توصیه های آیت‌الله جوادی‌‌آملی درباره دعای عرفه

مرجع تقلید جهان تشیع سطح تاثیرگذاری دعای عرفه را آنقدر عمیق دانست كه هم گذشته را ترمیم می‌كند و هم آینده را می‌سازد. 

به گزارش مهر آیت‌الله عبدالله جوادی در سخنانی با بیان اینكه دعای عرفه یك زمینه‌ای برای نهضت عاشوراست اظهار داشت: سالار شهیدان، حسین بن علی بن ابیطالب(ع) مهم‌ترین عنصر محوری دعای عرفه را در اوایل آن دعا یاد كرده‌اند و آن آموختن نحوه سپاسگزاری است كه ما خدا را چگونه شكر كنیم و در قبال چه نعمت شكر كنیم.

استاد برجسته حوزه علمیه تصریح كرد: انسان در برابر هر نعمتی موظف به سپاسگزاری است؛ كه فرمود: «ما بكم من نعمه فمن الله» برخی‌ها روی نعمت‌های مادی، خدا را می‌ستایند و برخی‌ها روی نعمت‌های معنوی. جامع نعمت‌های مادی و نعمت‌های معنوی، حكومت دینی و نظام دینی است.

مرجع تقلید جهان تشیع با اشاره به مزایای استقرار حكومت دینی اظهار داشت: اگر حكومت دینی در یك جامعه‌ای مستقر شد، هم مواهب معنوی برای آن ملت میسر است و هم مواهب مادی. برخی از دعاها برای جبران گذشته است كه انسان سیئات گذشته را با دعا ترمیم كند. برخی از دعاها آنقدر سطحش بالاست و گوهرش عمیق است كه هم گذشته را ترمیم می‌كند، و هم آینده را می‌سازد.

جوادی آملی با اشاره به شكر به دنیا آمدن در عصر ظهور اسلام تصریح كرد: وجود مبارك سالار شهیدان(ع) این عاشورا را با آن دعاها شروع كرده‌اند و طوری دعای عرفه اثر گذاشت كه دعای عرفه سیدالساجدین، امام سجاد(ع) هم از این موهبت تهی نیست! عنصر محوری دعای عرفه امام سجاد را همان عنصر محوری دعای عرفه حسین بن علی(ع) تشكیل می‌دهد و آن این است كه به خدا عرض می‌كند: خدایا ! من سپاسگزارم كه مرا قبلاً به دنیا نیاوردی و اگر من در عصر جاهلیت به دنیا آمده بودم، و خدای ناكرده بت پرست یا دو گانه پرست زندگی می‌كردم و می‌مردم، چه می‌شد؟! تو را شاكرم كه مرا به دنیا نیاوردی؛ اینقدر صبر كردی تا عصر جاهلیت به عصر علم و تمدن اسلامی تبدیل شود؛ وحیی بیاید، الهامی بیاید، حجاز را روشن كند، جاهلیت را از بین ببرد، پیامبری مبعوث شود، و زمینه ظهور حكومت اسلامی تشكیل شود؛ در چنین فضایی مرا به دنیا آوردی، كه من در فضای دین نفس می‌كشم.

مفسر بزرگ قرآن كریم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به بازبودن درهای بهشت در فضای حكومت اسلامی تصریح كرد: آنها كه قبل از انقلاب اسلامی زنده بودند، گرچه معذورند، ولی مأجور نیستند! آنها كه آدم خوبی بودند، گناهی هم نكردند، لكن دستشان از انقلاب اسلامی كوتاه بود؛ از این مائده و مأدبه الهی محرومند. جوان‌هایی كه قبلاً به دنیا آمدند و در همان دوران طاغوت رخت بر بستند، از بسیاری از فیوضات محرومند.

جوادی آملی ادامه داد:درهای بهشت به روی ما باز و درهای جهنم بسته است؛ مثل ماه مبارك رمضان. الآن اگر كسی بخواهد جزو رهبان اللیل و اسد النهار باشد، یعنی راهب شب باشد و شیر روز؛ برای او كاملاً میسر است. فضا آماده است، و اگر خدای ناكرده بخواهد راه جهنم را طی كند، فضا مناسب نیست؛ الآن درهای جهنم بسته است؛ مگر اینكه كسی با فشار و قهر و تقلب در جهنم را باز كند! و درهای بهشت به روی مردم باز است، و بهشت رفتن بسیار آسان است.

وی تاكید كرد: بسیاری از مسائل قبل از انقلاب مطرح نبود و بعد از انقلاب مطرح شد. یك وقت گفته می‌شد كه: «اطلبوا العلم و لو بالصین»، الآن حرف جهان این است: «اطلبوا العلم و لو بالقم».

این مرجع تقلید با اشاره به حضور طلاب بیش از 50 كشور جهان در قم تصریح كرد: آن روزگار گذشت كه چین و امثال چین محور تمدن بود، الآن مدار تمدن، ایران اسلامی شده است. این مسئله رخ نمی‌دهد مگر به بركت همان مطلبی كه حسین بن علی(ع) در آغاز دعای عرفه دارد كه می‌فرماید: خدایا! تو را شاكرم كه در فضای حكومت دینی و نظام اسلامی مرا به دنیا آوردی، و من از این نظام برخوردارم. این به منزله واسطه العقد دعای عرفه است، كه در پیشانی این دعا این جمله‌ها می‌درخشد و وجود مبارك امام سجاد(ع) هم همین راه را طی كرده است و دعای عرفه را اصولاً برای ترغیب مردم به حكومت اسلامی خوانده است. در دعای نورانی وجود مبارك امام سجاد(ع) به عنوان دعای عرفه، همین مطلب كاملاً می‌تابد.

جوادی آملی اظهار داشت: پیشنهاد ما به بزرگوارنی كه عهده‌دار برگزاری هر چه باشكوه‌تر مراسم عرفه هستند، این است كه اولاً یك ترجمه خوبی از این دعای عرفه در اختیار نسل جوان قرار بگیرد و ثانیاً خواندن این دعا آمیخته با هیچ چیز دیگر نباشد.
وی ادامه داد: همان‌طوری كه یك مداح یا روضه خوان در اثنای ذكر مصیبت، اگر دعا بخواند ناهماهنگ است؛ در اثنای دعا هم اگر كسی بخواهد مداحی كند، ناهماهنگ است. بگذارید دعا، دعا باشد؛ و مداحی، مداحی.

مفسر بزرگ قرآن كریم تاكید كرد: مداحی را قبل یا بعد از دعا انجام دهید؛ دعا را بگذارید خالصاً دعا باشد و خیلی طولانی نباشد كه افرادی مثل ما نتوانند شركت كنند. هر كسی بتواند در این مائده الهی حضور پیدا كند و خسته نشود. با آهنگ خوب هم بخوانند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود بر لزوم كار محققانه و عمیق در اسناد و مدارك دعای عرفه تاكید كرد و افزود: یكی از كارهایی كه یا سازمان تبلیغات اسلامی و یا بخش‌های فرهنگی دیگر باید این رسالت را به عهده بگیرند این است كه هم سند این دعا را و هم آن بخش افزوده‌ای را كه مرحوم ابن طاووس ذكر كرده است به طور عمیق بررسی كنند، چون برخی‌ در نشر این دعا فقط تا آن قسمتی كه مرحوم مجلسی نقل كرده است، بسنده می‌كنند و آن مقداری كه بسیار پر فروغ است و از بركات ابن طاووس است، آن را كمتر بازگو می‌كنند.

جوادی آملی گفت: سند آن بخش‌هایی كه ابن طاووس اضافه كرده است، هم بررسی شود كه متقن باشد و معلوم شودكه این ذیل هم مثل صدر، مسند است.

وی با اشاره به كارایی «انگیزه» در برابر «اندیشه» برای تحول انسان خاطرنشان كرد: اینكه وقتی حوزه‌های علمیه تعطیل شد، وقتی جبهه‌ها به كام آنها و به نام آنها(امویان)پایان پذیرفت؛ تنها راه، راه عاطفه بود و عقل عملی. تا زمان خود پیغمبر(ص) و علی بن ابیطالب(ع) و بخشی از زمان امام مجتبی(ع)، هر دو راه باز بود؛ هم راه عقل نظر، هم راه عقل عمل. یعنی هم مردم را با اندیشه‌های علمی و معارف اسلامی آشنا می‌كردند و هم با انگیزه‌های دلپذیر.

این مرجع تقلید اضافه كرد: كاری كه از انگیزه ساخته است، از اندیشه ساخته نیست. الآن شما می‌بینید بسیاری از ماها ممكن است مقتل سالار شهیدان، حسین بن علی(ع) را مطالعه كنیم با سندهای معتبر؛ اما اشكی از چشمان ما جاری نشود. اما همین كه مداح دهان باز كرد و با یك آهنگ خوبی عرض ادب می‌كند، اشك‌ها جاری می‌شود. این اشك در اختیار علم و اندیشه نیست بلكه در اختیار انگیزه، جاذبه و عاطفه است.