تاریخ تمدن اسلامی سراسر بالنده و درخشان است

بولتن نیوز: اگرچه دوره طلایی تمدن اسلامی و رشد و بالندگی آن برای بسیاری پدیده ای واضح و مبرهن است اما عده ای که خود را دانشمند می نامند در پی انکار این واقعیت هستند .

به گزارش بولتن نیوز به نقل از رادیو زمانه، در روزهای اخیر گروهی از فعالان ضد مسلمان در آمریکا حملات تبلیغاتی علیه نمایشگاهی از آثار علمی متعلق به تمدن اسلامی تحت عنوان «هزار و یک اختراع» را تشدید کرده‌اند. این نمایشگاه که به ابتکار موسسه «نشنال جیوگرافیک» برگزار می‌شود از ماه اوت در موزه شهر واشنگتن افتتاح شده و قرار است تا ماه فوریه ادامه یابد.

دو شخصیتی که تاکنون در اعتراض به برگزاری این نمایشگاه نقش فعالی داشته‌اند عبارتند از «پاملا گلر» از فعالان سرشناس ضد اسلام و «کریستیان آدامز» که نویسنده و از دادستان‌های ارشد شهر واشنگتن است.

خانم «پاملا گلر» اخیرا در مقاله‌ای که در وبلاگ شخصی خود منتشر کرده این نمایشگاه را «تبلیغات اسلامی» و آثار ارائه شده در آن را «جعلی» توصیف کرده‌است. وی مدعی است که نگاه مندرج در توضیحات تاریخی این نمایشگاه «نادرست، تاثیرگذار و خطرناک است و می‌تواند ذهن کودکان آمریکایی را شستشو دهد.»

«کریستیان آدامز» از دادستان‌های سرشناس و محافظه‌کار شهر واشنگتن نیز ضمن پذیرش نکاتی هم‌چون فناوری‌های جالب و طراحی ارزنده این نمایشگاه، آن را «گمراه‌کننده» توصیف کرده‌است.

این اظهارات عجیب توسط چنین شخصیت هایی که به نظر تخصص چندانی نیز در رشته های چون فلسفه علم و تاریخ علم ندارد چنان غریب است که چند یادآوری برای تصحیح این دیدگاه کافی است.

فلیپ ولف استاد افتخاری دانشگاه تولوز فرانسه و مستشرق بنام در اروپا، در بخشی از كتابش تحت عنوان «بیداری روشنفكری در اروپا» آورده است: «رنسنان كارولنژین» در سالهای اول قرن نهم كه باعث بیداری – تحرك و شكل گیری تمدن غرب شد، حاصل نگردید مگر با بهره گیری از خرده ریزهای گنجینه علم و معرفتی كه در كشورهای شرق مدیترانه گرد آوری شده بود. ولف اضافه می كند كه ما نبایستی فراموش كنیم كه بین النهرین یكی از مهمترین كانونهای موثر در تشكیل تمدن اروپا بوده است». گرچه نظریه فیلیپ ولف مورد پذیرش تمامی علماء اروپائی نیست، اما ظن غالب حكم بر صحت تولد در شرق می كند.

تاثیر دانشمندان مسلمان بر علم اروپا آنچنان گسترده است که به یک یا چند رشته علمی محدود نمی گردد و از ریاضیات تا علوم عقلی را شامل می گردد.

ابداعات مسلمین در ریاضیات

دانشمندان ریاضیدان مسلمان در مشرق زمین، بنیادی ترین مفاهیم را ابداع نمودند و آن را در اختیار عام علم قرار دادند.

یکی از دانشمندان که در حوزه علم ریاضی خدمات ارزشمندی به نام او ثبت شده است ، ریاضیدان معروف ، ابراهیم اُقلیدِسی است . وی پس از خوارزمی به برخی ابداعات و نوآوریها در حوزه ریاضی پرداخت . اُقلیدِسی ، ریاضی دان اهل دمشق بود که کسرهای اعشاری را در کتابش که " حساب هندی " نام داشت ، ابداع کرد .

ریاضی دانان مسلمان ، نخستین کسانی بودند که جبر را وارد علم هندسه کردند و از طریق معادلات جبری ، به حل مسائل هندسی پرداختند . موسی بن شاکر از برجسته ترین دانشمندان ایرانی در سده های سوم هجری است . وی و فرزندانش پژوهشهای زیادی درزمینه ریاضی و هندسه ، انجام دادند . دانشمندان غربی ، بعدها از آثار ترجمه شده آنها بهره فراوان بردند . بنو موسی ( فرزندان موسی ) همچنین مساحت دایره را با روشی نسبتا جدید محاسبه کردند . اندازه گیری محیط دایره نسبت به قطر ، از دیگر مسائلی است که بنوموسی برای اندازه گیری مساحت اشکال هندسی به آن پرداختند .

ابوریحان بیرونی نام دیگر دانشمندی است که برای جهانیان بسیار نام آشناست . این دانشمند برجسته ایرانی در نیمه دوم سده چهارم و اوایل سده پنجم هجری می زیست . وی در سال 362 قمری در حوالی شهر تاث ، پایتخت خوارزمشاهیان دیده به جهان گشود . او نویسنده ای برجسته و صاحب آثار بی شماری در ریاضیات ، نجوم ، جغرافیا و کانی شناسی است . وی بیش از 180 تألیف و ترجمه و پیش نویس دارد که بیشتر آنها مربوط به ریاضیات ، نجوم و مطالب مربوط به آنها است . متاسفانه در جریان ترجمه متون علمی از عربی به لاتین ، آثار ارزشمند ابوریحان بیرونی به لاتین ترجمه نشد .

زدودن خرافات از علم شیمی

علم شیمی نیز از علوم بسیار قدیم نزد مسلمانان (ایرانی و عرب و...) است. با گرایش و کوشش مسلمانان در علم شیمی، دانشمندان مسلمان نه تنها خرافات را از این علم زدودند، بلکه با نوآوری‌های خود زمینه را برای پیشرفت‌های شگفت انگیز در دوره‌های بعد نیز فراهم آوردند.

گفته شده در انتقال علم شیمی به جهان اسلام دانشمندان مسلمان (ایرانی) چون جابر بن حیان، شاگرد امام صادق (ع)، زکریای رازی، ابونصر فارابی، و ابوریحان بیرونی و... نقش بسزایی داشته‌اند.

کشف الکل از جمله اکتشافات دانشمندان مسلمان است که از جمله بنیادی ترین مواد در علوم مختلف است.

انتقال فلسفه از بلاد اسلامی به اروپا

فلسفه اسلامی از دیگر علوم مادر به حساب می آید که در اروپا تاثیر به سزایی داشت. پس از جنگ های صلیبی، جنگ بین عقل و ایمان به اروپا منتقل شد که این موضوع را فلاسفه اسلامی چون ابن رشد و غزالی مطرح ساختند.

بدین ترتیب فیلسوفان دوره اسکولاتیسیسم اروپا به دو گروه تقسیم شدند: بعضی به تبعیت از غزالی که پایبند ایمان و اشراق بود، ایمان را برتر دانستند و برخی دیگر به پیروی از ابن رشد، به عقل اهمیت دادند. این جدال فلسفی به قدری اهمیت یافت که در تاریخ فلسفی اروپا، بخش مهمی را به خود اختصاص داد.فلاسفه اسلامی در عرصه های مختلف علوم، خدمات زیادی را انجام دادند، مثلاً برای اولین بار، بیمارستان توسط فخر رازی در بغداد تاسیس شد و علم کیمیا را که همان شیمی امروز است، به مرحله ای رساند که در ردیف علوم محسوب شد.مسلمانان ریاضیات عمیق هند را به اروپا انتقال دادند و علم جبر در فرنگستان به نام عربی اش، شهرت دارد. همچنین در دریانوردی، هیئت و نجوم، علوم طبیعی، جغرافیا اقدامات مهمی را انجام دادند. علاوه بر آن هنر و معماری و سازمان های اداری نیز اهمیت و جایگاه مسلمانان در خور توجه می باشد.

علاوه بر موارد ذکر شده، دانشمندان مسلمان در علوم دیگری چون پزشکی، جغرافیا، معماری، هنر و... نیز تاثیر شگرفی بر اروپاییان و تاریخ علم داشتند که در کتب مستشرقین نیز به طور مفصل بدان پرداخته شده است.

همه این موارد نشان می دهد که علم دینی توانسته است علاوه بر اختصاص تعهد به عالم دینی، خدمات فراوانی را بدون تخریب انسان و طبیعت به بشریت ارائه دهد.

نکته حائز اهمیت در اینجاست که علم قرون معاصر بر خلاف تاریخ درخشان خود در سرزمین های شرقی، بیشتر از آنکه در خدمت بشریت قرار گیرد در جهت تخریب منافع انسانی و حتی تخریب طبیعت به کار گرفته شده است و در مواقعی نیز پیشرفت های علمی به دلیل قرار گرفتن در دست انسان های غیرمتعهد، خوانبارترین فجایع تاریخ را به بار آوردند.