«مای‌دات»؛ شبکه اجتماعی پرابهام بابک زنجانی زیر ذره‌بین فنی و حقوقی

به گزارش بولتن نیوز: شبکه اجتماعی «مای‌دات» در حالی وارد فاز آزمایشی شده که از هفته‌های گذشته تبلیغات محیطی گسترده آن در سطح شهر تهران توجه افکار عمومی را جلب کرده بود. طبق اعلام گردانندگان پروژه، این پلتفرم فعلاً در اختیار گروهی از کاربران پیش‌ثبت‌نام‌شده قرار گرفته و قرار است تا پایان خردادماه فاز آزمایشی خود را ادامه دهد.
آنچه بیش از همه «مای‌دات» را به صدر بحث‌های فناوری آورده، ادعای توسعه این شبکه بر بستر یک بلاکچین اختصاصی با نام «دات‌وان» است؛ ادعایی که تاکنون بدون انتشار وایت‌پیپر فنی، کد منبع، معماری شبکه، مدل اجماع، یا حتی مشخصات نودهای اعتبارسنج همراه بوده است. کارشناسان حوزه نرم‌افزار معتقدند صرف استفاده تبلیغاتی از واژه «بلاکچین» نمی‌تواند نشانه‌ای از غیرمتمرکز بودن یک سامانه باشد و تا زمانی که جزئیات فنی منتشر نشود، نمی‌توان درباره امنیت، شفافیت یا استقلال زیرساخت آن قضاوت دقیقی داشت.
برخی تحلیلگران فناوری اطلاعات می‌گویند اگر مدیریت داده‌ها، احراز هویت کاربران، کنترل محتوا و دسترسی به سرورها در اختیار یک نهاد متمرکز باقی بماند، استفاده از عنوان «شبکه اجتماعی غیرمتمرکز» عملاً فاقد معنا خواهد بود. به‌ویژه آن‌که ذخیره‌سازی حجم عظیم داده‌های شبکه اجتماعی روی بلاکچین، از منظر فنی نیز با چالش‌های جدی مقیاس‌پذیری، هزینه پردازش و سرعت تبادل اطلاعات مواجه است.
در کنار ابهامات زیرساختی، انتقال محتوای بیش از ۲۵ هزار حساب کاربری ایرانی از شبکه اجتماعی ایکس به «مای‌دات» به یکی از جنجالی‌ترین محورهای انتقاد تبدیل شده است. مدیران پروژه مدعی‌اند این محتوا صرفاً «بازتاب» داده شده و کاربران اصلی می‌توانند پس از ورود به سامانه، مالکیت حساب خود را تحویل بگیرند؛ اما منتقدان این اقدام را مصداق استفاده بدون رضایت از داده‌های کاربران و نوعی بهره‌برداری از هویت دیجیتال افراد می‌دانند.
فعالان حوزه حریم خصوصی هشدار می‌دهند که حتی اگر اطلاعات مورد استفاده عمومی بوده باشد، انتقال سازمان‌یافته داده‌ها به یک بستر جدید بدون رضایت شفاف کاربران، می‌تواند از منظر حقوق دیجیتال و حفاظت از داده‌ها محل مناقشه باشد. غیرفعال بودن بخش نظرات این حساب‌ها تا زمان تأیید مالکیت نیز نتوانسته نگرانی‌ها درباره نحوه جمع‌آوری و مدیریت اطلاعات را کاهش دهد.
این نخستین‌بار نیست که نام بابک زنجانی با پروژه‌های حوزه فناوری و دارایی دیجیتال گره می‌خورد. او پیش‌تر نیز از راه‌اندازی رمزارز اختصاصی و پروژه‌هایی مبتنی بر طلا و توکن سخن گفته بود؛ طرح‌هایی که با واکنش منفی نهادهای ناظر و تردید گسترده کارشناسان اقتصادی و فناوری روبه‌رو شدند.
اکنون بسیاری از فعالان اکوسیستم فناوری معتقدند سرنوشت «مای‌دات» تا حد زیادی به میزان شفافیت فنی، نحوه پاسخ‌گویی به دغدغه‌های حریم خصوصی و انتشار مستندات واقعی زیرساخت آن وابسته است. در غیر این صورت، این پروژه نیز ممکن است به فهرست طرح‌های پرحاشیه و ناکام سال‌های اخیر در فضای فناوری ایران اضافه شود.
رضا عبدی – کارشناس نرم‌افزار