خاکستر نشینی نفت در گذر زمان

بولتن نیوز- پیمان جنوبی: اگر چه صنعت نفت ایران به خاطر ذخایر عظیم نفت وگاز و اثر آن بر اقتصاد کشور، صنعت اول ایران محسوب می شود و بخش ها و شاخص های مختلف از جمله تولید ناخالص داخلی، درآمد سرانه، بودجه دولت، درآمد ارزی، پیشرفت صنعتی، جایگاه ایران در بازارهای جهانی و روابط بین الملل و... همگی متاثر از این صنعت است، در نتیجه شرکت های اصلی متولی این صنعت، یعنی شرکت ملی نفت ایران باید از یک ساختار قدرتمند فنی واجرایی، مدیریت قوی و دانش محور، انضباط مالی واداری و نیروهایی متخصص با نظم و ا خلاق محور و... برخور دار باشد اما متاسفانه مهمترین شرکت ایران، وضعیتی در شان جایگاهی که  از آن انتظار می رود، ندارد.

منابع هیدروکربوری یکی از سرمایه های بین نسلی و ثروت ملی است که صیانت و بهره برداری صحیح از آن به عهده شرکت ملی نفت ایران است. لیکن شرکت ملی نفت پس از گذشت یکصد سال از کشف نفت و ورود صنعت نفت به کشور ما،  نه تنها نتوانسته این صنعت را به عاملی موثر در ایجاد فرصت های جدید برای تنوع بخشی به اقتصاد ملی تبدیل کند،  بلکه از عهده صیانت از منابع و ثروت های بین نسلی هم بر نیامده و باید به فکر راهی بود تا از خسارت های بیشتر به منابع هیدروکربوری کشور جلوگیری شود .

صنعتی که با رشادت های زحمت کشان آن در دوران هشت سال دفاع مقدس، از دانش و توانمندی های مردانی متعهد و با دانش بهره می برد، ولی  به دلیل اشتباهات فاحش مدیریتی مشکلات بسیاری دارد

هر چند باید قبول کرد، علی رقم ناتوانی سیستم راهبردی در شرکت ملی نفت ایران که به خصوص در سالهای اخیر توان  بهره برداری کامل از ظرفیتهای صنعت نفت ایران را مهیا نکرده است، وجود منابع عظیم هیدروکربوی در کنار  موقعیت استراتژیک ایران و افزایش بهای نفت با کمک تعدادی از نیروهای متعهد و مومن و با دانش و دلسوز و از خود گذشته، همواره توانسته است ارتقا دهنده سطح امنیت ملی و یکی از مهمترین عوامل در افزایش توان راهبردی کشور باشد. گروهی از متخصصین عالی رتبه کشور که با وقف کردن مال و جان خود از این صنعت مادر پاسداری می کنند و با سختی های کار همچنان در صحنه مانده اند.

 آنچه مشهود است؛ امروز جهت گیری سرمایه گذاری ، جهت گیری تکنولوژی ، اختصاص منابع و توسعه و عملکرد موسسات و افراد و نیروی انسانی در شرکت ملی نفت ایران، به نحوی نیست که این شرکت  بتواند نیازها و خواستهای حاضر را بدون به مخاطره انداختن ظرفیت منابع طبیعی کشور برای جذب آثار بیشتر و بدون گرفتن توان نسلهای آینده برای رفع نیازها و خواسته های نسل امروز، تامین کند . در واقع  با موکول کردن توسعه و رشد این بخش حساس از اقتصاد ایران به فردا و با دادن آمارهای موهوم و نجومی غیر قابل دسترس و اعلان اینکه در آینده چنین می شود و چنان خواهد شد،  هرگز نمی توان چشم امید به توسعه ای پایدار در بخش بالادستی نفت کشور در سالهای اتی داشت.

وقتی درامدهای حاصل از فروش نفت ایران در شش سال گذشته به اندازه تمامی 26 سال قبل از آن بوده ولی این شرکت نتوانسته هیچ یک از بندهای برنامه چهارم توسعه را به درستی به اتمام رساند، چه تضمینی وجود دارد که مدیران و سیاستگذاران این شرکت! در طول برنامه پنجم توسعه، قادر به اجرای موفق برنامه باشند.

بررسی های تطبیقی و امارهای رسمی نشان دهنده آن است که آنچه در شرکت ملی نفت ایران مانع اصلی رشد و توسعه بوده است، نبود برنامه و چشم انداز توسعه، دانش فنی، امکانات، منابع و یا نیروی متخصص نیست، بلکه مشکل در بسیاری از موارد و نه همه موارد "دور باطل سازمانی" و کوتاهی عمر سازندگی مدیران و نیروهای خلاق است، نکته مهمی که گاها منجر به آن شده است که با به سخره گرفته شدن قابلیت های فردی و تکنولوژیکی و منابع عظیم مالی، توسعه پایدار دومین شرکت بزرگ نفتی جهان توسط برخی از افراد، به مخاطره افتد .

 در شرکت نفت، مانند بسیاری از شرکت ها، عملکرد یک گروه با دانش و دلسوز وسازنده به وسیله گروه دیگر که مصرف کننده محصول بر گرفته از زحمات دلسوزانه افراد خردمند است، به یغما می رود. همزیستانی که سالها با تغذیه از نبوغ دیگران روزگار گذرانیده اند و با زخمی کردن کارهای بزرگ اتمام یافته و یا نیمه کاره دیگران سعی در بزرگ نمایی خود دارند. در بسیاری از مواقع نخبگان شرکت ملی نفت ایران با هر گونه سابقه و پیشینه درخشان کاری، از گزند افراد فرصت طلب در امان نبوده اند.

 در واقع نبود مکانیسم کنترلی و نظارتی مستقل در شرکت ملی نفت ایران  برای دفاع از افراد نخبه و متعهد و متدین در زمان مواجه شدن این افراد با گزینش های وابسته به ارتباطات شخصی وجود ندارد

در طی سالیان متمادی نخبگان این شرکت  با مشکل مواجه شده اند و منجر به خروج اجباری این افراد از عرصه سازندگی در صنعت نفت ایران شده و اجازه اتمام و تداوم کار را از این افراد که عاشق ایران هستند گرفته است، در بسیاری از مواقع از انتقال، گسترش و ارتقای دانش افراد به یکدیگر جلوگیری به عمل آورده و در نهایت منجر به خسارتهای جبران ناپذیر در این شرکت شده است. در یک جمله باید گفت : امکان استفاده از اطاقهای فکر و دانایی در شرکت ملی نفت ایران، در بسیاری از موارد وجود ندارد ؛ درحالی که این شرکت بسیاری از کارشناسان و نیروهای با تجربه و مستعد و عاشق ایران را در اختیار خود دارد و در صورت استفاده درست از این نیروها ، این شرکت توان دست یابی به تمامی قله های علمی و تکنولوژیکی را خواهد داشت

.

 مجموعه عوامل فوق به همراه بسیاری دیگر از چالشها در صنعت نفت ایران و به خصوص در شرکت ملی نفت ایران باعث شده تا همواره صنعت نفت ایران به عنوان عاملی منفی در محاسبات رشد اقتصادی خود را بروز دهد؛ به طور مثال و در سال 1387 چرا رشد اقتصادی با نفت 2.3 و رشد اقتصادی بدون نفت 2.7 اعلام شده است و ...

خاکستر نشینی نفت

باید دید علل خاکستر نشینی نفت چیست و شرکت ملی نفت ایران چرا تا کنون از عهده صیانت از منابع هیدرو کربوری ایران بر نیامده است . جایگاه واقعی دانایی در شرکت ملی نفت ایران کجاست. با سرمایه های انسانی در شرکت ملی نفت ایران چگونه بر خورد می شود؟ علت اطلاع رسانی دست و پا شکسته و کارشناسی نشده از سوی این شرکت که سرمایه های بیش از 74 میلیون نفر ایرانی را در اختیار دارد، چیست؟

چرا آمارهایی که می توانند منبعی برای نقدها و بررسی ها و محلی برای کالبد شکافی کاستیهای این دومین شرکت بزرگ نفتی جهان باشد، یا در اختیار عموم قرار نمی گیرد و یا به شکلی ناقص اطلاع رسانی می شود؟ چرا علل کاهش تولید این شرکت برای صاحبان اصلی ان (مردم) واکاوی نمی شود و کسی نیست تا خسارتهای سنگین مالی حاصل از قراردادهای غیر صیانتی و عدم تزریق به موقع گاز را که  منجر به خفه شدن بخش عظیمی از ذخایر نفتی ایران می شود را مورد سوال قرار داده و مسئولان آن را وادار به پاسخ گویی نماید.

آیا بخش بازرسی این شرکت، حتی برای حفظ ظاهر هم که شده، گزارشی از تخلف های این شرکت منتشر کرده است. نتیجه صدها جابجایی مدیران ارشد نفتی( در بخشهای فنی و مدیریتی بالا که برخی از آمار نشاندهنده امار بیش از 250 نفری است) چه بوده و آیا این جابجایی ها با هماهنگی اداره کل منابع انسانی و بهره وری و بازرسی، که باید از سرمایه های ملی نیروی انسانی ایران صیانت نمایند(سرمایه هایی که برای هر یک گاها بالغ بر میلیون ها دلار هزینه شده و بخش جدایی ناپذیر از ثروت ملی ما در شرکت ملی نفت ایران به شمار می روند) انجام شده است. علت اینکه گزارشی از محل های هزینه کرد بالغ بر 16 میلیارد دلار  از سرمایه های ملی، در سال 1389، از سوی روابط عمومی شرکت ملی نفت ایران منتشر نشده چیست و آیا اصولا این پول برای توسعه شرکت ملی نفت ایران هزینه شده است؟. با توجه به 35 ماه مهلت برای تکمیل و راه‌اندازی فازهای ۱۳، ۱۴، ۱۹، ۲۰ و۲۱ و ۲۲ تا ۲۴ پارس جنوبی و اتمام 12 ماه از زمان اغاز به کار در آن، باید شاهد پیشرفت 34 درصدی پروژه ها در پارس جنوبی باشیم؛ اما روابط عمومی شرکت ملی نفت ایران هنوز خبری از میزان پیشرفت ها در پارس جنوبی که سال گذشته حدود ۱۱ میلیارد دلار در آن هزینه شده است (در حالیکه باید حداقل ۱۵ میلیارد دلار هزینه می‌شد )منتشر نکرده است.

"اسدالله قره‌خانی الوستانی؛ عضو کمیسیون انرژی مجلس و نماینده مردم علی‌آبادکتول در مجلس شورای اسلامی، با بیان این که زمان ۳۵ ماهه تعیین شده برای تکمیل پروژه ساخت و راه‌اندازی فازهای پارس جنوبی بلندپروازانه و غیرکارشناسی است، گفت: پیشرفت ۸ درصدی این پروژه در بیش از یک سوم زمان تعیین شده، نشانگر این است که دولت در پیش‌بینی زمان پایان آن، بر آرزوهایش متکی بوده است نه بر توانایی‌ها و ظرفیت‌هایش

.

این نماینده مردم در مجلس توضیح داد: بخش بسیاری مهمی از ۹۲ درصد باقی‌مانده از پروژه پارس جنوبی، مربوط که ساخت و سازهایی است که باید با به‌روزترین ابزارها و متبحرترین مهندسان حوزه انرژی به اجرایی شدن آن اندیشید.

عضو کمیسیون انرژی مجلس با بیان این که حتی بخش‌هایی از فازهای پارس جنوبی که پیش از این افتتاح شده بودند هماهنگی لازم و کافی با یکدیگر ندارند بنابراین امکان بهره‌برداری مناسب از آنها وجود ندارد."

 باید سالانه بیش از300 هزار بشکه ظرفیت سازی در شرکت ملی نفت ایران صورت گیرد تا همین اقتدار فعلی را حفظ کنیم، با این وصف در سال گذشته و با در نظر گرفتن 16 میلیارد دلار پولی که در این شرکت هزینه شده ، چه میزان ظرفیت سازی و در کدام میادین صورت گرفته است.

با در نظر گرفتن روند برنامه چهارم توسعه و تعمیم آن، باید در سال 1389 حد اقل روزانه بالغ بر 145 میلیون متر مکعب گاز به میادین نفتی تزریق میشد ولی با در نظر گرفتن آمار ارائه شده از سوی مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران روزانه 90 میلیون متر مکعب گاز تزریقی داشتیم. در صورت درست بودن این امار، این تزریق در کدامیک از میادین بوده و چرا از برنامه عقب هستیم.

^{و صدها سوال و موضوع دیگر در رابطه با افت تولید و ضریب بازیافت از میادین، حفاری های افقی و عمودی، مسمومیت های ساکنان مجاور میادین نفت و گاز به علت جمع آوری نشدن گاز های همراه و ...... ، توسعه نیافتگی مناطق مجاور میادین نفت و گاز،  تولید گاز قطر و عقب ماندگی شرکت ملی نفت ایران از شرکت گاز قطر، تولید حدود 2 میلیون بشکه ای از میادین 150 میلیارد بشکه ای دریای خزر توسط کشورهای حاشیه شمالی( اخرین براوردها )، مکیده شدن نفت ایران توسط عراقی ها ، ورود گرد و غبار از سمت عراق به سوی شهرهای ایران و از بین رفتن هزاران هکتار از زمین های کشاورزی ایران و بروز مشکلات تنفسی در ایران، سوختن گازهای همراه نفت، مسائل HSE و بهداشت و ایمنی، نیروی انسانی فعال در پارس جنوبی و قانون 50 درصد بومی گزینی، پشتیبانی نکردن از بسیاری از تولید کنندگان داخلی واقعی که توان کاهش شدت مصرف انرژی و تولید تجهیزات را برای شرکت ملی نفت ایران دارند ولی مورد بی مهری قرار گرفته اند و غیره}

که هریک از این مشکلات باید در گزارشی جداگانه مورد بررسی کارشناسان و رسانه ها قرار گیرد.