توصيه هايي براي استفاده ازلامپهاي كم مصرف

بارها شنيده شده كه برق مصرفي لامپهاي فلورسنت كم مصرف خيلي كمتر است و بر اين اساس استفاده از آنها بسيار به صرفه بوده و توصيه مي شود؛ از سوي ديگر شنيده مي شود كه اين لامپها خطرناك اند چرا كه داراي اشعه هستند؛ و به همين خاطر تصميم گيري براي استفاده از اين لامپها موضوعي است كه براي مصرف كنندگان ساده به نظر نمي رسد و داراي ابهاماتي است.

بر اين اساس مركز نظام ايمني هسته اي كشور در گزارشي اطلاعاتي ارائه داده است تا بر مبناي واقعيتها و اطلاعات علمي بتوان در اين زمينه تصميم گيري كرد.
مزاياي استفاده از لامپ هاي كم مصرف
مصرف و هزينه برق كمتر، عمر مفيد بيشتر، كاهش آلودگي هاي مربوط به توليد برق در نيروگاه ها و كاهش گرماي محيط در فصل گرما از جمله مزايايي است كه استفاده از لامپ هاي كم مصرف نسبت به لامپهاي رشته اي براي مصرف كنندگان به همراه دارد.
معمولا برق مصرفي يك لامپ كم مصرف با روشنايي معادل با يك لامپ رشته اي، تقريبا 20 تا 33 درصد انرژي مصرفي يك لامپ رشته اي است، يعني روشنايي يك لامپ كم مصرف 15 وات تقريبا معادل روشنايي يك لامپ معمولي 60 وات است.

همچنين قيمت برق مصرفي لامپهاي كم مصرف تقريبا يك چهارم قيمت برق مصرفي لامپهاي فيلماني با روشنايي مشابه است. در همين حال عمر مفيد لامپهاي كم مصرف، بسته به نوع و كيفيت آنها عموما 4000 تا 15000 ساعت است و اين در حالي است كه عمر مفيد لامپهاي رشته اي 500 الي 2000 ساعت برآورده مي شود. يعني عمر مفيد لامپهاي كم مصرف تقريبا 8 تا 10 برابر عمر مفيد لامپهاي رشته اي است. با توجه به كاهش برق مصرفي لامپهاي كم مصرف، با استفاده از آنها و كاهش توليد برق، آلودگي ناشي از توليد برق در نيروگاهها كاهش مي يابد به نحوي كه اگر يك لامپ رشته اي 75 وات با يك لامپ كم مصرف 20 وات جايگزين شود، در مدت عمر مفيد لامپ برق مصرفي تقريبا 550 كيلووات كاهش مي يابد.
همچنين با روشن كردن لامپ هاي رشته اي محيط گرم مي شود و اين اثر در مورد لامپهاي كم مصرف بسيار كمتر است؛ لامپهاي رشته اي درصد قابل توجهي از انرژي برق مصرفي را به صورت گرما به محيط مي دهند، اما لامپهاي كم مصرف درصد بيشتري از اين انرژي را به نور تبديل مي كند.

به گزارش مهر، شايد بتوان قيمت بالاتر لامپهاي فلورسنت كم مصرف نسبت به لامپهاي رشته اي؛ وجود جيوه داخل آنها و تابش پرتو فرابنفش را از جمله معايب لامپهاي كم مصرف عنوان كرد.
قيمت لامپهاي كم مصرف 3 الي 10 برابر قيمت لامپ رشته اي با روشنايي مشابه است. همچنين تمامي لامپهاي كم مصرف حاوي مقادير ناچيزي جيوه هستند هنگامي كه لامپ خاموش و سرد است جيوه در حالت مايع باقي مي ماند، اما در هنگام روشن شدن لامپ و كار كردن آن بسياري از اتمهاي جيوه به حالت بخار (گاز) در مي آيند. بخار جيوه در طبقه بندي مواد، جزء مواد بسيار سمي به حساب مي آيد و حتي در حالت مايع نيز تماس با جيوه براي سلامت خطرناك ارزيابي مي شود.

جيوه براي مغز، كليه ها، سيستم اعصاب مركزي و ارگانهاي مهم حياتي انسان آسيب رسان است و با آنكه مقدار جيوه در يك لامپ كم مصرف ناچيز است اما بايد از شكستن آن جلوگيري كرد. بر اين اساس در هر كشور، راهكار مناسبي براي دورريزي لامپ كم مصرف سوخته و شكسته نشده پيش بيني مي شود.

همچنين لامپهاي كم مصرف، پرتوهاي فرابنفش تابش مي كنند كه اين پرتوها قسمتي از طيف الكترومغناطيسي است كه توسط خورشيد نيز تابش مي شود. طول موج اين پرتوها بين 100 تا 400 نانومتر است و ميزان كم اين پرتو براي بدن مفيد است چرا كه توليد ويتامين D مي كند ولي پرتوگيري بالاتر از حد استاندارد اثرات نامطلوب بر سلامت دارد و مي تواند به پوست و چشم نيز آسيب برساند.

كارشناسان امور حفاظت در برابر اشعه كشور براي پاسخ به ابهامات موجود 50 نمونه لامپ كم مصرف نو توليد داخل، با شش مارك و مدل مختلف و داراي مهر استاندارد ايران را بررسي و پرتوهاي فرابنفش تابش شده توسط آنها را اندازه گيري و با حدود پرتوگيري براساس استاندارد ملي ايران مقايسه كردند.نتايج به دست آمده براي لامپهاي كم مصرف با توان كمتر از 65 وات نشان مي دهد كه قرار گرفتن در معرض تابش يك لامپ كم مصرف در فاصله بيشتر از 30 سانتيمتر نسبت به لامپ رشته اي محدوديت زماني ندارد و براي فرد خطرناك نيست. همچنين قرار گرفتن در معرض تابش چهار لامپ كم مصرف، در فاصله بيشتر از 60 سانتيمتر نسبت به لامپ محدوديت زماني ندارد و براي فرد خطرناك نيست.

قرار گرفتن در معرض تابش n به توان 2 لامپ كم مصرف در فاصله بيشتر از 30 n* سانتيمتر نسبت به لامپ محدوديت زماني ندارد و براي فرد خطرناك نيست اما با اين حال توصيه مي شود تعداد لامپها بگونه اي انتخاب شود كه روشنايي محيط كافي باشد چرا كه با روشن كردن لامپهاي اضافي، پرتوگيري غيرضروري صورت مي گيرد.

نتايج به دست آمده براي لامپهاي كم مصرف با توان بيشتر از 65 و كمتر از 100 وات نيز نشان مي دهد قرار گرفتن در معرض تابش يك لامپ كم مصرف، در فاصله بيشتر از 60 سانتيمتر نسبت به لامپ محدوديت زماني ندارد و براي فرد خطرناك نيست.
قرار گرفتن در معرض تابش چهار لامپ كم مصرف در فاصله بيشتر از 120 سانتيمتر نيز نسبت به لامپ محدوديت زماني ندارد و براي فرد خطرناك نيست.
همچنين قرار گرفتن در معرض تابش n به توان 2 لامپ كم مصرف در فاصله بيشتر از 60n* نسبت به لامپ محدوديت ز ماني ندارد و براي فرد خطرناك نيست با اين حال توصيه مي شود كه تعداد لامپها به گونه اي باشد كه روشنايي محيط كافي باشد.

اين نتايج به دست آمده براي تابش فرابنفش لامپهاي كم مصرف در ايران، با نتايج و اندازه گيريهاي انجام شده در چند كشور ديگر همخواني دارد.

به كاربران توصيه مي شود فقط از لامپهايي استفاده كنند كه مهر استاندارد دارد و از لامپهاي كم مصرف در فواصل كمتر از 20 سانتيمتر نسبت به لامپ استفاده نشود. مثلا در چراغهاي مطالعه و چراغهاي روميزي يا آباژورهايي كه در فواصل بسيار كم از افراد روشن مي شوند، بهتر است كه لامپ كم مصرف به كار نرود.

همچنين افراد بايد توجه داشته باشند كه در يك فضاي كوچك از روشن كردن تعداد زيادي لامپ كم مصرف خودداري كنند و تعداد لامپها براي توليد روشنايي كافي و نه اضافي انتخاب شود.در همين حال افرادي كه ناراحتي پوستي خاص دارند و يا از داروهاي خاص براي بيماريهاي خاص استفاده مي كنند و روي جعبه يا داخل بروشور دارو در مورد پرهيز از قرار گرفتن در برابر نور خورشيد هشدار داده شده بايد در مورد استفاده از لامپ كم مصرف با پزشك متخصص خود مشورت كنند يا از اين لامپها استفاده نكنند.لامپهاي كم مصرف را نبايد شكست تا جيوه داخل آنها وارد محيط زيست شود و در صورتي كه لامپ كم مصرف داخل قابهاي مخصوص لامپ با ديواره شيشه اي يا پلاستيكي نصب شود، پرتو فرابنفش خارج شده از آن بسيار ضعيف تر مي شود.

با تمام اين اوصاف افراد خود بايد تصميم بگيرند كه در چه مواردي از لامپ كم مصرف يا لامپ هاي رشته اي استفاده كنند.