برق می‌خواهید، سوختش را هم خودتان بیاورید؟ مردم و تولیدکنندگان را با بازی کلمات قانع نکنید

گروه اقتصادی صنعتگر کارخانه ساخته، سرمایه آورده، کارگر استخدام کرده، مالیات می‌دهد و هزینه برق را هم می‌پردازد؛ حالا اگر برق «تضمین‌شده» می‌خواهد، باید برای تأمین سوخت نیروگاه نیز وارد میدان شود؟ اظهارات وزیر نیرو درباره تأمین سوخت نیروگاه توسط صنایع، یک سؤال ساده اما جدی ایجاد کرده است: اگر تولیدکننده باید برای داشتن برق مطمئن، سوخت تولید برق را هم خودش تأمین کند، وظیفه دستگاه‌های متولی انرژی دقیقاً چیست؟ این سؤال با بخشنامه تازه وزارت نیرو برای مصرف بیشتر صنایع در ساعات ۲۲ تا ۱۰ صبح جدی‌تر هم می‌شود. ("tasnimnews.ir" (https://tasnimnews.ir/fa/keyword/4555/%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88?utm_source=chatgpt.com))

به گزارش بولتن نیوز، برخی خبرها را اگر جداگانه بخوانیم، شاید کاملاً عادی به نظر برسند؛ اما کافی است دو خبر رسمی را کنار یکدیگر قرار دهیم تا سؤال دیگری شکل بگیرد.

از یک طرف، وزیر نیرو از راهکاری برای تأمین برق تضمین‌شده صنایع سخن گفته که براساس آن، صنایع می‌توانند سوخت نیروگاه را تأمین کنند.

از طرف دیگر، وزارت نیرو امروز دستورالعملی ابلاغ کرده که براساس آن برخی مشترکان صنعتی فاقد بدهی معوق می‌توانند از ساعت ۲۲ شب تا ۱۰ صبح روز بعد، با رعایت محدودیت‌های فنی و سوختی شبکه، بیش از قدرت قراردادی خود برق دریافت کنند و مشمول جریمه تجاوز از قدرت نشوند. ("tasnimnews.ir" (https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/07/09/3710794/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D9%82-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF/amp?utm_source=chatgpt.com))

هر دو اقدام می‌تواند برای کاهش محدودیت برق صنایع مفید باشد؛ اما نباید اصل مسئله پشت واژه‌هایی مانند «فرصت»، «تضمین» و «مدیریت مصرف» گم شود.

تولیدکننده قرار بود تولید کند یا سوخت نیروگاه تهیه کند؟

تقسیم کار چندان پیچیده نیست.

تولیدکننده باید سرمایه‌گذاری کند، خط تولید راه بیندازد، مواد اولیه تهیه کند، محصول بسازد، اشتغال ایجاد کند و برای فروش محصولش بازار پیدا کند.

تأمین پایدار برق و سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها نیز وظیفه ساختار انرژی کشور است.

حالا اگر به صنعتگر گفته شود برای برخورداری از برق تضمین‌شده، سوخت نیروگاه را نیز خودش تأمین کند، حق دارد بپرسد:

تا کجای زنجیره تأمین انرژی قرار است به تولیدکننده واگذار شود؟

اگر فردا گاز نیروگاه کم شد، صنعتگر باید گاز تهیه کند؟

اگر حمل سوخت مشکل پیدا کرد، باید برای لجستیک آن هم چاره‌اندیشی کند؟

و اگر ظرفیت تولید برق کافی نبود، خودش نیروگاه بسازد؟

البته سرمایه‌گذاری صنایع در نیروگاه و حتی تأمین سوخت در قالب قراردادهای اقتصادی مشخص می‌تواند یک انتخاب تجاری باشد؛ بحث بر سر اصل چنین مشارکتی نیست.

بحث این است که مشارکت اختیاری صنعت با انتقال مسئولیت تأمین پایدار انرژی به صنعتگر یکی نیست.

پول برق را می‌گیریم؛ سوختش را هم شما بیاورید؟

اینجا همان نقطه‌ای است که مسئولان باید بدون بازی با کلمات توضیح دهند.

وقتی یک واحد صنعتی هزینه برق مصرفی خود را می‌پردازد، انتظار طبیعی این است که عرضه‌کننده برق، زنجیره تأمین محصولی را که می‌فروشد مدیریت کند.

اگر یک کارخانه برای اطمینان از دریافت همان برق ناچار شود وارد تأمین نهاده نیروگاه هم بشود، عملاً بخشی از ریسک ناترازی انرژی از دوش متولی به دوش مصرف‌کننده صنعتی منتقل شده است.

ممکن است وزارت نیرو برای این مدل استدلال اقتصادی یا فنی داشته باشد؛ بسیار خوب، همان استدلال را شفاف منتشر کند.

اما نمی‌توان مسئله را صرفاً با عنوان جذاب «برق تضمین‌شده برای صنایع» تمام‌شده تلقی کرد.

برق تضمین‌شده با چه هزینه‌ای و با پذیرش چه مسئولیت تازه‌ای از سوی تولیدکننده؟

این قسمت ماجرا مهم‌تر از خود عنوان «تضمین‌شده» است.

از آن طرف می‌گوییم برای زمستان آماده‌ایم

ماجرا وقتی سؤال‌برانگیزتر می‌شود که آن را کنار اظهارات اخیر مسئولان بگذاریم.

وزیر نیرو پیش‌تر از افزایش ذخایر سوخت نیروگاهی و ذخیره بیش از دو میلیارد مترمکعب سوخت برای زمستان خبر داده بود. مسئولان صنعت برق نیز از برنامه‌های متعدد برای پایداری شبکه در زمستان سخن گفته‌اند.

("tasnimnews.ir" (https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/06/10/3685587/%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88-%D8%B3%D9%88%D8%AE%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AB-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87?utm_source=chatgpt.com))

پس مردم و تولیدکنندگان حق دارند تصویر کامل‌تری دریافت کنند.

اگر ذخایر مناسب است و برنامه‌های پایداری شبکه در حال اجراست، چرا برای تضمین برق صنایع پای تأمین سوخت توسط خود صنایع به میان آمده است؟

و اگر با وجود این ذخایر همچنان تأمین سوخت نیروگاه یکی از گلوگاه‌های جدی زمستان است، بهتر نیست همین واقعیت بدون تعارف گفته شود؟

مردم با تغییر عنوان مسئله قانع نمی‌شوند؛ عدد و واقعیت می‌خواهند.

شب تولید کنید؛ سوخت هم تأمین کنید؛ بعد چه؟

دستورالعمل تازه وزارت نیرو یک پیام دیگر هم دارد.

به بخشی از صنایع گفته می‌شود در فاصله ساعت ۲۲ تا ۱۰ صبح امکان مصرف برق بیشتری خواهند داشت.

این فرصت برای واحدهایی که امکان تغییر شیفت دارند می‌تواند مفید باشد و اصل آن قابل استقبال است.

اما وقتی مجموعه سیاست‌ها را کنار یکدیگر قرار می‌دهیم، تصویر قابل تأملی ساخته می‌شود:

در ساعات مشخص مصرف کنید؛
اگر برق تضمین‌شده می‌خواهید در تأمین سوخت وارد شوید؛
و بخشی از تولید را نیز به ساعات کم‌باری منتقل کنید.

اینها شاید هرکدام در شرایط ناترازی، راهکاری اضطراری باشند؛ اما راهکار اضطراری را نباید جای حل مسئله اصلی نشاند.

اقتصاد صنعتی نمی‌تواند برای همیشه خودش را با کمبود انرژی تطبیق دهد؛ در نهایت این ظرفیت تأمین انرژی است که باید با نیاز تولید کشور متناسب شود.

یک سؤال؛ فقط یک جواب روشن

بولتن نیوز در اینجا نه اصل همکاری صنایع برای تأمین انرژی را نفی می‌کند و نه مزیت استفاده از ساعات کم‌باری را.

سؤال بسیار مشخص‌تر است:

تأمین سوخت نیروگاهی که برق آن به صنعت فروخته می‌شود، در ساختار رسمی کشور مسئولیت چه دستگاهی است؟

اگر قرار است بخشی از این مسئولیت به صنایع منتقل شود، وزارت نیرو شفاف اعلام کند این مدل شامل کدام صنایع، کدام نیروگاه‌ها، چه میزان سوخت و با چه سازوکار قیمتی خواهد بود.

مردم و تولیدکنندگان پیچیدگی ناترازی انرژی را می‌فهمند؛ نیازی نیست مسئله را پشت عناوین اداری پنهان کنیم.

اگر برق کم است، بگویید کم است.

اگر سوخت نیروگاه کافی نیست، عدد آن را منتشر کنید.

اگر صنعت باید بخشی از هزینه و مسئولیت تأمین سوخت را بر عهده بگیرد، دقیقاً بگویید چرا و در مقابل چه تضمینی دریافت می‌کند.

اما صورت مسئله را عوض نکنیم.

کارخانه‌دار باید کارخانه‌اش را اداره کند؛ قرار نیست برای روشن ماندن خط تولید، هم‌زمان مسئول تأمین سوخت نیروگاه کشور هم بشود.