دکتر حسن ونایی: ادعاهای ترامپ درباره انفجار چاه‌های نفت ایران، فاقد پشتوانه فنی و تاریخی است

گروه بین الملل: در روزهای اخیر، اظهارنظرهایی از سوی ترامپ درباره صنعت نفت ایران مطرح شده که از نظر مهندسی و تجربه عملیاتی با واقعیت‌های این حوزه همخوانی ندارد. از جمله این ادعاها، مطرح شدن احتمال «جمع شدن نفت در لوله‌ها و انفجار چاه‌ها» در صورت محاصره دریایی یا توقف صادرات است؛ در حالی‌که بررسی ساختار صنعت نفت، آمار تولید و تجربه تاریخی ایران نشان می‌دهد چنین سناریویی مبنای فنی ندارد.

به گزارش بولتن نیوز، در ارزیابی واقعیت‌های صنعت نفت ایران، نخست باید به نسبت تولید، مصرف داخلی و صادرات توجه کرد. بررسی آمار چند سال اخیر نشان می‌دهد ایران به‌طور متوسط روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت تولید کرده که از این میزان حدود ۱ میلیون بشکه صادر شده است. به بیان دیگر، بیش از ۷۰ درصد نفت تولیدی در داخل کشور مصرف می‌شود یا به فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی تبدیل می‌شود. بنابراین حتی در صورت کاهش یا توقف صادرات، بخش عمده چرخه تولید و مصرف نفت کشور همچنان فعال می‌ماند و وابستگی کامل به مسیرهای دریایی وجود ندارد.

از منظر فنی نیز ادعای «انفجار چاه‌ها بر اثر توقف صادرات» با اصول مهندسی نفت سازگار نیست. چاه‌های نفت، خطوط انتقال و تأسیسات فرآورشی بر اساس استانداردهای ایمنی طراحی می‌شوند و به سامانه‌هایی مانند شیرهای اطمینان، تجهیزات کنترل فشار و امکان کاهش یا توقف تولید مجهز هستند. در شرایط محدودیت صادرات، شرکت‌های نفتی می‌توانند به‌سادگی تولید را کاهش دهند یا چاه‌ها را به‌صورت موقت ببندند؛ اقدامی که در صنعت نفت جهان کاملاً رایج و شناخته‌شده است. از این‌رو، تصور تجمع نفت در لوله‌ها و انفجار چاه‌ها بیشتر یک ادعای غیرتخصصی است تا یک تحلیل فنی.

تجربه تاریخی ایران نیز خلاف این ادعا را ثابت می‌کند. در دوران جنگ تحمیلی، صنعت نفت ایران بارها با حملات نظامی و اختلال در تولید مواجه شد، اما مدیریت میادین نفتی ادامه یافت و چاه‌ها در مواقع لازم بسته و دوباره وارد مدار شدند، بدون آن‌که سناریویی مشابه ادعاهای اخیر رخ دهد. همچنین پس از حمله عراق به کویت، متخصصان ایرانی در احیای ده‌ها حلقه چاه آسیب‌دیده و آتش‌گرفته کویت نقش مؤثری ایفا کردند که نشان‌دهنده توان فنی بالای کشور در مدیریت شرایط بحرانی نفتی است.

در دوره‌هایی از افت شدید قیمت جهانی نفت نیز ایران همانند بسیاری از تولیدکنندگان دیگر، بخشی از تولید خود را کاهش داد یا برخی چاه‌ها را موقتاً بست تا از زیان اقتصادی و افت فشار مخازن جلوگیری شود. این اقدام نه‌تنها غیرعادی نیست، بلکه یکی از ابزارهای متعارف مدیریت تولید در صنعت نفت جهان محسوب می‌شود.

بر این اساس، مجموعه داده‌های تولید و مصرف، اصول مهندسی صنعت نفت و سوابق عملیاتی ایران نشان می‌دهد ادعاهایی مانند «انفجار چاه‌های نفت ایران در صورت توقف صادرات» فاقد پشتوانه کارشناسی است. صنعت نفت ایران طی دهه‌های گذشته بارها شرایطی دشوارتر از این سناریوها را تجربه کرده و توانسته با ابزارهای حرفه‌ای، تولید و بهره‌برداری از میادین را مدیریت کند.