هرمز و باب‌المندب؛ دو گلوگاهی که جهان را نگران کرده‌اند

گروه اقتصادی: تنگه هرمز مهم‌ترین مسیر صادرات نفت خلیج فارس و باب‌المندب حلقه اتصال دریای سرخ به اقیانوس هند است؛ دو گذرگاهی که نقش تعیین‌کننده‌ای در تجارت جهانی انرژی دارند. طی روز‌های اخیر و هم‌زمان با گسترش جنگ، حملات به کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها در دریای سرخ و افزایش تنش‌ها در خلیج فارس، نگرانی‌ها درباره کاهش تردد در هر دو مسیر را افزایش داده است. رویترز گزارش داده که شماری از شرکت‌های کشتیرانی مسیر کشتی‌های خود را تغییر داده‌اند و هزینه بیمه و حمل‌ونقل دریایی نیز به سرعت در حال افزایش است.

به گزارش بولتن نیوز، کارشناسان بازار انرژی معتقدند اختلال هم‌زمان در هرمز و باب‌المندب می‌تواند بخش بزرگی از صادرات نفت جهان را با مشکل مواجه کند. برآورد مؤسسات مالی بین‌المللی نشان می‌دهد در صورت تداوم این وضعیت، قیمت نفت ممکن است از محدوده ۱۱۰ دلار در هر بشکه نیز فراتر رود. افزایش بهای نفت به‌طور مستقیم قیمت بنزین و گازوئیل را در کشور‌های مصرف‌کننده، به‌ویژه آمریکا و اروپا، بالا خواهد برد و هزینه حمل‌ونقل، تولید و قیمت کالا‌های اساسی را نیز افزایش می‌دهد. همین نگرانی‌ها طی روز‌های اخیر به رشد قیمت سوخت در آمریکا دامن زده است.

در کنار بازار انرژی، زنجیره تأمین جهانی نیز از این بحران آسیب خواهد دید. بسته شدن یا محدود شدن فعالیت دو گلوگاه راهبردی، زمان حمل کالا میان آسیا، اروپا و آمریکا را افزایش داده و هزینه تجارت بین‌المللی را بالا می‌برد. هرچند برخی کشور‌های صادرکننده تلاش کرده‌اند با استفاده از خطوط لوله و بنادر جایگزین بخشی از صادرات خود را حفظ کنند، اما ظرفیت این مسیر‌ها پاسخگوی حجم عظیم انتقال نفت از هرمز و باب‌المندب نیست. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران این سناریو را یکی از پرهزینه‌ترین بحران‌های انرژی دهه‌های اخیر ارزیابی می‌کنند.

افزون بر پیامد‌های اقتصادی، استمرار وضعیت فعلی در این دو تنگه می‌تواند معادلات ژئوپلیتیکی جهان را نیز دگرگون کند. افزایش رقابت قدرت‌های بزرگ برای حفظ امنیت مسیر‌های دریایی، تشدید حضور نظامی در منطقه و فشار بیشتر بر اقتصاد کشور‌های واردکننده انرژی از جمله پیامد‌های قابل پیش‌بینی این وضعیت است. به باور تحلیلگران، تا زمانی که خطر اختلال در هرمز و باب‌المندب برطرف نشود، بازار‌های جهانی با نوسان شدید قیمت نفت، افزایش تورم و نااطمینانی در زنجیره تأمین روبه‌رو خواهند بود؛ شرایطی که آثار آن فراتر از خاورمیانه، اقتصاد جهان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.