تهران شهری که مجسمه ندارد

برایم  دزدیده شدن این همه مجسمه آن هم از فضاهای شهری عجیب بود. خبرها یکی یکی می رسید. هر روز در گوشه ای از شهر مجسمه ای ربوده می شد و نکته اینجاست که سارقان حتی می توانستند مجسمه ای که بیش از 200 کیلو وزن دارد را نیز به راحتی بلند کرده و بربایند. دزدیده شدن این همه مجسمه و آن هم با این شرایط کار ساده‌ای نبوده است.

سرقت مجسمه‌های شهر تهران از تعطیلات نوروز آغاز شد، اما تا زمان سرقت ششمین و بعد هفتمین و هشتمین مجسمه شهری، هیچ مسئولی در این باره سخنی نگفت.تاکنون هشت مجسمه شهری از نقاط مختلف شهر تهران به سرقت رفته‌اند.  این سرقتهای سریالی با دزدیده شدن مجسمه «ستارخان» واقع در خیابان ستارخان،‌ مجسمه «باقرخان» واقع در خیابان شهرآرا، «صنیع‌ خاتم» واقع در پارک ملت اثر حمید شانس، دو مجسمه در خانه هنرمندان ایران از آثار محمد مددی و فاطمه امدادیان و «استاد شهریار» در مقابل تئاتر شهر اثر علی قهاری شروع شد و دو مجسمه «شریعتی» در پارک شریعتی اثر حمید شانس و «مادر و فرزند» اثر هژبر ابراهیمی واقع در شهرک غرب نیز قسمت‌های بعدی سریال سرقت مجسمه‌ها بوده‌اند.

از آنجا که این مجسمه‌ها در مکانهای عمومی و پر رفت وآمد قرار دارند و سرقت‌ آنها در بازه زمانی یک ماهه یعنی از تعطیلات نوروز تاکنون صورت گرفته، این ابهام ایجاد می‌شود که چرا مسئولین امر در مقابل چنین اقدام عجیب و مشکوکی تاکنون سکوت کرده و هیچ اقدامی نکرده‌اند.

سرقت مجسمه‌های شهر تهران از تعطیلات نوروز آغاز شد، اما تا زمان سرقت ششمین و بعد هفتمین و هشتمین مجسمه شهری، هیچ مسئولی در این باره سخنی نگفت.سریال دزدیده شدن مجسمه های شهر که از ابتدای سال ۸۹ کلید خورد، اگرچه فعلا به پایان رسیده و از سال گذشته تاکنون دیگر سارقان جرات عطشی به دزدیده شدن اندک مجسمه های باقی مانده در شهر ندارند، اما هنوز پرونده سریالی این سرقت ها با گذشت نزدیک به یک سال و نیم بسته نشده است و بسیاری از شهروندان پاسخی برای علت سرقت این مجسمه ها دریافت نکرده و هنوزهم وقتی از جلوی این مجسمه ها عبور می کنند، ناخودآگاه با خود این سوال را زمزمه ی کنند" چه کسی یا کسانی این مجسمه ها را دزدیده است".

سوالی که نه پلیس و نه شهرداری حاضر به پاسخگویی به آن نیستند، مدیران شهرداری هربار که با این پرسش مواجه می شوند، توپ را در زمین نیروی انتظامی می اندازند و وقتی از مسوولان نیروی انتظامی این سوال پرسیده می شود، واکنش های تندی نسبت به پرسش کننده نشان داده و هیچ جواب روشنی در این زمینه نمی دهند و حتی در موردی سید مجتبی موسوی، مدیر امور حجم سازمان زیباسازی شهرداری تهران و مدیر گالری برگ که ابتدا و طبق روال همیشگیش به سوالات همه خبرنگاران و همیشه پاسخگو بود توبیخ شد که چرا در این مورد حرف زده است و آقای شهردار هم او و مدیران بالادستی او را از گزند تنبیه دور نگاه نداشت.

سکوت تنها پاسخ پلیس

سکوت پلیس در حالی که تاکنون هیچ سرنخی در این زمینه به دست نیامده است بر ابهامات پرونده افزوده است و این موضوع حتی به جنجال رسانه ای بیگانگان و سیاسی کردن سرقت ها نیز منجر شد، اما باز هم پلیس سیاست سکوت را برگزید. پلیس که هر گاه با پرسش های خبرنگاران مواجه می شد، باز هم یا سکوت می کرد و یا با پاسکاری جواب میان رییس پلیس تهران و پلیس آگاهی، سعی در بی پاسخ ماندن ابهامات خبرنگاران و همچنین شهروندان داشت.

شاید تنها جمله ای که به نقل از مسئولان پلیس در خصوص سرقت مجسمه ها تاکنون به گوش رسیده این است که: " در حال پیگیری موضوع هستیم".

این در حالی است که در دو سه ماهه ابتدایی سال ۸۹ هر گاه شهروندی از خانه بیرون می آمد با جای خالی یکی از مجسمه های شهرش مواجه می شد و هیچ کس نمی دانست که چگونه این مجسمه ها با وزن های سنگین در روز روشن و در مقابل چشمان مردم دزدیده می شود. نکته جالب توجه دیگر آن است که برای ربودن مجسمه هایی كه پایه های آنها از بتون بوده و با بتون نیز پی ریزی شده اند علاوه بر نیروی انسانی فراوان باید زمان زیادی را نیز برای برداشتن آن صرف کرد و بدون تردید از ابزار و ماشین آلات خاصی نیز بهره برد. 

سناریویی پرابهام

سناریوی سرقت مجسمه های شهرمان از تاریخ ۶ اردیبهشت ماه ۸۹ با سرقت مجسمه شهریار در مقابل تئاترشهر اثر علی قهاری كلید خورد. نکته جالب توجه آن است که طی مدت ۸ روز تعداد مجسمه های سرقتی از مرز ۱۰ عدد گذشت و در طول ۲ ماه تعداد ۱۴ مجسمه از شهر تهران ربوده شد در حالی که هیچکس نمی دانست که این مجسمه ها به کجا برده می شوند یا حتی چه کسی یا چه گروهی اقدام به این دزدی ها می کند. در این میان مجسمه هایی با ارزش تاریخی و همچنین فرهنگی همچون صنیع خاتم در پارک ملت، شهریار در تئاتر شهر، شریعتی در پارک شریعتی ،مادر و فرزند در میدان صنعت، باقر خان در خیابان شهرآرا، ستارخان در خیابان ستارخان و مجسمه های انتزاعی خانه هنرمندان دزدیده شدند. بسیاری از این مجسمه ها از جنس برنز بودند و ساخته شدن دوباره آن نیاز به هزینه های هنگفتی دارد ضمن آنکه خالقان بسیاری از این آثار هم اکنون دار فانی را وداع گفته اند. با دزدیده شدن تنها ۹ مجسمه مسئولان اداره زیباسازی شهر تهران و همچنین سخنگوی شهردار اعلام کردند که دزدیده شدن این مجسمه ها ۱۰۰ میلیون تومان خسارت به شهر وارد کرده است. این درحالی است که باید تعداد ۵ مجسمه دیگر را به این آمار اضافه کرد و به طور قطع با دزدیده شدن آن، خسارات وارده به بیش از ۲۰۰ میلیون تومان می رسد. اما با این وجود هر زمانی به سراغ مسئولان شهرداری می رفتیم تا علت را جویا شویم آنها توپ را به میدان نیروی انتظامی می انداختند، نیروی انتظامی نیز همواره در پاسخ به خبرنگاران اعلام می کرد که پیگیر سرقت این مجسمه ها است.

البته در دوره ای سردار حسین ساجدی نیا فرمانده انتظامی تهران بزرگ اعلام کرده بود که شهرداری تهران خود اقدام به جابه جای مجسمه ها از جمله مجسمه شهریار کرده است که در این زمینه محمد هادی ایازی، سخنگوی شهرداری تهران، پاسخ داد:« تمام مجسمه ها به سرقت رفته و شهرداری هیچ مجسمه ای را جابه جا نكرده است، چرا که در طول سال های گذشته هنگامی كه مجسمه ای نیاز به ترمیم داشت، شهرداری تهران آن را جابجا و بعد از ترمیم دوباره آن را نصب می كرد. مجسمه "مریم مقدس " در بوستان گفت وگو از جمله این مجسمه هاست.»

مرتضی طلایی رئیس کمیسیون فرهنگی شورای شهر تهران هم با تایید این موضوع که این اقدام، سرقتی است که هنوز عوامل آن مشخص نشده است، گفته بود:« سرقت های سریالی مجسمه های شهر تهران سازمان یافته است و سارقان این کار را با برنامه ریزی قبلی انجام می دهند.» به هر حال آنچه که واقعیت داشت سرقت مجسمه ها در یک کلانشهر و در مقابل چشم میلیون ها نفر شهر وند بود. موضوعی که از ابعاد مختلف قابل بحث و بررسی است.

سارقان دستگیر می شوند

در پی حساسیت های به وجود آمده برای اهالی رسانه و همچنین بسیاری از شهروندان پایتخت نشین، سخنگوی شهرداری چندی بعد در نشستی خبری به خبرنگاران اعلام کرد که شهروندان خیالشان راحت باشد و به زودی سارقان مجسمه ها دستگیر می شوند.

سخنگوی شهرداری تهران در گفت وگو با خبرنگاران انگیزه سرقت ها را انگیزه مادی عنوان کرد و گقت؛ این سرقت ها بیشتر از ناحیه افرادی صورت گرفته است كه با انگیزه مالی اقدام به این كار كرده اند. سارقان این مجسمه ها را به مكان هایی كه برنزها را ذوب می كنند، منتقل و مورد استفاده قرار می دهند.

البته این خبر را ایازی در شرایطی اعلام کرد که تنها ۹ مجسمه از شهر دزدیده شده بود و وقتی آمار دزدی ها به ۱۴ اثر رسید، شهروندان همچنان منتظر شنیدن خبر دستگیری سارقان بودند.

اما در این میان در شرایطی که مجسمه صوفی واقع در منطقه ۲۰ قرار بود به سرنوشت ۱۴ مجسمه دیگر دچار شود، با هوشیاری نگهبان پارک دزدان موفق به سرقت این مجسمه نشده و با جرثقیلی كه برای حمل آن مجسمه ۷۰۰ کیلویی آورده بودند از محل متواری شدند تا این بار پایتخت نشینان شامل اضافه شدن یک رقم به تعداد مجسمه های به سرقت رفته نباشند. رقمی نه فقط گویای کم شدن یکی از تندیس ها در تهران بلکه علامت سئوالی جدید درباره امنیت در یک شهر بود.

از فلیم ضبط شده تا عدم دستگیری سارقان

بعد از سرقت سریالی تعدادی از مجسمه های تهران؛ مسئولان شهری اعلام كردند كه فیلم سرقت یكی از مجسمه های ربوده شده توسط دوربین های مركز كنترل ترافیك ضبط شده است.

محمد جواد شوشتری، مدیر عامل جدید سازمان زیباسازی در این باره اعلام کرد ضبط این فیلم از سوی شهرداری تهران كمك بزرگی به باز شدن گره سرقت مجسمه های شهر تهران می كند.

اما در این میان حسین کلخورانی معاون خدمات شهری تهران گفت:« فیلم ها را به نیروی انتظامی تحویل داده ایم، اما تصاویر ضبط شده واضح نیستند.» بر این اساس روزنه امیدی یافتن این سارقان سریالی تندیس های پایتخت دوباره مسدود شد.

تذکر شورای شهر به شهرداری

پس از گذشت چند ماه از ربوده شدن مجسمه ها و این که هیچ یک از مسئولان انتظامی و شهرداری پاسخی در خصوص دستگیری سارقان ندادند، اعضای شورای شهر در این باره به شهرداری تهران تذکر دادند.

احمد مسجد جامعی عضو شورای اسلامی شهر تهران در صحن علنی شورا به موضوع تندیس ها و مجسمه های ربوده شده در شهر اشاره کرد و گفت: تندیس و سردیس هایی كه در تهران برداشته شد و چیزی جایگزین آنها نشد، بین شهروندان صورت بدی پیدا می كند؛ این مسئله رها شده است و باید تكلیف این موضوع مشخص شود. همچنین حسن بیادی؛ نایب رئیس شورای اسلامی شهر تهران اعلام کرد که مهدی چمران در رابطه با این موضوع با محمدباقر قالیباف، شهردار تهران صحبت كرده است و متذكر شده كه تكلیف این موضوع باید روشن شود. شهردار تهران نیز قول جایگزین كردن این مجسمه ها را داده است.

داستان سرقت تندیس ها و سردیس ها در پایتخت سرانجام به آنجا رسید که سازمان زیباسازی شهر تهران در طول سه تا چهار ماه پس از دزدیده شدن مجسمه ها قول ساخت و نصب این مجسمه ها را به شهروندان داد و ۹ مجسمه همچون مجسمه استاد معین اثر جعفر نجیبی، صنیع خاتم اثر حمید شانس، ستارخان و باقرخان از آثار شهریار ضرابی، نیم تنه انتزاعی اثر مرحوم مددی و مجسمه شهید دادمان دوباره ساخته و در جایگاه قبلی خود نصب شدند، اما این پایان ماجرا نبود زیرا سرانجام مسئولان تصمیم جدیدی گرفتند. تصمیمی که شاید سارقان را در برنامه ریزی های خود ناکام می گذاشت.

پایان سال ۸۹ و ناکامی در شناسایی سارقان

در شرایطی که یک سال از سرقت مجسمه های شهر می گذرد، هنوز شناسایی سارقان مجسمه های شهرمان در هاله ای از ابهام قرار دارد. هیچ ارگان و نهادی حاضر به به پاسخگویی به شهروندان نیست. اکنون تنها این سوال پیش می آید که چگونه می توان درک کرد در شهری زندگی می کنیم كه به رغم حضور پلیس به صورت شبانه روزی در خیابان های شهر، وجود چند صد دوربین در مناطق مختلف، فعالیت گشت های پلیس، شهرداری و ... هنوز سارقان این مجسمه ها شناسایی نشده اند؟! آیا یک سال زمانی برای حل معمای دزدان مجسمه های شهر کافی نیست؟!

این در حالی است که شهروندان بسیاری هنوز آماده شنیدن خبر دستگیری سارقان از سوی مسئولان شهرداری و نیروی انتظامی هستند، پاسخی که گذشت زمان نه تنها آن را از یاد نمی برد بلکه گوش ها را برای شنیدن آن تیز و تیز تر می کند حتی اگر یک سال یا بیشتر از زمان دزدیده شدن مجسمه ها بگذرد و مدیران شهرداری از پاسخگویی به آن طفره روند.

حال سوال جدی که کسی بدان نپرداخته این است که آیا واقعاً این مجسمه ها را دزدیده اند یا آن که به این اسم در حال جمع کردن مجسمه های مشاهیر ایرانی از سطح شهر هستند؟

اگر دزدیده اند که باید تن همه پایتخت نشینان بلرزد که در شهری چنین نا امن زندگی می کنند ؛ شهری که پلیس در آن حضور شبانه روزی (فیزیکی و از طریق دوربین ها)دارد اما نه یک مجسمه و دو مجسمه کوچک و جیبی ، که هشت مجسمه بزرگ برنزی را به صورت گروهی ، با دستگاه های برش و جرثقیل و لابد با کلی سر و صدا ، آن هم در خیایان ها و پارک های مرکز شهر و نه از پستوها ، می دزدند و کسی هم متوجه نمی شود!

اگر در معابر عمومی ، سرقت هایی به این بزرگی می شود و پلیس متوجه نمی شود ، وای بر ما و خانه ها و ماشین ها و بچه هایمان که دزدها برای بردن این ها نه دستگاه برش می خواهند و نه جرثقیل!

به هر حال ، غیب زدن های زنجیره ای مجسمه های تهران را نباید دست کم گرفت ، چه آن که اگر واقعاً قضیه "سرقت" بوده ، پلیس باید پاسخگو باشد و اگر مساله دیگری در میان است باید برای مردم مشخص شود ولو بعد از گذشت یک سال و اندی از آن. حال یک سوال باقی است و ان اینکه آیا کسی پرونده سرقت مجسمه ها را پیگیری می کند یا در بایگانی ها این پرونده در حال خوردن خاک و غبار فراموشی است؟؟