تجارت خارجي كشور در پايان 90

گفت و گوی موج با محمدرضا عابديني مقانكي، كارشناس اقتصادي به شرح زير است:

گمرک آمارهايي را مبني بر تجارت خارجي ايران ارائه کرده است، ارزيابي شما از اين آمارها چگونه است؟

در گزارش حاضر، آمار گمرك جمهوري اسلامي ايران در ماه‌هاي بهمن و اسفند سال 1390 به‌صورت آمار گروه‌هاي كالايي تجارت خارجي ايران مورد بررسي و موشكافي قرار گرفته است. آمار مورد استفاده در گزارش توسط گمرك به‌صورت جمع تراكمي ارايه شده‌اند كه لازم شد آمار هر ماه با توجه به آمار ماه‌ پيش از آن، محاسبه و مورد استفاده قرار گيرند. اين بررسي هر دو جنبه تجارت خارجي، صادرات و واردات، را دربرمي‌گيرد. لازم به يادآوري است كه آمار صادرات ايران، اطلاعات مربوط به صادرات رسمي از گمركات ايران به جز صادرات نفت‌خام و صادرات چمداني را شامل مي‌شود . اما آمار واردات اين كشور، تمامي كالاهاي وارداتي از گمركات رسمي كشور را شامل مي‌شود.

اگر تجارت جهاني ايران به‌تفكيك گروه‌هاي كالايي را بخواهيم نام ببريم؛ بايد چگونه بيان کنيم؟

كليه كالاهاي تجاري ايران در 4گروه كلي تقسيم‌بندي شده است؛ اين گروه‌ها عبارتند از:‌ ميعانات گازي، محصولات كشاورزي، محصولات معدني و محصولات صنعتي (و ساير كالاها) . در ادامه صادرات ايران به جهان و واردات ايران از جهان به‌تفكيك‌هاي مزبور مورد بررسي قرار مي‌گيرند. در هر قسمت سهم ارزشي ماه‌هاي بهمن و اسفند و نرخ رشد ماهيانه، سهم وزني ماه‌هاي مزبور و نرخ رشد ماهيانه مورد تجزيه و تحليل قرار خواهد گرفت.

صادرات کشور به‌تفكيك گروه‌هاي اصلي را چگونه؟

صادرات ايران به جهان در 4گروه اصلي نيز به‌تفكيك مورد بررسي قرار مي‌گيرد؛ محصولات صنعتي (و ساير كالاها) بيش از نيمي از سهم ارزشي صادرات (غيرنفت‌خام) ايران به جهان را در هر دو ماه مورد بررسي از آن خود نموده است.

اين سهم در ماه بهمن 57.8 درصد بوده ولي با كاهشي 1.94 درصدي به 56.7 درصد در ماه اسفند تنزل يافته است ؛ ميعانات گازي به عنوان دومين گروه مورد بررسي، سهمي 15.1 درصدي در ماه اسفند و 17.9 درصدي در ماه بهمن را از آن خويش نموده كه كاهشي چشمگير در حد 15.8 درصد را به نمايش مي‌گذارد. 

محصولات كشاورزي نيز كه در بهمن‌ماه 15.1 درصد از صادرات ايران را نصيب خود نموده بود، سهمش با 11.69 درصد كاهش به13.3 درصد كاهش يافت ؛ در ميان تمامي گروه‌هاي كالايي مورد بررسي بيشترين نرخ رشد سهم ارزشي به صادرات محصولات معدني اختصاص دارد كه معادل 90.9 درصد بوده است. سهم اين گروه در صادرات بهمن‌ماه 4.7 درصد بوده كه در اسفندماه به 9درصد افزايش يافته است.

از لحاظ وزني به شکل بوده است؟

بررسي صادرات گروه‌هاي كالايي موردنظر طي ماه‌هاي بهمن و اسفند سال 90 بر اساس مقدار (وزن) صادرات نتايج جالب و متفاوتي را به نمايش مي‌گذارد.

بيشترين وزن كالاهاي صادراتي از آن گروه محصولات معدني است كه عمدتا مواد خامي را شامل مي‌شوند. اين گروه در ماه بهمن 46.6 درصد از وزن صادرات كشور را شامل مي‌شده كه سهم آن در ماه بعد با 13.1 درصد افزايش به 52.7 درصد افزايش يافته است ؛ در رتبه دوم اين فهرست، محصولات صنعتي (و ساير كالاها) قرار دارند كه در بهمن‌ماه سهمي34.3 درصدي و در اسفندماه سهمي 29.4 درصدي را از آن خويش نموده‌است كه با نرخ كاهشي 14.1 درصدي مواجه شده است. 

ميعانات گازي كه در مرتبه سوم اين فهرست قرار دارند، نيز با كاهش در سهم وزني روبرو شده‌اند كه مقدار آن به‌شدت چشمگير و به‌ميزان منفي 26.8 بوده است ؛ سهم اين گروه كه در بهمن‌ماه 11.2 درصد بوده در ماه اسفند به 8.2 درصد نزول كرده است. 

در آخرين رتبه محصولات كشاورزي قرار دارند كه در اسفندماه 4.2 درصد از كل صادرات (غيرنفت‌خام) ايران را نصيب خود نموده است. البته قياس با ماه پيش از آن نشانگر آن است كه سهم وزني صادرات اين گروه كه در ماه بهمن 5.4 درصد بوده با 23.1 درصد كاهش مواجه شده و به رقم موردنظر رسيده است.

نوبت به واردات رسيد، واردات کشور به‌تفكيك گروه‌هاي اصلي به شکل است؟

اين گروه‌ها محصولات كشاورزي، محصولات معدني، ميعانات گازي و نيز محصولات صنعتي (و ساير كالاها) را دربرمي‌گيرند ؛ محصولات صنعتي (و ساير کالاهاي) وارداتي بيشترين سهم در ميان تمامي اقلام وارداتي کشور را دارا مي‌باشند. 

اين اقلام، در بهمن ماه 86.4 درصد و در اسفندماه 90.1 درصد از کل اقلام وارداتي کشور را دربرمي‌گرفته‌اند که در دوره ماهيانه مزبور افزايشي 2 درصدي را نشان مي‌دهد. در مرتبه دوم فهرست، واردات محصولات کشاورزي قرار دارد که 13.3 درصد از ارزش واردات کشور را در بهمن‌ماه از آن خودنموده، البته سهم اين گروه با کاهشي 29.6 درصدي در ماه بعد به 9.4 درصد تنزل يافته است. 

محصولات معدني و ميعانات گازي برخلاف سهم محسوس در صادرات ايران در ماه‌هاي مزبور، سهم چنداني در واردات نداشته‌اند. بررسي سهم کالاهاي طبقه‌بندي شده مورد بررسي در واردات کشور، نشانگر آن‌است‌که محصولات صنعتي در بهمن‌ماه با سهم72.3 درصد از کل واردات، بيشترين حجم از کالاهاي وارداتي را از آن خويش نموده‌اند که البته در ماه بعد از آن با 4.6 درصد افزايش سهم وزني‌اش از واردات به 80.3 درصد رسيده است. 

سهم محصولات کشاورزي از وزن کالاهاي وارداتي نيز از 26.9 درصد در ماه بهمن با 34.8 درصد کاهش به 17.5 درصد در اسفندماه رسيد. وزن کالاهاي وارداتي گروه محصولات معدني و ميعانات گازي نيز از اهميت چنداني برخوردار نبوده است.