گزارش ویژه: زنگ خطر بحران مالی جدید به صدا درآمد؛ از اعتبار خصوصی تا شوک نفتی و حباب هوش مصنوعی
گروه اقتصادی - مجید سجادی پناه: اقتصاد جهانی بار دیگر در محاصره نشانههای هشداردهندهای قرار گرفته که بیشباهت به ماههای منتهی به بحران ویرانگر سال ۲۰۰۸ نیست.
به گزارش بولتن نیوز، بررسی های تحلیلی نشان میدهد همزمانی چندین ریسک بزرگ، از بازار اعتبار خصوصی گرفته تا شوک انرژی و حباب هوش مصنوعی، نگرانیهای جدی را در میان سیاستگذاران و اقتصاددانان برجسته برانگیخته است.
تکرار تاریخ؛ از اعتبار خصوصی تا صفهای پنهان برداشت پول
درست مانند سال ۲۰۰۷ که صندوقهای سرمایهگذاری در وامهای پرریسک مسکن آمریکا زمینگیر شدند، اکنون نیز صندوقهای بزرگ اعتباردهی خصوصی با درخواستهای میلیاردی بازخرید واحدهای سرمایهگذاری روبهرو شدهاند. شرکتهای غولپیکری چون بلکراک، بلکاستون، آپولو و بلو اوول مجبور به محدود کردن برداشت سرمایهگذاران نگران شدهاند. این بازار که بهعنوان جایگزین بانکهای سنتی رشد کرده، حالا ۲.۵ تریلیون دلار حجم دارد و در آنچه اکنون میبینیم، پژواکهایی از بحران مالی جهانی وجود دارد. شباهتهایی با سال ۲۰۰۷ که خواب را از چشمان هر اقتصاددانی میگیرد. سناریویی هراسآورکه در آن، همزمانی درخواست بازپسگیری پول از سوی سرمایهگذاران، فرش را از زیر پای اقتصاد میکشد.
شوک انرژی؛ تنگه هرمز و «بزرگترین بحران امنیت انرژی تاریخ»
جهش قیمت انرژی، که یکی از عوامل بحران ۲۰۰۸ بود، این بار نیز نقشی کلیدی ایفا میکند. در پی درگیریها و بستهماندن عملی تنگه هرمز، قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار گذشته است. فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی، این وضعیت را «بزرگترین بحران امنیت انرژی در تاریخ» میخواند و آن را از مجموع شوکهای سالهای ۱۹۷۳، ۱۹۷۹ و ۲۰۲۲ جدیتر توصیف میکند. هرچند بازارهای سهام هنوز این خطر را بهطور کامل قیمتگذاری نکردهاند، اما بریدن هشدار میدهد که ممکن است بازارها در مقطعی سقوط کنند.
حباب هوش مصنوعی؛ تمرکز خطرناک ثروت در چند سهم
همزمان، بیش از دو تریلیون دلار سرمایه وارد حوزه هوش مصنوعی شده و ارزش چند شرکت غولپیکر را چنان بالا برده که اکنون ۳۷ درصد ارزش شاخص S&P 500 تنها در هفت شرکت متمرکز است. این تمرکز، میلیونها سرمایهگذار خُرد و صندوقهای بازنشستگی را بهطور ناخواسته در معرض ترکیدن احتمالی این حباب قرار داده است. خاطره فروپاشی حباب داتکام و سقوط ۸۰ درصدی نزدک هنوز زنده است.
دولتهای دستبسته و همکاری بینالمللی ضعیفتر
نگرانکنندهتر آنکه توان دولتها و بانکهای مرکزی برای مهار بحران احتمالی بهشدت تحلیل رفته است. بدهی دولت بریتانیا از زیر ۵۰ درصد تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۰۸ به نزدیک ۱۰۰ درصد رسیده و بنا به هشدار صندوق بینالمللی پول، «فضای سیاستگذاری فرسوده شده است.» از تشبیه «آتشنشانی بدون آب» می توان برای این بحران استفاده کرد و باید یادآوری نمود که برخلاف سال ۲۰۰۸ که رهبران جهان در نشستهای فوری گرد هم آمدند، اینبار روابط بینالمللی تیره و همکاری جهانی ضعیفتر شده باشد.
بانکها مقاومترند، اما خطر به بخشهای آسیبپذیرتر منتقل میشود
نکته مثبت آن است که بانکها برخلاف سال ۲۰۰۸، ذخایر سرمایه بسیار بالاتری دارند و کمتر به پول قرضی متکی هستند. با این حال، هرچند نظام پرداخت و سپردهها در خطر نیست، اما آسیبپذیریهای اقتصادی میتواند تشدید شود و اقتصاد را به رکود بکشاند. بنابراین تردیدی نباید کرد که در این میان آسیبپذیریهای اقتصادی و مالی معمولاً ضعیفترین بخشهای جامعه را آشکار میکنند.
نتیجهگیری بولتن نیوز:
جهان در شرایطی قرار دارد که نشانههای بحران، نه از یک سو، بلکه از کانالهای متعدد و همزمان چشمک میزنند. هرچند هنوز نمیتوان با قطعیت از تکرار سناریوی ۲۰۰۸ سخن گفت، اما تجربه تاریخی نشان میدهد که ترکیب اعتبار افسارگسیخته، شوک انرژی، حباب داراییها و دولتهای دستبسته، میتواند طوفانی تمامعیار بسازد. در این میان، ایران و اقتصادهای نوظهور نیز باید خود را برای لرزههای احتمالی این زمینلرزه مالی جهانی آماده کنند.دولتهای دستبسته و همکاری بینالمللی ضعیفتر
نگرانکنندهتر آنکه توان دولتها و بانکهای مرکزی برای مهار بحران احتمالی بهشدت تحلیل رفته است. بدهی دولت بریتانیا از زیر ۵۰ درصد تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۰۸ به نزدیک ۱۰۰ درصد رسیده و بنا به هشدار صندوق بینالمللی پول، «فضای سیاستگذاری فرسوده شده است.» یادآوری می شود که برخلاف سال ۲۰۰۸ که رهبران جهان در نشستهای فوری گرد هم آمدند، اینبار روابط بینالمللی تیره و همکاری جهانی ضعیفتر شده است.
در این میان، ایران و اقتصادهای نوظهور نیز باید خود را برای لرزههای احتمالی این زمینلرزه مالی جهانی آماده کنند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
