تقصیر کیست، نهاده هست یا نیست؟ دعوای مجلس و مرغداران و گم شدن حقیقت در میانه میدان

گروه اقتصادی: هنوز گرد فراموشی بر ماجرای دو روایت متناقض از خاموشی‌های تابستان ننشسته بود که این بار بازار مرغ، ویترینی تازه از ناهماهنگی در اظهارات رسمی و صنفی شد. روایت‌ها از گرانی افسارگسیخته مرغ که حالا کیلویی تا ۳۹۰ هزار تومان هم رسیده، دوگانه‌ای آشنا را پیش چشم شهروندان قرار داده است: مجلس می‌گوید همه چیز برای تولید کافی فراهم بوده، مرغداران می‌گویند هیچ چیز فراهم نبوده و اساساً تولید صرفه نداشته است. این دعوا درست شبیه همان کلاف سردرگمی است که پیش‌تر درباره برق تابستان سر باز کرده بود؛ گویی الگویی تکراری در اطلاع‌رسانی و مدیریت بحران در حال تبدیل شدن به رویه‌ای ثابت است.

به گزارش بولتن نیوز نایب رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس به صراحت وزارت جهاد کشاورزی را مقصر گرانی مرغ دانسته است. در این روایت، نهاده به اندازه کافی وجود داشته، اما جوجه‌ریزی در فروردین ماه عامدانه یا سهواً کمتر از حد نیاز انجام شده و همین کاهش تولید، قیمت‌ها را تا کانال‌های نجومی بالا برده است. از این منظر، مشکل نه در کمبود منابع، که در مدیریت نادرست تولید یا حتی احیاناً در دست‌های پنهانی است که بازار را با کمبود مصنوعی روبرو کرده‌اند.

در سوی دیگر میدان اما اتحادیه مرغداران ایستاده که روایتی کاملاً معکوس دارد. به گفته آنها، نه تنها نهاده به میزان کافی در دسترس نبوده، بلکه قیمت نهاده‌ها، خوراک، واکسن و دارو تا ۵ برابر افزایش یافته است. در چنین فضایی، تولید مرغ با هزینه‌های سنگین برای مرغدار صرفه اقتصادی نداشت و طبیعی بود که جوجه‌ریزی کاهش پیدا کند. به زبان ساده، مرغدار می‌گوید: من اگر تولید کنم، ورشکسته می‌شوم؛ آنگاه چگونه می‌توان انتظار داشت که جوجه‌ریزی در موعد مقرر و به میزان کافی انجام شود؟

نکته جالب ماجرا اما آماری است که خود اتحادیه مرغداران ارائه می‌دهد. بر اساس این آمار، جوجه‌ریزی فروردین ۱۰۶ میلیون قطعه بوده و این رقم در اردیبهشت به ۱۲۶ میلیون قطعه افزایش یافته است. این یعنی ۲۰ میلیون قطعه افزایش جوجه‌ریزی که به گفته اتحادیه، معادل ۴۲ هزار تن مرغ بیشتر و تأمین نیاز ۱۷ میلیون نفر در ماه خواهد بود. به این ترتیب، مرغداران ضمن دفاع از عملکرد خود، این پیام را هم مخابره می‌کنند که اوضاع در حال بهتر شدن است و بازار به سمت تعادل پیش می‌رود.

اما پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ می‌ماند: حقیقت کجای این میانه پنهان شده است؟ آیا واقعاً نهاده کافی وجود داشته و وزارت جهاد کشاورزی با سوءمدیریت یا شاید با اهدافی پنهان، عرضه را محدود کرده تا قیمت‌ها بالا برود؟ یا آنکه مرغداران، فشار هزینه‌ها را بهانه کرده‌اند و روایت مجلس به حقیقت نزدیک‌تر است؟ اینکه اتحادیه مرغداران در عین شکایت از گرانی نهاده، از افزایش چشمگیر جوجه‌ریزی در اردیبهشت خبر می‌دهد، خود می‌تواند نشانه‌ای از این باشد که یا نهاده با قیمت‌های جدید به تدریج در حال تأمین است و تولید دارد جان می‌گیرد، یا اساساً در فروردین امتناعی جمعی برای جوجه‌ریزی وجود داشته که حالا جای خود را به واقع‌گرایی اقتصادی داده است.

شهروند اما در این میان چه می‌کند؟ او از یک سو سخن مجلس را می‌شنود که نوید وفور نهاده را می‌دهد و از سوی دیگر قیمت مرغ را در سفره خود لمس می‌کند که سر به فلک کشیده است. این دوگانگی نه تنها اعتماد عمومی را فرسایش می‌دهد، بلکه برنامه‌ریزی معیشتی خانواده‌ها را مختل می‌کند. وقتی نمی‌دانیم مشکل واقعی کمبود است یا سوءمدیریت، وقتی نمی‌دانیم نهاده هست یا نیست، وقتی نمی‌دانیم کدام روایت را باور کنیم، چگونه می‌توان تصمیمی جمعی برای مدیریت مصرف یا تغییر الگوی خرید گرفت؟

این الگوی تکراری از برق و مرغ نشان می‌دهد که گویی نوعی عدم شفافیت ساختاری در اعلام وضعیت کالاهای اساسی و خدمات زیربنایی وجود دارد. هر بار یک نهاد رسمی روایتی از بحران ارائه می‌دهد و نهاد دیگر همان روایت را نقض می‌کند. گویی حقیقت در میان بازی پینگ‌پنگ اظهارات مسئولان و صنوف گم می‌شود و هیچ نهادی پاسخگوی این تناقض‌گویی‌های فرساینده نیست.

آنچه مسلم است، تا زمانی که یک سازوکار شفاف، واحد و معتبر برای اطلاع‌رسانی در زمینه بازار کالاهای اساسی و مدیریت بحران‌های اقتصادی وجود نداشته باشد، این چرخه معیوب همچنان تکرار خواهد شد؛ چرخه‌ای که در آن، حقیقت قربانی می‌شود و مردم، بازنده نهایی بازی روایت‌ها هستند.