علل موفقيت ورزشکاران در مسابقات

دكتر محمد مهدي خبيري در گفت‌و‌گو با خبرنگار ورزشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، درباره برنامه‌هاي كميته‌ روانشناسي كميته ملي المپيك اظهار كرد: حدود يك ماه است كه به طور رسمي جلسات هفتگي برگزار مي‌شود. ما در سه محور كار مي‌كنيم، بحث اول در رابطه با تيم‌هاي اعزامي به بازي‌هاي لندن است. بنا داريم با مربيان اعزامي جلسه‌اي بگذاريم و خدماتي را در زمينه مهارت‌هاي ذهني به آن‌ها ارائه دهيم. ورزشكار بايد در سه زمينه فني، آمادگي جسماني و آمادگي ذهني مهارت‌هايي را كسب كند. ما در صورت نياز مربيان به آن‌ها آموزش مي‌دهيم. در همين راستا هم هفته‌ آينده جلسه‌اي با همه سرمربيان تيم ملي خواهيم داشت كه طي آن هم اعضاي كميته‌ را معرفي مي‌كنيم و هم خدماتي را كه مي‌توان به ورزشكاران ارائه دهيم.

وي درباره محورهاي دوم و سوم كاري كميته‌ روانشناسي يادآور شد: در بحث دوم بايد به به همه فدراسيون‌هاي ملي خدمات ارائه دهيم. در مرحله سوم هم بر اساس نياز مي توانيم آموزش‌هاي مورد نياز را به مديران، مربيان و ورزشكاران ارائه دهيم.

رييس كميته‌ روانشناسي كميته ملي المپيك ادامه داد: در دنيا اين اعتقاد وجود دارد كه در تمرين 10 درصد آمادگي مربوط به مسايل رواني و ذهني است و 90 درصد به آمادگي جسمي بر مي‌گردد، اما در مسابقه چون شرايط حساس است و همه ورزشكاران از آمادگي جسماني و فني بالايي برخوردارند 10 درصد از موفقيت مربوط به شرايط جسماني و 90 درصد مربوط به مهارت ذهني است. اين يعني 10 نفر اول جهان خيلي نزديك به هم هستند و آنچه كه تعيين مي‌كند چه كسي روي سكوي اول بايستد، مهارتهاي ذهني است.

خبيري با تاكيد بر اين كه امروز مهارت‌هاي ذهني نقش تعيين كننده اي در ورزش قهرماني دارند، تصريح كرد: اگر بازيكن و يا تيمي از نظر آمادگي جسماني و فني شرايط خوبي داشته باشد، ولي از نظر رواني وضعيت مناسبي نداشته باشد، موفق نخواهد بود. آمادگي جسماني و فني لازم، ولي كافي نيست. مهارت هاي ذهني مي‌تواند مكمل آمادگي فني باشد. در واقع مهارت هاي ذهني امروز يك مهارت است كه مربيان و بازيكنان بايد آن را آموزش ببينند. اين مقوله مربوط به روز مسابقه نيست كه ورزشكار در روز مسابقه حمايت روانشناسي بخواهد. در واقع ورزشكار از روز اول كه شروع به آموزش‌هاي فني مي‌كند بايد مهارت هاي ذهني را هم ياد بگيرد. مهارت‌هاي ذهني زمان بر هستند و نمي‌توان آن‌ها را 10 روزه ياد گرفت. زماني به صورت مهارت در مي‌آيند كه تمرينات خيلي زياد در شرايط مسابقه به اجرا درآيد و عملكرد ورزشكار در سطح خوبي باشد.

رييس كميته‌ روانشناسي كميته ملي المپيك در پاسخ به اين پرسش كه آيا واقعا لزوم بحث روانشناسي در موفقيت ورزشكار در بازي‌هاي المپيك لندن احساس مي‌شود؟ تاكيد كرد: چندين سال است كه در زمينه روانشناسي صحبت‌هايي مي‌شود و برخي از تيم‌ها بازيكنان از روانشناس استفاده مي‌كنند، ولي هنوز آن طور و شايد علم روانشناسي نتوانسته جاي خود را در ورزش قهرماني باز كند. براي همين است كه كمبودش را در مسابقات احساس مي‌كنيم. اين نياز قبل از مسابقه احساس نمي‌شود، ولي همه در روز مسابقه به تكاپو مي‌افتند و آن زمان است كه مربي و ورزشكار هر دو اعلام مي‌كنند كه نياز مبرم به روانشناس دارند. هر چند ورزشكار آماده است، ولي حس مي‌كند چيزي كم دارد. مشكل اين است كه وقتي اين احساس به ورزشكار دست پيدا مي‌كند او در شرايط مسابقه قرار دارد و كاري نمي‌توان كرد. كميته ملي المپيك به خاطر حساسيت اين موضوع از حدود سه ماه قبل با من صحبت كرد تا در فرصت محدود باقي‌مانده به المپيك اين كار را انجام دهيم.

خبيري با بيان اين كه در فرصت باقي‌مانده نمي توانيم كار زيربنايي انجام دهيم به ايسنا گفت: مشكل ما اين است كه برخي از ورزشكاران اعزامي به لندن هنوز مشخص نيستند. معلوم نيست كه در ليست نهايي چه كساني قرار مي‌گيرند. ما هم نمي توانيم در اين فرصت كار زيربنايي كنيم، فقط بايد بر اساس نياز مربي اطلاعات و خدمات ارائه دهيم. برخي از مربيان خودشان اين اطلاعات را به ورزشكار منتقل مي‌كنند. دسته دوم هم از يك روانشناس دعوت به كار مي‌كنند تا تمام وقت در كنار ورزشكار باشد. حريفان ما در المپيك لندن قطعا از روانشناس استفاده مي‌كنند و با آمادگي جسماني و فني به ميدان مي‌آيند. ما بايد در اين زمينه تا حدودي بيشتر كار كنيم، به ويژه‌ مربيان كه كار اصلي در دست آن‌ها است.

وي در پايان در پاسخ به اين پرسش كه چرا نام مركز روانشناسي آكادمي به مركز مشاوره و مهارت هاي ذهني تغيير يافته است، خاطر نشان كرد: مساله روانپزشك، روانشناس ، مشاور با مشاور ورزشي متفاوت است. گاها اين اسامي به جاي يكديگر استفاده مي‌شوند كه درست نيست. روانپزشك با افراد غير طبيعي سر و كار دارد. مردم عادي با مشاور يا روانشناس صحبت مي‌كنند، اما ورزشكار فردي غير طبيعي نيست، بلكه فوق طبيعي است. بنابراين كساني بايد از نظر جسماني و رواني به آن‌ها كمك كنند كه خودشان آمادگي لازم را داشته باشند. كساني كه اين مهارت ها را نشناسند نمي‌توانند كمك كنند. خيلي مواقع مربيان به ما مراجعه مي‌كنند و مي‌گويند كه ورزشكاران مشكلات روحي دارند كه اين اظهارنظر درست نيست. به همين دليل ما نام مركز مشاوره و روانشناسي را به مركز «مشاوره و مهارت‌هاي ذهني» تغيير داديم. اين واژه بار منفي ندارد. فاصله بين ما و مربيان وجود دارد. بنابراين مي‌خواهيم با تغيير اين نام ارتباط نزديكتري با ورزشكاران و كادر فني برقرار كنيم.