استان کرمان؛ غول اقتصاد معدنی و کشاورزی ایران در سال ۱۴۰۴

گروه اقتصادی، استان کرمان در سال ۱۴۰۴ با تکیه بر ذخایر عظیم معدنی، تولید گسترده محصولات کشاورزی، توسعه صنایع فولاد و مس، رونق صادرات و ظرفیت‌های بزرگ گردشگری، جایگاه خود را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین موتورهای اقتصاد غیرنفتی ایران تثبیت کرد. آمارهای اقتصادی نشان می‌دهد کرمان همچنان رتبه نخست استخراج معدن کشور را در اختیار دارد و در تولید پسته، مس، سنگ‌آهن و بسیاری از محصولات صادرات‌محور پیشتاز اقتصاد ایران است.

به گزارش بولتن نیوز، استان کرمان بزرگ‌ترین قطب معدنی ایران محسوب می‌شود و بیش از ۴۰ درصد ارزش مواد معدنی کشور را در اختیار دارد. مهم‌ترین معادن فعال استان شامل مجتمع مس سرچشمه رفسنجان، معدن مس میدوک شهربابک، معدن مس درآلو، معادن سنگ‌آهن گل‌گهر سیرجان، گهرزمین، معادن زغال‌سنگ زرند و کوهبنان، معادن کرومیت فاریاب و ذخایر تیتانیوم و طلا در جنوب استان هستند.

در سال ۱۴۰۴ میزان استخراج مواد معدنی استان کرمان از مرز ۲۲۰ میلیون تن عبور کرد و ارزش اقتصادی بخش معدن و صنایع معدنی استان به بیش از ۶۵۰ هزار میلیارد تومان رسید. همچنین تولید کنسانتره و کاتد مس در مجتمع‌های مس استان حدود ۴۲۰ هزار تن برآورد شد. مجتمع مس سرچشمه همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده کاتد مس خاورمیانه است و علاوه بر کنسانتره، اسید سولفوریک، مفتول و محصولات پایین‌دستی مس نیز تولید می‌کند.

در بخش سنگ‌آهن و فولاد نیز مجموعه‌های گل‌گهر، گهرزمین، جهان فولاد سیرجان، فولاد بوتیای ایرانیان و فولاد سیرجان ایرانیان در مجموع حدود ۱۱ میلیون تن گندله، کنسانتره و محصولات فولادی تولید کردند. تولید آهن اسفنجی و شمش فولادی در استان نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته است.

معادن زغال‌سنگ زرند و کوهبنان نیز در سال ۱۴۰۴ بیش از ۷۰۰ هزار تن زغال‌سنگ تولید کردند که بخش مهمی از خوراک صنایع فولادی کشور را تامین می‌کند. کرومیت فاریاب هم با تولید حدود ۱۸۰ هزار تن، همچنان مهم‌ترین منبع کرومیت ایران محسوب می‌شود.

صنایع؛ از فولاد و مس تا خودروسازی

کرمان در سال ۱۴۰۴ یکی از مهم‌ترین قطب‌های صنعتی کشور باقی ماند. صنایع وابسته به معدن مهم‌ترین سهم را در اقتصاد صنعتی استان دارند و کارخانه‌های فولاد، ذوب، فرآوری مواد معدنی و صنایع فلزی در سیرجان، رفسنجان، شهربابک و زرند فعال هستند.

ارگ جدید بم و صنایع خودروسازی مستقر در این منطقه نیز نقش مهمی در اشتغال استان دارند. کارخانه‌های مونتاژ خودرو، قطعه‌سازی و صنایع وابسته در بم در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۱۰ هزار دستگاه خودرو تولید کردند.

صنایع سیمان، کاشی و سرامیک، آلومینیوم، صنایع غذایی، بسته‌بندی محصولات کشاورزی و صنایع شیمیایی نیز در نقاط مختلف استان فعال هستند. در مجموع ارزش تولیدات صنعتی استان کرمان در سال ۱۴۰۴ به حدود ۹۰۰ هزار میلیارد تومان رسید و بیش از ۱۲۰ هزار نفر به‌صورت مستقیم در بخش صنعت استان اشتغال داشتند.

سرمایه‌گذاری صنعتی در استان نیز رشد قابل توجهی داشته و طبق اعلام مسئولان، میزان سرمایه‌گذاری جدید در بخش صنعت و معدن کرمان در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است.

کشاورزی؛ قطب پسته، خرما و محصولات چهار فصل

کرمان همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده پسته ایران و جهان به شمار می‌رود. در سال ۱۴۰۴ میزان تولید پسته استان حدود ۲۰۰ تا ۲۲۰ هزار تن برآورد شد که عمده آن در شهرستان‌های رفسنجان، انار، زرند، سیرجان و راور تولید می‌شود. ارزش صادرات پسته کرمان در سال جاری بیش از ۱.۵ میلیارد دلار تخمین زده شده است.

خرمای بم، جیرفت، کهنوج و نرماشیر نیز از محصولات استراتژیک استان هستند و در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۵۰ هزار تن خرما در استان تولید شد. خرمای مضافتی بم سهم بالایی در صادرات خرمای ایران دارد و به کشورهای هند، روسیه، چین و حوزه خلیج فارس صادر می‌شود.

جنوب کرمان یکی از مهم‌ترین قطب‌های کشاورزی چهار فصل کشور است. تولید گوجه‌فرنگی، پیاز، سیب‌زمینی، هندوانه، خیار، بادمجان و محصولات گلخانه‌ای در جیرفت، عنبرآباد، رودبار جنوب، کهنوج و قلعه‌گنج انجام می‌شود. میزان کل تولیدات زراعی و باغی استان در سال ۱۴۰۴ بیش از ۷ میلیون تن برآورد شده است.

تولید مرکبات جنوب استان نیز از مرز ۵۰۰ هزار تن عبور کرده و محصولات گلخانه‌ای استان به حدود ۳۵۰ هزار تن رسیده است. استان کرمان در حوزه گیاهان دارویی، گردو، زیره و محصولات ارگانیک نیز ظرفیت بالایی دارد.

دام و طیور؛ ظرفیت مهم اقتصاد روستایی

بخش دامپروری کرمان در سال ۱۴۰۴ سهم قابل توجهی در اقتصاد روستایی استان داشت. شهرستان‌های بافت، بردسیر، رابر، شهربابک و سیرجان مهم‌ترین مراکز دامداری استان هستند.

تولید گوشت قرمز استان حدود ۵۵ هزار تن، تولید شیر خام بیش از ۴۵۰ هزار تن و تولید گوشت مرغ حدود ۹۵ هزار تن اعلام شده است. همچنین سالانه بیش از ۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون عدد تخم‌مرغ در واحدهای مرغداری استان تولید می‌شود. مجموع تولیدات دامی و طیور استان به حدود ۹۰۰ هزار تن رسید.

کرمان همچنین در زمینه پرورش بز کرکی، دام سبک و تولید پشم و کرک جایگاه مهمی در کشور دارد که بخشی از مواد اولیه صنایع نساجی سنتی و قالیبافی استان را تامین می‌کند.

فرش، منسوجات و صنایع‌دستی؛ میراث ماندگار اقتصاد کرمان

فرش کرمان همچنان یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای فرش دستباف ایران در جهان است. شهرستان‌های کرمان، راور، سیرجان و بردسیر از مهم‌ترین مراکز تولید فرش دستباف استان محسوب می‌شوند.

در سال ۱۴۰۴ بیش از ۳۵۰ هزار متر مربع فرش دستباف در استان تولید شد که بخشی از آن به بازارهای اروپا، کشورهای عربی و شرق آسیا صادر شد. قالی راور به دلیل طرح‌های ظریف و کیفیت بالا همچنان شهرت جهانی دارد.

پته‌دوزی کرمان نیز از مهم‌ترین صنایع‌دستی ایران به شمار می‌رود و تولید آن در شهر کرمان و ماهان ادامه دارد. گلیم‌بافی، شال‌بافی، حصیربافی، محصولات مسی و هنرهای سنتی دیگر نیز در استان فعال هستند. ارزش اقتصادی صنایع‌دستی استان در سال ۱۴۰۴ بیش از ۴ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود.

گردشگری؛ ظرفیت بزرگ مغفول اقتصاد کرمان

کرمان در سال ۱۴۰۴ یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری تاریخی و طبیعی ایران بود. ارگ بم، باغ شاهزاده ماهان، ارگ راین، بازار تاریخی کرمان، کویر لوت، روستای تاریخی میمند، قلعه دختر، گنبد جبلیه و ده‌ها اثر تاریخی دیگر از مهم‌ترین جاذبه‌های استان هستند.

کویر لوت که نخستین اثر طبیعی ثبت جهانی ایران محسوب می‌شود، در سال ۱۴۰۴ هزاران گردشگر داخلی و خارجی را جذب کرد. همچنین توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در شهداد، ماهان، بم و مناطق کویری استان باعث رونق گردشگری کویری شده است.

طبق آمار اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کرمان، تعداد گردشگران ورودی به استان در سال ۱۴۰۴ از ۳.۵ میلیون نفر عبور کرد و درآمد مستقیم صنعت گردشگری استان به حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان رسید.

گمرکات، صادرات و ترانزیت کالا

استان کرمان مرز زمینی با کشورهای خارجی ندارد اما به دلیل قرار گرفتن در مسیر کریدور جنوب شرق ایران و نزدیکی به بندر شهید رجایی بندرعباس، یکی از محورهای مهم ترانزیت کالا در کشور محسوب می‌شود.

گمرکات فعال استان شامل گمرک کرمان، بم، سیرجان و رفسنجان هستند که گمرک بم بیشترین سهم صادرات استان را در اختیار دارد.

در سال ۱۴۰۴ حجم صادرات استان کرمان به بیش از ۳ میلیارد دلار رسید. همچنین طی پنج ماه نخست سال، بیش از ۱۴۴ هزار تن کالا به ارزش ۲۴۰ میلیون دلار از گمرکات استان صادر شد. مهم‌ترین اقلام صادراتی شامل پسته، مس، خرما، محصولات فولادی، میوه و تره‌بار، فویل آلومینیوم و صنایع معدنی بودند.

حجم ترانزیت کالا از مسیرهای استان نیز در سال ۱۴۰۴ حدود ۹ میلیون تن برآورد شد که بخش عمده آن مربوط به حمل مواد معدنی، محصولات فولادی و کالاهای صادراتی به بندرعباس بود. شبکه ریلی کرمان ـ بندرعباس و محورهای جاده‌ای سیرجان، رفسنجان و بم نقش مهمی در حمل‌ونقل کالا دارند.

آمارهای کلان اقتصادی استان کرمان در سال ۱۴۰۴

برآوردها نشان می‌دهد حجم اقتصاد استان کرمان در سال ۱۴۰۴ به بیش از یک‌هزار و ۸۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. سهم معدن و صنایع معدنی بیش از ۵۰ درصد اقتصاد استان را تشکیل می‌دهد و پس از آن کشاورزی، صنعت و خدمات قرار دارند.

نرخ مشارکت اقتصادی استان افزایش یافته و بیش از ۳۸۰ هزار نفر در بخش‌های صنعت، معدن و کشاورزی اشتغال مستقیم دارند. همچنین نرخ رشد اقتصادی استان به دلیل رونق صنایع معدنی و صادرات، بالاتر از میانگین کشور برآورد شده است.

میزان سرمایه‌گذاری خارجی مصوب در کرمان نیز در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۲ میلیارد دلار رسید که بخش عمده آن مربوط به صنایع فولاد، معدن، انرژی خورشیدی و فرآوری مواد معدنی بوده است.

چشم‌انداز اقتصادی استان کرمان در سال ۱۴۰۵

چشم‌انداز اقتصادی استان کرمان در سال ۱۴۰۵ بر پایه توسعه صنایع پایین‌دستی معدن، افزایش فرآوری محصولات کشاورزی، گسترش صادرات غیرنفتی، رشد گردشگری تاریخی و کویری، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک ترسیم شده است. با اجرای طرح‌های بزرگ صنعتی و معدنی و توسعه سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی، پیش‌بینی می‌شود کرمان در سال آینده نیز یکی از مهم‌ترین پیشران‌های اقتصاد غیرنفتی ایران باقی بماند و سهم بیشتری در تولید، صادرات و اشتغال کشور به دست آورد.