشتر از صنعت داشته باشد.

اما با وجود همه‌ی این برگ‌های برنده‌ای که در حوزه‌ی کشاورزی داریم به نظر می‌رسد سیاست‌های اقتصادی و فرهنگی ما در جهت تضعیف کشاورزی گام برمی‌دارد. برای مثال، گران بودن هزینه‌ی تولید در کشاورزی یکی از عوامل اساسی تضعیف کشاورزی ماست. گرانی هزینه‌ی تولید همان ماجرایی‌ست که ماه پیش در صحن علنی مجلس نیز مطرح شد و با اینکه بعضی نمایندگان به بالا بودن هزینه‌ی تولید در گندم‌کاری انتقاد کردند و دولت سعی کرد تا آنرا اصلاح کند، اما باز این مشکل وجود دارد و تنها مخصوص گندم نیست.

یکی دیگر از دلایل تضعیف کشاورزی که بی‌ارتباط با بحث گرانی تولید نیست، عدم حمایت از کشاورز بخصوص هنگام خرید یا  پیش‌خرید محصولات است. دیر رسیدن بذر و کود، نابسامانی مقطعی آب‌رسانی و قیمت پایین خرید محصولات کشاورزی از طرف دولت برخی از این عوامل هستند. به طور مثال بخش مهمی از کشاورزان برنج‌کار شمال کشور، امسال خیلی دیرتر از زمان احتیاج به کود دست‌یافتند و هنوز هم که هنوز است، بخش‌داری‌های شهرستان‌ها، در ایام کشاورزی مشغول سر و سامان دادن به دعواهای روستاییان بر سر آب هستند.

اما این‌ها، همه‌ی مشکلات فعلی کشاورزی نیست. چون مشکلات کشاورزی تنها منحصر به مقوله‌ی اقتصاد نیست و مسائل اجتماعی و فرهنگی را نیز در برمی‌گیرد. برای مثال، یکی از قدیمی‌ترین مشکلات کشاورزان، بحث زندگی نامطلوب روستایی‌ست. هرچند این وضعیت از بعد پیروزی انقلاب اسلامی تا امروز بسیار بهبود پیدا کرده اما این واقعیت وجود دارد که همچنان سطح بهداشت، رفاه، آموزش و ... آنچیزی نیست که شایسته‌ی کشاورزان و جامعه‌ی روستایی ما باشد.

از این گذشته، نمایش تصویر توام با تمسخر و تحقیر در رسانه‌ی ملی و سینما یکی دیگر از مسائلی‌ست که دل روستاییان ما را به ماندن در خانه‌های‌شان سفت نمی‌کند. از بس در سریال‌های تلویزیونی و فیلم‌ها، یک روستایی مساوی با یک آدم ساده‌دل بي‌خبر از دنيا نشان داده شده‌ است، دیگر کسی نیست که کارش کشاورزی باشد و مقیم روستا بوده و نه تنها به این شرایطش افتخار کند که آنر عامل خفتش نیز می‌داند.

حال، نتیجه‌ی همه‌ی اینها را در خبر چند روز پیش كه در خبرگزاري‌ها انتشار يافت متوجه می‌شویم:

«امسال میزان تولیدات با ۵۰ هزار تن کاهش از یک میلیون و ۲۵۰ هزار تن به يك میلیون و ۲۰۰ هزار تن کاهش خواهد یافت. "پرویز حسین نتاج" نایب رئیس انجمن برنج کشور، نرخ خرید تضمینی برنج را موجب زیان کشاورزان اعلام کرد و به ایلنا گفت: امسال به دلیل عدم تامین هزینه‌های تولید شالیکاران زیادی در کشور بیکار می‌شوند. نتاج با بیان اینکه قیمت‌های اعلام شده متعلق به چند سال قبل است گفت: در تعیین نرخ تضمینی همواره احتمالات را در نظر مي‌گيريم، چرا كه مسائلی نظیر وضعیت اقلیمی، تورم، بهای نهاده و هزینه‌های کارگری بر قیمت تمام شده تولید تاثیر گذار است.

نایب رئیس انجمن برنج کشور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کاهش سطح زیر کشت برنج در سال جاری تصریح کرد: امسال میزان تولیدات با ۵۰ هزار تن کاهش از یک میلیون و ۲۵۰ هزار تن به يك میلیون و ۲۰۰ هزار تن کاهش خواهد یافت. او عدم اعمال سیاست‌های حمایتی دولت را از شالیکاران را موجب گستردگی نرخ بیکاری در بین آن‌ها اعلام کرد و گفت: امسال به مانند سال گذشته اراضی برنج کاری بیشتری تبدیل به باغ و ویلا خواهند شد. نایب رئیس انجمن برنج کشور با بیان اینکه هزینه‌های کارگری در این بخش بیش از ۷۰ درصد مجموع هزینه‌ها را شامل می‌شود، خاطرنشان ساخت: به علت عدم حمایت دولت از کشاورزان در پی اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها هزینه کارگران افزایش یافته است.»

فروش زمین‌های کشاورزی از سوی روستاییان و واگذاری مساحت‌های قابل توجهی از آن به یک عده سرمایه‌دار که تنها قصدشان از خرید زمین‌های کشاورزی، ویلاسازی‌ست از چند سال پیش شروع شده و متأسفانه روند آن در بهترین شرایط تغییر نکرده است. اگر سری به سرزمین‌های شمالی زده باشید، متوجه ساختمان‌های عجیب و غریبی می‌شوید که قطعاً ساخت و ساز آن نه در توان یک روستایی کشاورز است و نه در سلیقه‌ی آن.

وسوسه‌ی خرید زمین‌های ارزان قیمت روستاییان که شش- هفت سال پیش، قیمت هر مترش کمتر از ده هزار تومان بود باعث شد تا تعداد قابل توجهی از سرمایه‌داران که هیچ نسبتی با کشاورزی ندارند، به سوی آنها سرازیر شوند و در غفلت مسولین، با تغییر کاربردی این زمین‌ها، مناطق تحت پوشش کشاورزی را اندک و اندک کنند. تا جایی که طبق خبر بالا، میزان تولیدات کشاورزی ما 50 هزار تن کم شود و حتماً یکی از دلایل اصلی این اتفاق، نبود زمین کافی برای کشت و کار است.

اما استهلاک و تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی علاوه بر اینکه باعث خسارت در این بخش مهم اقتصادی می‌شود، لطمات اجتماعی فراوانی هم به دنبال دارد. کشاورزی که زمینش را فروخته، عملاً خودش را بیکار کرده است و با سرمایه‌ی اندکی که در اختیار دارد، به شهرهای بزرگ می‌رود تا شاید شغل نان و آب‌داری پیدا کند. اما نه تنها بر خلاف تصورش، کاری نمی‌یابد بلکه به علت بالا بودن هزینه‌ها در شهرهای بزرگ، همان سرمایه‌ی اندکش را نیز از دست داده و اندک پتانسیل موجود برای ایجاد شغلش را هم از دست می‌دهد.

حال یا این کشاورز سابق، باید به روستا برگردد که جایی برای سکونت ندارد و یا در شهر بماند تا شاید فرجی شود. و البته طبق قانون "چسبندگی" اقتصادی قاعدتاً وی شهر را به روستا ترجیح می‌دهد. و چه بسا افرادی که این شرایط را داشته و متأسفانه در دام بزهکاری افتاده‌اند تا بتوانند حداقل پولی برای رفع نیازهای اولیه را کسب نمایند.

اما اگر سیاست‌های حمایتی، اقتصادی و فرهنگی ما به نحوی باشد که باعث دلگرمی کشاورزان به ماندن در روستا شود و یک کشاورز خودش را دارای شخصیت ملی احساس کند، نه تنها زمین‌های ما از بین نمی‌رود و نه تنها بازده اقتصادی ما تا حد زیادی بهبود می‌یابد بلکه زمینه برای استقلال اقتصادی کشور و تحقق شعار امسال که امری برای همیشه است، فراهم می‌شود.

در نتیجه، لازم است تا سیاست‌های حمایتی دولت از بخش کشاورزی تغییر کند و علاوه بر سهولت کار کشاورزی و ارزش گذاری فرهنگی برای این فعالیت حیاتی، در یک اقدام فوری، جلوی تغییر کاربری زمین‌های کشت و کار گرفته شود تا پتانسیل این کار برای همیشه از بین نرود و اگر کشاورزان ما امروز قادر به کاشت این زمین‌ها نیستند، حداقل این امکان وجود داشته باشد که در آینده بتوان از این زمین‌ها، بهترین بهره‌برداری کرد.