عملیات اطلاعاتی ایران/برتری ایران در جنگ روایت‌ها هم ثبت شد

به گزارش بولتن نیوز به نقل از همشهری آنلاین، «small wars journal» که وب‌سایت و مجله‌ تخصصی آمریکایی در حوزه جنگ‌های نامتقارن، شورش‌ها، عملیات ضدشورش، جنگ اطلاعاتی، جنگ روانی، تروریسم، امنیت ملی و «جنگ‌های کوچک» است و از شناخته‌شده‌ترین پلتفرم‌های تحلیلی در حوزه امنیت و مطالعات نظامی در آمریکا محسوب می‌شود، مقاله‌ای با عنوان «لگوها در جنگ: عملیات اطلاعاتی ایران» نوشته لارنس ای. کلاین منتشر کرده است. در این مقاله‌، بر موفقیت ایران در جنگ روایت‌ها و عملیات اطلاعاتی تاکید شده و نویسنده بر این اعتقاد است که امریکا آمادگی لازم برای مقابله با نبرد اطلاعاتی با ایران را نداشته است. ترجمه بخش‌هایی از این گزارش را در اینجا می‌خوانیم.
مهارت ایران در جنگ اطلاعاتی

حکومت ایران در واکنش به عملیات نظامی آمریکا، کارزار عملیات اطلاعاتیِ فعالی را به نمایش گذاشته است. به‌ویژه پیام‌رسانی گسترده و ظاهراً مؤثر آن در فضای آنلاین، نشان‌دهنده حکومتی است که به‌تدریج در محیط اطلاعاتی مهارت پیدا می‌کند.

به نظر می‌رسد برنامه‌ریزان آمریکایی پیش از عملیات نظامی علیه ایران، عملیات اطلاعاتی ایران را اولویت چندان مهمی نمی‌دانستند. اما واقعیت این است که عملیات اطلاعاتی ایران به‌تدریج به یکی از جنبه‌های برجسته این درگیری تبدیل شده است.

مداخله پنهانی امریکا برای حذف کانال لگوهای ایرانی در یوتیوب

شناخته‌شده‌ترین بخش عملیات اطلاعاتی ایران، مجموعه‌ای از ویدیوهاست که توسط شرکت «اکسپلوسیو مدیا» در ایران تولید شده‌اند؛ شرکتی که گفته می‌شود کمتر از ۱۰ کارمند دارد. اگرچه این شرکت خود را «مستقل» معرفی می‌کند، یکی از مدیران آن اذعان کرده که دولت ایران یکی از «مشتریان» آن است. این گروه ـ که منبعی دیگر آن را «اکسپلوسیو نیوز» نامیده ـ پیش از جنگ نیز وجود داشت، اما خروجی‌هایش ظاهراً بسیار ابتدایی بودند.

این شرکت حدود ۱۰ ویدیو با انیمیشن‌هایی به سبک لگو و معمولاً همراه با موسیقی هیپ‌هاپ منتشر کرده است. سخنگوی شرکت گفته است: «اگر تمام‌وقت کار کنیم، می‌توانیم یک ویدیوی دو دقیقه‌ای را در حدود ۲۴ ساعت تولید کنیم.» میزان تولیدات این شرکت آن‌قدر افزایش یافته که اکنون برای ویدیوهای آینده نیز تیزر منتشر می‌کند.

دو ویدیوی طولانی‌تر به‌ویژه بسیار برجسته شده‌اند. نخستین ویدیو شامل میم‌هایی درباره تلفات سنگین آمریکا، پرونده‌های اپستین، دونالد ترامپِ تاج‌گذاری‌شده و تکرار واژه «بازنده» است. ویدیوی دوم بر نقش اسرائیل در «کنترل» دولت آمریکا تأکید می‌کند و در پایان، رئیس‌جمهور ترامپ را نشان می‌دهد که پرچم اسرائیل را بر گنبد کنگره آمریکا نصب می‌کند. پست‌های انیمیشنی مشابهی از ایران ـ که ظاهراً توسط «اکسپلوسیو مدیا» ساخته نشده‌اند ـ ترامپ را همچون عروسک خیمه‌شب‌بازیِ بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به تصویر کشیده‌اند. برخی دیگر نیز از جنجال‌های روز، از جمله پست «تروث سوشال» ترامپ که او را در هیئت مسیح نشان می‌داد، استفاده کرده‌اند.

این آثار و دیگر تولیدات «اکسپلوسیو مدیا» در ۱۲ آوریل ۲۰۲۶ از یوتیوب حذف شدند و کانال شرکت به دلیل «نقض سیاست‌های هرزنامه، اقدامات فریبکارانه و کلاهبرداری» مسدود شد. می‌توان حدس زد که این حذف احتمالاً با «تشویق» پنهانی دولت آمریکا انجام شده باشد. جالب آنکه این ویدیوها ـ دست‌کم تا زمان نگارش این متن ـ همچنان در ایکس و چندین شبکه اجتماعی دیگر باقی مانده‌اند.
سفارتخانه‌های ایران در خط مقدم جنگ اطلاعاتی

برخی منابع رسمی ایران نیز فراتر از ارتباطات راهبردیِ معمول، وارد کارزار عملیات اطلاعاتی شده‌اند. به‌ویژه سفارتخانه‌های ایران فعالیت خود را در این حوزه افزایش داده‌اند. از برخی جهات، به نظر می‌رسد میان سفارتخانه‌های ایران نوعی رقابت شکل گرفته تا مشخص شود کدام‌یک می‌تواند جذاب‌ترین میم عملیات اطلاعاتی را منتشر کند. از منابع علنی نمی‌توان فهمید که آیا این سفارتخانه‌ها دستورالعمل‌ها و مضامین مشترکی را از وزارت امور خارجه یا سپاه پاسداران دریافت می‌کنند یا خودشان مستقلاً تشخیص می‌دهند چه محتوایی مؤثرتر خواهد بود.

برای نمونه، سفارت ایران در تایلند تصویری منتشر کرد که شبیه پوستر انتخاباتی ترامپ بود اما روی آن نوشته شده بود: «ترامپ: ۲۰٫۲۸ دلار [و در نوشته‌ای کوچک‌تر] برای هر گالن». سفارت ایران در آفریقای جنوبی نیز میمی با تصویر پرچم ایران منتشر کرد که روی آن نوشته شده بود: «به ابرقدرت جدید جهان سلام کنید». سفارت ایران در روسیه هم کلیپی مبتنی بر هوش مصنوعی منتشر کرد که ترامپ را در قالب یکی از شخصیت‌های «مینیون‌ها» نشان می‌داد که می‌کوشد تنگه هرمز را باز کند.

سفارت ایران در لاهه نیز ویدیوی انیمیشنی‌ای با عنوان ««درون و بیرون»: مشتری اپستین» منتشر کرد و در توضیح آن نوشت: «به یاد ۱۶۸ کودک بی‌گناه مدرسه‌ای در میناب که جانشان به‌دست شرورترین انسان‌های روی زمین گرفته شد. شاید نامشان از تیتر خبرها محو شود، اما هرگز نباید از وجدان ما پاک شوند.» سفارت ایران در تاجیکستان نیز ویدیوی کوتاه و تندی منتشر کرد که با میم «ترامپ در قالب مسیح» آغاز می‌شد و با مشت زدن مسیح به ترامپ و سقوط او در گودالی آتشین پایان می‌یافت.

ایران همچنین به‌طور گسترده از ویدیوهای ساخته‌شده با هوش مصنوعی برای تقویت ادعاهای خود درباره موفقیت در برابر عملیات آمریکا استفاده کرده است. اهداف ایران در زمینه هوش مصنوعی قطعاً فراتر از ویدیوهای تبلیغاتی بوده، اما تهران ارزش این فناوری را برای عملیات اطلاعاتی به‌خوبی درک کرده است.
بازتاب ویدئوهای لگویی ایران در رسانه‌های بزرگ بین‌المللی

بر اساس یک پژوهش، دو شبکه حامی ایران در نخستین ماه جنگ بیش از یک میلیارد بازدید در ایکس کسب کردند. به‌طور کلی، تقریباً تمام رسانه‌های بزرگ بین‌المللی درباره ویدیوهای منتشرشده توسط «اکسپلوسیو مدیا» گزارش تهیه کرده‌اند. از بسیاری جهات، این ویدیوها همان‌قدر که به‌عنوان بخشی از عملیات اطلاعاتی مطرح بودند، به‌عنوان پدیده‌هایی عجیب و تازه نیز پوشش داده شدند؛ اما همین پوشش رسانه‌ای تقریباً قطعاً باعث افزایش توجه عمومی به آن‌ها شده است. بخش عمده این گزارش‌ها ویدیوها را به‌طور کامل نمایش نداده‌اند، اما معمولاً مضامین اصلی آن‌ها را بازتاب داده‌اند. از این رو، رسانه‌های جریان اصلی به‌طور غیرمستقیم برخی از تلاش‌های تبلیغاتی ایران را تقویت کرده‌اند.

یکی از نشانه‌های اثربخشی احتمالی عملیات اطلاعاتی ایران در کشورهای دیگر این است که سفارتخانه‌های آمریکا در بحرین، اندونزی و جمهوری آذربایجان ظاهراً گزارش‌هایی به وزارت خارجه آمریکا ارسال کرده و خواستار اقدام فعال‌تر واشینگتن در مقابله با عملیات اطلاعاتی ایران شده‌اند. الگوهای مختلف در کارزارهای اطلاعاتی ایران نشان‌دهنده درک عمیق و نسبتاً پیچیده‌ای از مسائل حساس در داخل آمریکا هستند. همچنین گسترش سریع این پیام‌ها در سطح جهانی احتمالاً بر افکار عمومی کشورهایی نیز اثر می‌گذارد که از ابتدا هم نسبت به اهداف واقعی آمریکا تردید داشته‌اند.

یکی از عوامل قابل‌توجه، سرعت بالای وارد شدن موضوعات تازه به پیام‌رسانی ایران است. برای مثال، اگرچه در پیام‌های اولیه نیز بر نفوذ اسرائیل بر آمریکا تأکید می‌شد، اما پس از شدت گرفتن بحث‌ها در داخل آمریکا درباره این موضوع، این محور بسیار پررنگ‌تر شد. همچنین جنجال مربوط به تصویر ترامپ در شبکه‌های اجتماعی در قالب «شفادهنده» خیلی سریع به یکی از میم‌های اصلی عملیات اطلاعاتی ایران تبدیل شد.

کارزار اطلاعاتی ایران بسیار قابل‌توجه بوده است، به‌ویژه در مقایسه با تلاش‌های بسیار ضعیف‌تر آمریکا. ایران به‌تدریج به رقیبی تبدیل شده که مهارت چشمگیری در حوزه اطلاعاتی از خود نشان می‌دهد.