قیمت جهانی نفت را همچنان خاورمیانه و تحولات آن تعیین می کند

بولتن نیوز به نقل از نیویورک: هرچند آمریکا طبق ارزیابی های ˈآژانس بین المللی انرژیˈ در چند دهه آینده به بزرگترین تولید کننده نفت در جهان تبدیل خواهد شد،اما قیمت بازار جهانی نفت را همچنان خاورمیانه و تحولات آن تعیین می کند و نفت خاورمیانه همچنان در کانون توجه آمریکا قرار خواهد داشت.

در حاشیه گزارشی که ˈآژانس بین المللی انرژی ˈ در خصوص پیشرفتهای تولید نفت در امریکا منتشر ساخته و این کشور را بزرگترین تولید کننده نفت جهان در دهه های آینده معرفی کرده است، روزنامه نیویورک تایمز روز پنجشنبه در تحلیلی به قلم ˈکلیفورد کراوس ˈ به نقد این نظریه پرداخته و می نویسد:

از دهه های 1960 و 1970 که آمریکا طرح تحریم نفتی اعراب را به مرحله اجرا گذارد، همه روسای جمهوری وقت آمریکا قطع وابستگی به نفت بیگانگان را در دستور کار خود قرار داده و آن را بر مبنای استخراج هرچه بیشتر نفت و بهره وری هرچه بیشتر از انرژی های موجود به اجرا گذاشتند .

اما استقلال انرژیایی چیزی فراتر از یک رویا و شعار مبارزات انتخاباتی است.

اینک ، این رویا به حقیقت پیوسته و در تازه ترین گزارش ˈآژانس بین المللی انرژی ˈدر روز جمعه هم اشاره شده است که آمریکا به لطف فناوری های پیشرفته در حفاری در حوزه های رسی سنگهای نفت زا در سراسر کشور، در آستانه تبدیل شدن به بزرگترین تولید کننده نفت جهان قرار گرفته است. طبق این گزارش در آمریکا سطح تولید نفت خام ماه به ماه روندی صعودی را طی می کند و در ازاء آن سطح واردات از ˈسازمان کشورهای صادر کننده نفتˈ ˈاوپکˈ رو به کاهش گذارده است و با این روند، آمریکا در سال 2030به یک صادر کننده محض نفت تبدیل خواهد شد .

این چشم انداز هرچند در نگاه نخست نویدبخش است و از حیث استراتژیک قاعده بازی را به هم خواهد زد، اما هنوز نباید در آمریکا جشن خودکفایی نفتی گرفته شود چراکه گزارش از ابعادی هشدار دهنده می نماید.

آینده انرژی جهان هنوز آکنده از چالش است و حتی اگر هم امریکا دیگر وابسته به نفت خاورمیانه و شمال افریقا نباشد ، با این حال شرکای تجاری حیاتی اش مانند چین ، هند ، ژاپن و اروپا همچنان متکی به نفت این مناطق اند.

شوک وارده بر قیمت جهانی نفت، همچنان در آینده هم موجود خواهد بود چراکه ظاهراˈ جهان همچنان وابسته به نفت کشورهای بی ثباتی مانند ونزوئلا، نیجریه ، لیبی و عراق خواهد ماند. سیاست گذاریها در این کشورها عمدتاˈ به نوعی با سرنوشت نفت در هم آمیخته است.

در دوران حکومت ˈجورج بوشˈ یک مقام بلندپایه ˈپنتاگونˈ به نام ˈمایکل کاکوفسکیˈ عنوان کرده بود:ˈ این پایان تاریخ نیست . اگر ما قرار باشد مصرف کننده نفت باشیم، بهتر است نفت خودمان را مصرف کنیم تا نفت خارومیانه را ، اما نکته اینجاست که بازار نفت هنوز بازاری است جهانی و بازار نفت امریکای شمالی همچنان متاثر از سیر تحولات جاری در منطقه خاورمیانه استˈ.

هرچند افزایش تولید خانگی نفت در امریکا ، رونق تجارت و اشتغالزایی را به دنبال خواهد داشت ، اما الزاماˈ بازار جهانی فشرده نفت را سبک نخواهد کرد. برخلاف آمریکا که کار حفاری و استخراج نفت همچنان مشغول فعالیت است ، اما تولید نفت خام در دریای شمال ، مکزیک و ونزوئلا رو به کاهش گذارده است. هم با توجه به افزایش روز افزون مصرف نفت در عربستان و سایر کشورهای تولید کننده نفت که دولتها سوبسید انرژی برای آرام نگاه داشتن بازار داخلی نفت می پردازند هم نفت کمی برای صادرات باقی می گذارد.

چنانچه آمریکا به خودکفایی نفتی برسد، شاید از دیدگاهی این تحول به معنای سست شدن پیوندهای امنیتی آمریکا با خاورمیانه تلقی شود.

اگر آمریکا بتواند تا قبل از پایان دهه جاری، برسطح تولید نفت خام عربستان و روسیه غلبه کند و از طرفی هم در داخل خودروهای بیشتری با بهره وری سوخت تولید کند، امکان آنکه در آینده مداخله های نظامی امریکا در خلیج فارس به حداقل برسد، محتمل می نماید.

اگر آمریکا می توانست همه نفت موجود در میادین نفتی در حوزه های سنگ رسی واقع در داکوتای شمالی و تگزاس و سواحل دریای شمال در آلاسکا را بهره برداری نماید ، پس چه ضرورتی داشت تا از تانکرهای نفتکش کویت در برابر حملات ایران محافظت کند آنگونه که دولت ˈریگانˈ اواخر دهه 1980 انجام داد و یا در اوائل دهه 1990 با عراق بر سر اشغال کویت جنگید و یا ناوگان پنجم دریایی خود را در بحرین مستقر ساخت تا به گشت زنی در ˈخلیج فارسˈ مشغول شوند.

آمریکا باید هنوز هم نگران خاورمیانه باشد به این دلیل که قیمت نفت، جهانی است و اغلب نفتی هم که در بازارهای جهان خرید و فروش می شود، مبداء تولید آن کشورهایی مانند عربستان ، عراق و ایران است.

وانگهی ، گزارش آژانس بین المللی انرژی هم حکایت از روند رو به رشد سطح تقاضای نفت در دهه های آینده در کشورهای چین و هند و همچنین اروپا دارد.

این بدان معناست که کشتیرانی حمل نفت از طریق ˈکانال سوئزˈ به طرز چشمگیری رشد خواهد داشت اما در ازاء آن ثبات کشور مصر زیر سووال خواهد رفت.

از آن شوم تر، وابستگی ادامه دار نفت جهان به ˈتنگه هرمزˈ است که نقطه عطف منازعه موجود میان آمریکا و ایران است و از بعد تاریخی هم منطقه مورد مشاجره میان عربستان و ایران بوده است .

گزارش آژانس محاسبه می کند که در سال 2035 میزان نفت خامی که از این آبراهه باریک عبور خواهد کرد افزایش خواهد یافت ودر سال 2035 به25 میلیون بشکه در روز خواهد رسید که 50 درصد تجارت جهانی نفت را به خود اختصاص خواهد داد.

این میزان در سال 2010 بالغ بر 18 میلیون بشکه در روز بود که معادل 42 درصد تجارت جهانی نفت را شامل می شود.

اخلال در کار انتقال نفت از طریق ˈتنگه هرمزˈ برای کشورهای چین، هند و ژاپن هم فاجعه بار خواهد بود و احتمالاˈ اگر این تنگه ماهها بسته بماند، رکودی جهانی را رقم خواهد زد.

آمریکا هرگز نمی تواند بی تاثیر از خسارتهایی بماند که بر شرکای تجاری اش وارد می آید.

ˈدیوید ال. گولدوینˈ از مقامات سابق وزارت خارجه امریکا در دولت ˈاوباماˈ در بخش انرژی بین المللی معتقد است:ˈ ما همچنان باید از خطوط دریایی محافظت کنیم . افزایش تولید نفت داخل، به معنای آن نیست که آمریکا دیگر نیازمند نفت جهان به خصوص خاورمیانه نخواهد بودˈ.

با این وجود، سوزان بودن چاه های نفت امریکا از حیث حفظ محیط زیست، بسیار بهتر است از روشن بودن چاه های نفت عربستان .

براساس اعلام آژانس بین المللی انرژی، انتشار گازهای گلخانه ای ناشی از سوختن سوختهای فسیلی، برای دهه ها چشم انداز انرژیایی کره زمین را تحت الشعاع خود قرار خواهد داد، دمای کره زمین را برای سالهای آتی چند درجه افزایش خواهد داد .

کمبود منابع آبی جهان هم پایداری پروژه های متکی بر انرژی را هم تهدید خواهد کرد مانند حفاری نفت و توسعه تولید سوخت های گیاهی ˈبیوفیوئلˈ درامریکا و خارج از مرزهای این کشور.