ال‌نینو پایان خشکسالی نیست

به گزارش بولتن نیوز به نقل از ایسنا، حمیدرضا جانباز - معاون آب و آبفای وزارت نیرو در برنامه کارگاه آموزشی دور پیوندها، سامانه‌های پیش بینی و هشدار درباره پدیده ال نینو اظهار کرد: ما در مجموع وزارت نیرو برای ایجاد شرایط پیش‌رو، بر اساس اصول و قوانینی که وجود دارد، تعهداتی داریم و باید حتماً به آن توجه کنیم.

وی افزود: اخطارهایی که سازمان هواشناسی به موقع صادر کرده، دستگاه‌های ذی‌ربط که ذیل مدیریت بحران در کشور تلقی می‌شوند را هوشیار کرده است و مکاتباتی نیز در این زمینه انجام شده است. سازمان مدیریت بحران و در مجموع وزارت نیرو، اخطارهایی را صادر کرده و به استانداران نیز ابلاغ شده است.

جانباز ادامه داد: مقرر شده است در سال‌های آینده در دولت، توسط وزرای محترم نیرو و راه و شهرسازی، این موضوعات پیگیری شود. کار ما هماهنگی بین‌بخشی است؛ باید با وزارت کشاورزی و وزارت راه و شهرسازی هماهنگی انجام شود و اگر نیاز باشد، نسبت به لایروبی‌ها اقدام کنیم که اتفاقات خیلی خوبی نیز در این زمینه افتاده است. در یک ماه گذشته اکثر استان‌های ما درگیر بوده‌اند.

وی با اشاره به موضوع ال‌نینو گفت: مسئله ال‌نینو را به عنوان یک رویداد پیش‌رو در نظر بگیریم و بر اساس مدیریت جدیدی که رویکرد تطبیقی دارد، متناسب با شرایط و اقتضائات، نوع مدیریت را تنظیم کنیم. حتماً بر اساس پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی سناریوهایی را فرض خواهیم کرد و بر اساس انواع سناریوها، اعم از خوش‌بینانه و بدبینانه، مدیریت خواهیم کرد.

معاون آب و آبفای وزارت نیرو تصریح کرد: به نظر من چند کار باید در مجموعه وزارت نیرو انجام دهیم. تعدادی از مدیران عامل استان‌ها در جلسه حضور دارند و از آنها خواهش می‌کنم با توجه به شرایط، اقدامات مشترک را انجام دهیم.

معاون وزیر نیرو نخستین موضوع را اطلاع‌رسانی عمومی و هماهنگی بین‌بخشی دانست و گفت: همکاری مجموعه روابط عمومی‌ها در این زمینه اهمیت دارد. اطلاع‌رسانی‌هایی را به شرکت‌های آب منطقه‌ای برای آمادگی در برابر این شرایط صادر کرده‌ایم. توصیه می‌کنم حتماً نشست‌های استانی داشته باشیم تا با هماهنگی وزارت نیرو و سایر دستگاه‌های مربوط، آمادگی لازم در استان‌ها فراهم شود.

وی موضوع بعدی را پایش مداوم و هوشیاری نسبت به هشدارهای سازمان هواشناسی کشور عنوان کرد و گفت: به افراد خودم نیز توصیه می‌کنم که حتماً در استان‌ها با هوشیاری نسبت به شرایط پیش‌رو عمل کنند. به هر حال متولی ذی‌ربط، سازمان هواشناسی است که نسبت به گذشته بسیار دقیق‌تر شده و باید نقش راهبردی را ترسیم و در این زمینه کمک کند.

معاون آب و آبفای وزارت نیرو ادامه داد: موضوع بعدی، رفتن سراغ سناریوی بعدی است. در صحبت‌های قبلی نیز اعلام کردم که فرض را بر این بگذاریم که بخش زیادی از کشور ما از این سامانه‌های بارشی یا سایر رویدادهایی که توسط خداوند قرار خواهد گرفت، متأثر شود.

جانباز گفت: باید بر اساس بدترین سناریو پیش برویم و افزایش ظرفیت تنظیم آب و آب‌گرفتگی از مسیرها برای مهار سیلاب‌های احتمالی را در نظر بگیریم. البته این موضوع در سیلاب‌های اخیر، مخصوصاً بعد از سال ۱۳۹۸، به صورت روتین درآمده است. بازه‌های پرخطر در رودخانه‌ها شناسایی شده و عموماً، مخصوصاً در اطراف شهرها، رفع انسدادها انجام شده است.

وی افزود: فهرست سازه‌هایی که در واقع در مزاحمت با رودخانه‌ها هستند نیز مشخص شده است، اما مجدداً تأکید می‌کنم که مدیران بحران، مدیرکل بحران شرکت مدیریت منابع آب و دوستان، با حساسیت بیشتر این موضوع را حتماً پیگیری کنند.

جانباز با تأکید بر اینکه شرایط پیش‌رو باید به عنوان یک فرصت نیز تلقی شود، اظهار کرد: موضوع بسیار مهم دیگر این است که با توجه به هشدارهایی که سازمان هواشناسی می‌دهد، بخش زیادی از این بارندگی‌ها در مناطقی خواهد بود که سدهای بزرگی در منطقه اصلی زاگرس و حوضه‌های کارون و کرخه داریم.

وی ادامه داد: این موضوع را به عنوان یک فرصت تلقی کنیم. در انتهای سال آبی هستیم و حداقل حجم آب ذخیره‌شده سدها را داریم و این یک فرصت بسیار خوب برای آب‌گیری سدها و بهره‌گیری در جهت مصارف پایین‌دست، شرب و کشاورزی است. البته در این موضوع‌هایی که اعلام کردم، حتماً استفاده از انرژی برق‌آبی را نیز با توجه به احتمال تأمین انرژی در فصل سرد پیش‌رو مورد توجه قرار دهیم.

معاون وزیر نیرو درباره مدیریت آب‌گرفتگی نیز گفت: این موضوع را می توانیم به یک فرصت تبدیل کنیم و برای یک دیدگاه علمی و سخت، آمادگی داشته باشیم. همچنین این شرایط می‌تواند فرصتی باشد که در مصرف این منابع نیز صرفه‌جویی کنیم و از ظرفیت موجود استفاده کنیم.

وی تأکید کرد: ال‌نینو به معنای پایان خشکسالی‌ها در کشور نیست و حتماً برای سیلاب‌های بعدی باید به سمتی برویم که مدیریت صحیح داشته باشیم و پیش‌بینی‌های دقیق انجام دهیم.

در ادامه این مراسم، داوود کامگار، مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران (آب و نیرو)، با بیان اینکه تغییرات اقلیمی یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر آینده منابع آب کشور است، اظهار کرد: امروز در این محفل تخصصی گرد هم آمده‌ایم تا یکی از پدیده‌های اثرگذار بر آینده منابع آب کشور را با نگاهی علمی، دقیق و مبتنی بر شواهد و داده‌های تجربی بررسی کنیم تا بتوان بر اساس نتایج حاصل، برنامه‌ریزی مناسبی برای تطبیق و سازگاری با این پدیده، استفاده از منابع و کاهش و مهار عوارض و پیامدهای آن انجام داد.

وی افزود: بخش عمده‌ای از زیرساخت‌های کشور و همچنین بخش قابل توجهی از جمعیت در مناطق پایین‌دست رودخانه‌ها و مخازن مستقر هستند؛ از این رو هرگونه اختلال در سامانه‌های جوی می‌تواند تأثیرات مستقیمی بر مدیریت مخازن، پایداری تولید انرژی و شرایط پیرامونی داشته باشد.

مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران ادامه داد: شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به‌عنوان بازوی اجرایی و متولی اصلی توسعه و بهره‌برداری، با تکیه بر تجربیات ارزشمند عملیاتی و سازنده و با همکاری جامعه نخبگانی، در پی آن است که پارادایم مدیریت مخازن سدها را از رویکرد صرفاً سازه‌ای به رویکردی پیش‌بینانه، داده‌محور و منطبق بر شرایط روز ارتقاء دهد.

کامگار گفت: در همین راستا و با همکاری مؤثر و هم‌افزایی نهادهای راهبردی نظیر سازمان هواشناسی کشور، از سال‌ها پیش موفق به توسعه و استقرار سامانه‌های پیش‌بینی در کشور شده‌ایم و برگزاری این سمینار نیز فرصتی است تا این مسیر را با قوت ادامه دهیم.

وی با اشاره به نتایج پژوهش‌های شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران اظهار کرد: نتایج این پژوهش‌ها حاکی از آن است که در سال‌های ال‌نینو، احتمال بروز سیلاب‌های شدید به‌طور معناداری در بخش قابل توجهی از کشور افزایش می‌یابد و این موضوع ضرورت ایجاد و تکمیل سدها و مخازن بزرگ ذخیره آب را به‌منظور کنترل سیلاب و بهره‌برداری از منابع آب ذخیره‌شده در ماه‌ها و سال‌های بعد، برای تأمین نیازهای آبی و همچنین حداکثرسازی تولید برق پاک، نشان می‌دهد.

مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران افزود: بررسی‌های انجام‌شده در این شرکت نشان می‌دهد از میان ۱۰ سیلاب عمده ثبت‌شده در ساختار سطح، هفت مورد متناظر با سال‌هایی بوده که شرایط ال‌نینو برقرار بوده است. افزون بر این، بر پایه یافته‌های همین پژوهش، ۲۹ درصد از رخدادها در ماه فروردین و ۲۱ درصد آنها در ماه آذر اتفاق افتاده است.

او با بیان اینکه تغییرات اقلیمی، رژیم و رفتار رودخانه‌ها را به‌شدت پیچیده ساخته است، اظهار کرد: تشدید بارش‌های حدی، برهم خوردن زمان‌بندی و الگوهای بارش و افزایش ضریب عدم قطعیت در پیش‌بینی‌ها، فرآیند برنامه‌ریزی منابع آب و همچنین بهره‌برداری و مدیریت مخازن را با چالشی چندبعدی مواجه کرده است.

کامگار ادامه داد: در چنین شرایطی، شناخت دقیق و موشکافانه پیامدهای ال‌نینو و آثار آن بر منابع آب و همچنین آثار آن بر مصرف برق با توجه به تغییرات دمایی، نه یک انتخاب بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تضمین پایداری سازه‌ها، صیانت از جان و مال مردم در مناطق پایین‌دست، تأمین و تنظیم حداکثری آب و همچنین بیشینه‌سازی تولید انرژی است.

وی برگزاری این سمینار تخصصی را بستری ارزشمند برای هم‌اندیشی و تبادل تجارب میان نخبگان حوزه‌های هواشناسی، مهندسی رودخانه، مدیریت بحران و بهره‌برداری دانست و گفت: امید است خروجی‌های این نشست به تبیین دستورالعمل‌ها و راهکارهای عملیاتی و به‌روز، ارتقای دقت مدل‌های پیش‌بینی و طراحی سناریوهای ویژه برای مخازن سدهای بزرگ کشور منجر شود.

مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در پایان از اساتید، پژوهشگران، مدیران و کارشناسان حاضر در این نشست، به‌ویژه مدیران و همکاران مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری به‌عنوان متولی اصلی برگزاری این برنامه، قدردانی کرد و گفت: امیدوارم این همایش گامی مؤثر و بنیادین در جهت ارتباط، دانش‌افزایی و توسعه همکاری‌های تخصصی باشد.