علائم ابتلا به سنگ کلیه

به گزارش بولتن نیوز،  سنگ کلیه یکی از رایج‌ترین اختلالات دستگاه ادراری است که درد و ناراحتی زیادی ایجاد می‌کند. در این مقاله از مجله گزنه قرار است در رابطه با علائم و عوارض سنگ کلیه صحبت کنیم و ببینیم چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
سنگ کلیه چیست؟

سنگ‌های کلیه، رسوبات سختی از نمک و مواد معدنی هستند که اغلب از کلسیم یا اسید اوریک ساخته می‌شوند. آنها در داخل کلیه تشکیل می‌شوند اما می‌توانند از جایشان حرکت کنند و به سایر بخش‌های دستگاه ادراری بروند.

سنگ کلیه سایزهای مختلفی دارد. برخی به کوچکی نقطه‌ی پایان این جمله هستند – یعنی کسری از سانتی‌متر – اما بعضی می‌توانند تا چند سانتی‌متر هم رشد کنند. برخی سنگ های کلیه ممکن است آن‌قدر بزرگ شوند که تمام فضای کلیه را اشغال کنند.

سنگ‌ کلیه هنگامی تشکیل می‌شود که مقدار بسیار زیادی از برخی مواد معدنی در ادرار شما جمع شود. هنگامی که مایعات کافی مصرف نمی‌کنید، مقادیر بالایی از این مواد در داخل ادرار شما جمع می‌شوند و ادرارتان غلیظ می‌شود. وقتی سطوح مواد معدنی موجود در ادرار زیاد باشد، احتمال تشکیل سنگ کلیه بیشتر خواهد شد.

از هر ۱۱ نفر در ایالات‌متحده تقریبا ۱ نفر به سنگ کلیه دچار می‌شود. سنگ کلیه در مردان، افراد چاق و کسانی که دیابت دارند، شایع‌تر هستند.

سنگ کلیه کوچکی که در کلیه باقی می‌ماند، اغلب هیچ‌گونه علامتی ایجاد نمی‌کند و شما احتمالا تا زمانی که این سنگ وارد حالب‌تان نشود، هیچ‌گونه درد یا مشکلی نخواهید داشت. حالب، لوله‌ای است که ادرار از طریق آن از کلیه به مثانه می‌رود.

سنگ کلیه معمولا بسیار دردناک است. اکثر سنگ‌ها خودبه‌خود و بدون هیچ درمانی از دستگاه ادراری عبور می‌کنند و دفع می‌شوند. بااین‌حال ممکن است شما برای شکستن یا برداشتن سنگ‌هایی که دفع نمی‌شوند، به کمک و مداخله‌ی پزشکی نیاز داشته باشید.
پیشنهاد مطالعه:تغذیه مناسب برای پیشگیری از سنگ کلیه
علائم سنگ کلیه

اندازه سنگ های کلیه متفاوت است. سنگ های ریز کمتر در کلیه ها یا سایر بخش های مجاری ادراری گیر می کنند.

هنگام عبور یک سنگ کوچک علائم خفیف تا متوسط ​​ ظاهر خواهد شد و بسیاری از افراد نیز بدون اینکه دردی داشته باشند سنگ را دفع خواهند کرد.

سنگ های بزرگتر احتمالاً باعث ایجاد درد، خونریزی، التهاب یا عفونت می شوند. اما این علائم تا زمانی که سنگ شروع به حرکت در مجاری ادراری نکند ظاهر نخواهند شد.

در ادامه برخی از علائم و نشانه های اولیه که می توانند نشان دهنده حرکت سنگ کلیه در مجاری ادراری باشند آورده شده است.

اینها ۸ مورد از علائم و نشانه‌هایی هستند که نشان می‌دهند ممکن است شما سنگ کلیه داشته باشید:
۱. درد در پشت، شکم یا پهلو

درد سنگ کلیه – که به کولیک کلیوی نیز معروف است – یکی از شدیدترین انواع دردهاست. برخی از افرادی که سنگ کلیه را تجربه کرده‌اند، این درد را با زایمان یا فرورفتن چاقو در بدن مقایسه می‌کنند. این درد آن‌قدر شدید است که هر سال باعث می‌شود بیش از ۱ میلیون نفر به اورژانس مراجعه کنند.

معمولا درد هنگامی آغاز می‌شود که سنگ به‌سوی حالب که بسیار باریک است، حرکت می‌کند. این حرکت موجب یک انسداد (گرفتگی) و وارد شدن فشار به کلیه می‌شود. این فشار، باعث فعال شدن فیبرهای عصبی می‌شود که سیگنال‌های درد را به مغز منتقل می‌کنند.

درد سنگ کلیه اغلب به‌طور ناگهانی آغاز می‌شود. همان‌طور که سنگ حرکت می‌کند، محل و شدت درد نیز تغییر می‌کند.

درد اغلب حالت موجی دارد، یعنی به‌اصطلاح می‌گیرد و ول می‌کند و وقتی حالب‌ شروع به منقبض شدن می‌کند تا سنگ را به‌سمت مثانه حرکت دهد، این درد شدیدتر می‌شود. هر موج درد ممکن است چند دقیقه طول بکشد، ناپدید شود و سپس دوباره برگردد.

شما این درد را در امتداد پهلو و پشت، زیر دنده‌ها‌یتان احساس خواهید کرد. هنگامی که سنگ از طریق دستگاه ادراری شما به‌سمت پایین حرکت کند، ممکن است این درد به شکم و کشاله‌ی ران‌تان نیز گسترش یابد.

سنگ‌های بزرگ می‌توانند دردناک‌تر از سنگ‌های کوچک باشند اما شدت درد لزوما به اندازه‌ی سنگ مربوط نمی‌شود. حتی یک سنگ کوچک نیز در هنگامی که حرکت کند یا باعث انسداد شود، می‌تواند درد شدیدی ایجاد کند.
۲. درد یا سوزش در هنگام دفع ادرار

هنگامی که سنگ به محل اتصال بین حالب و مثانه برسد، شما در هنگام دفع ادرار احساس درد خواهید کرد. پزشکان به این وضعیت، دیسوری می‌گویند.

این درد می‌تواند تیز یا سوزان باشد. اگر اطلاع نداشته باشید که سنگ کلیه دارید، ممکن است این وضعیت را با عفونت دستگاه ادراری اشتباه بگیرید. گاهی اوقات ممکن است شما به همراه سنگ کلیه، عفونت نیز داشته باشید.
۳. نیاز فوری به دفع ادرار

نیاز فوری به دفع ادرار و تکرر ادرار (دستشویی رفتن بیش‌ازحد معمول)، علامت دیگری است که نشان می‌دهد سنگ به طرف بخش پایین‌تر دستگاه ادراری شما حرکت کرده است. ممکن است مجبور شوید به‌سمت دستشویی بدوید یا در طول روز و شب دائما به دستشویی بروید. نیاز فوری به دفع ادرار ممکن است باعث شود که فکر کنید عفونت ادراری دارید، چون این یکی از علائم عفونت ادراری نیز هست.
۴. وجود خون در ادرار

وجود خون در ادرار، یک علامت رایج در افرد مبتلا به سنگ‌های دستگاه ادراری است. این علامت، «هماچوری» نیز نامیده می‌شود.

این خون می‌تواند قرمز، صورتی یا قهوه‌ای باشد. گاهی اوقات سلول‌های خون آن‌قدر کوچک هستند که بدون میکروسکوپ دیده نمی‌شوند که به آن هماچوری میکروسکوپی می‌گویند. اما پزشک‌تان می‌تواند با یک آزمایش ادرار ساده، وجود خون در ادرار را بررسی کند.
۵. ادرار ابری (کدر) یا بدبو

ادرار سالم، شفاف است و بوی تندی ندارد. ادرار ابری یا بدبو می‌تواند نشانه‌ای از عفونت در کلیه‌ها یا بخش دیگری از دستگاه ادراری شما باشد.

یک پژوهش نشان داده است که حدود ۸ درصد از افراد مبتلا به سنگ کلیه حاد، عفونت دستگاه ادراری نیز داشتند.

کدر بودن نشانه‌ی وجود پاس (pus) یا همان گلبول‌های سفید در ادرار است که به آن پیوری می‌گویند. این بو می‌تواند از باکتری‌هایی که باعث عفونت‌های دستگاه ادراری می‌شوند، نشئت بگیرد. همچنین ممکن است این بو به‌خاطر غلیظ بودن بیش‌ازحد ادرار نیز باشد.
۶. کم‌کم خارج شدن ادرار

گاهی اوقات سنگ‌های کلیه‌ی بزرگ در یک حالب گیر می‌کنند. این انسداد می‌تواند جریان ادرار را کُند یا متوقف کند.

اگر یک انسداد یا گرفتگی در دستگاه ادراری‌تان اتفاق بیفتد، در هر بار فقط می‌توانید مقدار کمی ادرار کنید. قطع شدن کامل جریان ادرار، یک وضعیت اورژانسی است و در این صورت باید فورا به پزشک مراجعه کنید.
۷. تهوع و استفراغ

افراد مبتلا به سنگ کلیه معمولا دچار حالت تهوع و استفراغ می‌شوند. این علائم به‌علت رشته‌های عصبی مشترک بین کلیه‌ها و دستگاه ادراری اتفاق می‌افتد. سنگ‌های موجود در کلیه می‌توانند عصب‌های دستگاه ادراری را تحریک کنند و باعث بهم ریختن معده شوند. همچنین ممکن است این تهوع و استفراغ، عکس‌العملی باشد که بدن شما در واکنش به درد شدید نشان می‌دهد.
۸. تب و لرز

تب و لرز نشانه‌ی آن است که شما در کلیه یا بخش دیگری از دستگاه ادراری‌تان، عفونت دارید. این می‌تواند یک عارضه‌ی جدی برای سنگ کلیه باشد. همچنین ممکن است نشان‌دهنده‌ی مشکلات جدی دیگری در کنار سنگ کلیه باشد. در صورت بروز هرگونه تب به همراه درد، فورا به پزشک مراجعه کنید.

تب‌هایی که به همراه عفونت اتفاق می‌افتند، معمولا بالا هستند – ۳۸ درجه‌ی سانتی‌گراد یا بالاتر. تب ناشی از عفونت معمولا با لرز همراه است.

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به سنگ کلیه قرار دارند؟

هر شخصی می تواند سنگ کلیه داشته باشد اگرچه برخی عوامل می توانند خطر ابتلا به این مشکل را افزایش دهند.

بر اساس اعلام انجمن ارولوژی آمریکا (AUA)، حجم کم ادرار یکی از عوامل خطرناک است.

زمانی که فرد دچار کمبود آب می شود مایعات کافی برای رقیق کردن نمک موجود در ادرار وجود نداشته و این مشکل خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش می دهد.
عوامل خطر دیگر عبارتند از:

مرد بودن
سفید پوست بودن و داشتن نژاد غیر اسپانیایی
سابقه خانوادگی سنگ کلیه
رژیم غذایی غنی از پروتئین حیوانی
مصرف مکمل های خاص مانند ویتامین C و کلسیم
مصرف برخی داروهای خاص مانند دیورتیک و آنتی اسیدها

شرایط پزشکی زیر نیز می توانند خطر ابتلا به سنگ کلیه در فرد را افزایش دهند:

چاقی
دیابت نوع ۲
بیماری های روده مانند کولیت اولسراتیو و کرون
نقرس
رشد غیر طبیعی یکی از غدد پاراتیروئید یا هر دو
بیماری های کلیوی کیستیک
ناهنجاری های کلیه از زمان تولد مانند کلیه های شکل نگرفته یا قرار گرفته در محل نادرست

عوارض احتمالی سنگ کلیه

اکثر سنگ های کوچک کلیه نیازی به درمان ندارند و با درد بسیار کم یا قابل تحمل از مجاری ادراری خارج می شوند.

سنگ های کلیه که از بدن خارج نمی شوند در صورت عدم درمان می توانند عوارضی از جمله موارد زیر به همراه داشته باشند:

عفونت
انسداد یا باریک شدن مجرای ادرار
تجمع ادرار که بر کلیه ها فشار اضافی وارد می کند
افزایش خطر ابتلا به بیماری کلیوی

چه زمانی به پزشک مراجعه کنید

در صورتی که فرد علائم عفونت ادراری مانند درد، تب و تکرر ادرار دارد باید با پزشک صحبت کند.

پزشک برای کمک به تشخیص علائم عفونت یا سنگ کلیه آزمایشاتی انجام داده و فرد احتمالاً در هر دو صورت به درمان نیاز خواهد داشت.

همچنین در صورتی که درد شکم یا کمر تا حدی شدید باشد که به داروهای مسکن نیاز بوده و یا فرد علاوه بر درد علائمی مانند تهوع یا استفراغ مداوم دارد باید به دنبال مراقبت های پزشکی باشد.

پزشک برای تشخیص سنگ کلیه توصیه می کند یک آزمایش تصویربرداری مانند سونوگرافی یا سی تی اسکن انجام دهید. این آزمایشات می توانند اندازه و محل سنگ را نشان دهند.

آزمایش ادرار وجود عفونت یا خون در ادرار را مشخص خواهد کرد بنابراین پزشک برای بررسی علائم عفونت شدیدتر از شما می خواهد آزمایش خون انجام دهید.