ضرورت آینده نگری برای اداره اماکن عمومی

بولتن نيوز: تعطیلات اخیر فرصتی فراهم کرد تاتن و روح خسته از تلاش معاش روزمره را در زمزم پاک آستانه های مقدسه حضرت معصومه سلام الله علیها وعبدالعظیم حسنی (ع)صفایی بدهیم وصلوه جمعه رادر مسجد جمکران ، میعادگاه منتظران عدالت گستربزرگ ، اقامه کنیم.

مدیریت اماکن متبرکه وآستانهای مقدسه به ویژه آستان قدس رضوی ( ع ) اکنون به جایگاه و اهمیتی ارتقا یافته که تغییر در شیوه های سنتی مدیریتی بر این اماکن واستقرار شیوه های نوین و علمی و متکی بر دانش مدیریت موضوعی ضروری به نظر می رسد. اکنون می توان گفت نگهداری و مدیریت این اماکن بدون برخورداری از برنامه ای مدرن ومدون وبودجه ای مشخص ، تدوین چشم انداز کلان ، طراحی برنامه استراتزیک وتعریف برنامه های کوتاه مدت ،میان مدت و بلندمدت مقدور نیست وتا امروز نیز فقدان چنین مدیریتی لطمات سنگینی را به این اماکن وارد کرده است.
ساختمانها وفضای زیارتی آستانه های مقدسه صدها سال پیش بر مبنای نیازهای جمعیتی همان زمان ساخته شده است .درشرایطی که جمعیت مشهد70 هزار نفر ، قم 30هزار نفر وجمعیت کل کشور بین7 تا10 میلیون نفر بالغ می شد به همین جهت امکانات اماکن متبرکه تکافوی نیازهای آن روز را می کرد .با رشد جمعیت و افزایش زائران مضاجع شریف ، اکنون سالانه فقط 20میلیون نفر به مشهد مقدس سفر می کنند ،زمانی که بنای حرمهای شریف ساخته می شد هرگز در ذهن سازندگان آن نمی گنجید که روزی چنین تعداد زائر به مشهد سفرکنند ،امامدیریت استراتژیک به مااین امکان رامی دهد برای جمعیت 120 میلیونی ایران که ظرف سالهای آینده به آن خواهیم رسید برنامه های لازم را طراحی کنیم. امروز کسانی که به زیارت حرمین مشرف می شوند ممکن است این سوال در ذهنشان ایجاد شود -هرچند بر زبان نمی اورند - که چراطراحی لازم برا ی توسعه مضاجع متبرک اجرا نمی شود تا همه زائران به ویژه کهنسالان بتوانند به راحتی زیارت کنند؟ آستانه مقدسه حضرت معصومه(س )با 1900 مترمربع فضا پاسخگوی نیاز جمعیت 70 میلیونی نیست پس درسالهایی که جمعیت 2 برابر شود چه باید کرد؟ایا برنامه ای برای چنان روزی طراحی شده است؟
هم اکنون برای زائران بزرگسال که برخی از آنها توانایی راه رفتن از پله ها راندارند ،نصب پله برقی و آ سانسور برای دسترسی به وضو خانه ودستشویی ضروری است. در همه این اماکن احداث وضوخانه های مدرن و دستشوییهای مجهز با شیر آلات پیشرفته خودکار ،توالتهای طبی ،خشک کنهای برقی، حوله های یکبار مصرف،مایعات دستشویی وضد عفونی دستها ،امکانات استحمام و دوش ودیگر تجهیزات برای زائران مسن و ییمار وکسانی که قادر به راه رفتن نیستند وممکن است از ویلچر ، عصا و واکر استفاده کنند با فوریت لازم است تا وضعیت کنونی سامان یابد. چنین تغییری با دگرگونی اساسی در دیدگاه مدیریتی ومحور قرادادن مدیریت استراتزیک به جای مدیریت سنتی وانفعالی کنونی مقدور خواهد بود.

در مسیر راه آهن تهران تامشهد امکانات لازم برای زائران به ویژه کهنسالان فراهم شود.ایستگاههای راه آهن درمسیر 1000کیلومتری تهران تا مشهدفاقد تسهیلات مناسب است. مسافران برای اقامه نماز در ایستگاههای بدون تجهیزات کافی و گرم کننده ودستشوییهای مدرن و مجهز دچار مشکل هستند. سرمای هوا در ساعات نخست بامدادی در زمستان وپاییز و بخصوص برای بانوان وافراد مسن که به ناچار باید مسیر طولانی قطار تا نمازخانه را طی کنند آزاردهنده است وگاهی افراد مسن در اثر عجله در جاماندن از قطار دچار اسیب می شوند.استفاده از لوله های خرطومی که به قطار می چسبند ودر فرودگاهها متداول است راه حل مناسبی است.
در ایستگاههای مبدا ومقصد مسافران به ویژه کهنسالان برای حمل چمدان به پله برقی ونقاله های افقی نیاز دارند. تجهیزاتی که در همه فرودگاههای دنیا برای رفاه مسافران به کار گرفته می شود. خودروهای برقی هم تجهیزات مناسبی برای کمک به افراد مسن وبیماران است. کسانی در 15 سال اخیر به حج مشرف شده اند طرحهای نوسعه عظیمی را که اجرا شده اند ملاحظه کرده اند . اجرای این طرحها در سایه برنامه های توسعه ای بلند مدت مقدور است. طراحی چنین برنامه هایی برای اماکن متبرک به برنامه ریزی استراتزیک نیازمنداست.
اکنون زائران برای زیارت ضریح منور امام رضا(ع) دچار مشکلات جدی هستند.هزاران زائر برای زیارت به صحن هجوم می اورند اما اغلب دست خالی باز می گردند. افراد کهنسال که رنج سفر رابر خود هموار می کنند اغلب از زیارت منصرف می شوند. می توان برای دسترسی بیشتر زائران طرحهایی رااجراکرد وزائران را از مسیرهای مجزا به بیرون صحن هدایت نمود. اجرای هرتغییر اساسی به تغییر دیدگاه مدیریتی از مدیریت سنتی به مدیریت زائر محور مربوط می شود دیدگاهی که هدف آن تامین آسایش و آرامش برای 50 میلیون زائر باشد.
ظرفیت های اماکن متبرکه برای جذب زائران مملکت دیگر باید با سرعت توسعه یابد وبه لحاظ تجهیزات و امکانات جانبی به جدید ترین فناوریها مجهز شود.
بنا براین در جمع بندی می توان پیشنهاد داد:
برنامه استراتژیک بلند مدت برای اداره اماکن متبرکه طراحی شود.
بودجه مناسب ومستقل برای اداره اماکن متبرکه تدوین ونذورات ودرآمد موقوفات درچارچوب برنامه مدون برای طرحهای توسعه وعمرانی هرینه شود.
طرحهای توسعه ای برای دسترسی سریع و توام با آرامش زائران به مضاجع شریف اجرا گردد.
توسعه صحن ها بااین که کاری ارزشمند است ولی ضروری تر از آن اجرای طرحهای لازم برای تسهیل در امر زیارت زائران است زیرا زایر برای زیارت می آیدنه خرید و گشت وگذار در بازار ...