پیروزی راهبردی ایران در افکار عمومی جهان عرب

به گزارش بولتن نیوز به نقل از خبرگزاری فارس، شادی و ذوق فلسطینی‌ها به هنگام مشاهده موشک‌های ایرانی، فریاد الله اکبر اردنی‌ها هنگامی که موشک‌های ایران به سمت فلسطین اشغالی شیرجه می‌روند؛ راهپیمایی‌ میلیونی‌ یمنی‌ها، رقص محلی عمانی‌ها در حمایت از ایران؛ هزاران هزار کامنت کاربران عربی ذیل پست‌های شبکه‌های اجتماعی نشان از تغییر قابل توجه در افکار عمومی جهان عرب نسبت به ایران دارد.
کافیست در اینستاگرام و ایکس نگاهی به حجم انبوه کامنت‌های کاربران مصری، تونسی، مغربی، لبنانی، عراقی و ... انداخت تا متوجه این تغییر مثبت شد.
نمی‌توان این واقعیت را انکار کرد که دشمنان جمهوری اسلامی ایران، طی سال‌های دراز در شکل‌دهی به افکار عمومی ضدایرانی در میان ساکنان کشورهای عربی موفق بوده‌اند؛ روندی که از زمان پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط نظام شاهنشاهی، حدود چهل‌وهفت سال پیش، آغاز شد. 
همچنین نمی‌توان از تأثیر عمیق این موفقیت بر تصویری که از جمهوری اسلامی ایران در میان بیشتر ملت‌های عربی ایجاد شده چشم‌پوشی کرد؛ مردمی که نظام اسلامی در ایران و کلیت پیام و آرمان آن را خطری جدی برای ثبات کشورهای خود دانسته و حتی آن را تهدیدی برای باورهای دینی، سنت‌های اجتماعی و تا مرزهای جغرافیایی خود تلقی می‌کردند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، کشورها، گروه‌ها، سازمان‌ها و دولت‌های مختلفی به مقابله با انقلاب پرداختند و برای این منظور از طیف گسترده‌ای از ابزارها استفاده کردند که در رأس آن‌ها رسانه‌ها با تمامی اشکال و گونه‌هایشان قرار داشتند؛ به‌ویژه آنکه این طرف‌ها دارای امپراتوری‌های رسانه‌ای بزرگی بودند که برخی از آن‌ها در سطح جهانی بسیار تأثیرگذار محسوب می‌شوند.
در کنار این موضوع، از عنصر دین نیز برای ایجاد جو ضد ایرانی بهره‌برداری شد؛ عنصری که تأثیر عمیقی بر جوامع عربی دارد. در این راستا، جنبش‌ها و سازمان‌ها و مؤسسات و دانشگاه‌هایی شکل گرفتند، شبکه‌ها و کانال‌های ماهواره‌ای راه‌اندازی شدند، هزاران نشست و کنفرانس برگزار شد و میلیون‌ها دلار هزینه گردید تا با آنچه «گسترش تشیع» نامیده می‌شد مقابله شود و از «صدور انقلاب» جلوگیری به عمل آید. عربستان سعودی و شبکه مبلغان وهابیت در این راستا نقش پررنگی ایفا کردند.
در نتیجه، تفکر مقابله و دفاع در برابر «تهدید» ایرانی در میان افکار عمومی عربی، به‌ویژه در برخی کشورها مانند کشورهای حوزه خلیج فارس و مصر، به‌طور گسترده‌ای رواج یافت.
اندیشه‌های تکفیری در مواجهه با قدرت‌گیری ایران تنها به گروه‌های دینی تازه‌تأسیس محدود نماند، بلکه به گروه‌های بزرگ و گسترده نیز سرایت کرد. برخی مواضع و فتاوای علمای این جریان‌ها در شکل‌گیری موجی از تعقیب و آزار علیه هر فردی که به پروژه اسلامی، آزادی‌خواهانه و مقاومتی ایران ایمان داشت یا از آن حمایت می‌کرد نقش مؤثری ایفا کرد و یک خفقان شدید در برخی جوامع عربی علیه حمایت از ایران ایجاد شد.
حملات و تبلیغات ضدایرانی و تلاش برای شیطان‌نمایی ایران، به‌ویژه پس از نقش فعال تهران در مقابله با طرح‌های گروه‌های تکفیری مورد حمایت قدرت‌های جهانی، از نظر کمی و کیفی افزایش یافت. ایران در عراق و سوریه، به‌ویژه در خنثی‌سازی پروژه‌های فرقه‌گرایانه این گروه‌ها نقش مهمی ایفا کرد. در سوریه، حضور ایران بنا به درخواست رسمی دولت وقت این کشور بود؛ دولتی که هدف یک جنگ فراگیر قرار گرفت و بسیاری از کشورها، از جمله آمریکا و اسرائیل، در آن نقش داشتند.
در عراق نیز نقش ایران به‌عنوان واکنشی طبیعی به اشغال این کشور توسط آمریکا شکل گرفت و تلاشی برای جلوگیری از فروپاشی بیشتر اوضاع، به‌ویژه در شرایطی بود که گروه‌های تکفیری مورد حمایت برخی کشورهای منطقه‌ای، دست به جنایت‌ها و کشتارهای گسترده‌ای علیه مردم عراق از مذاهب و قومیت‌های مختلف می‌زدند.
در مقابل این روند، روایت ایران نتوانست به‌خوبی در برابر موج گسترده تبلیغات گمراه‌کننده و اطلاعات نادرست ایستادگی کند؛ به‌ویژه با توجه به برتری آشکار طرف مقابل در امکانات رسانه‌ای.
افزون بر این، بسیاری از مردم منطقه از مواضع واقعی ایران در قبال مسائل مختلف آگاهی کافی نداشتند. بخش بزرگی از جوامع نیز تحت تأثیر اطلاعات نادرستی قرار گرفتند که فضای مجازی را پر کرده و حتی به منابر مساجد راه یافته بود؛ جایی که برخی خطیبان نقش تعیین‌کننده‌ای در ایجاد نگرش منفی نسبت به ایران ایفا کردند و حتی در مواردی، نقش ایران را هم‌تراز با پروژه استعماری صهیونیستی-آمریکایی دانستند، یا حتی آن را خطری بزرگ‌تر از اسرائیل و آمریکا معرفی کردند.
در این میان هرچند برخی شخصیت‌های آگاه عربی تلاش کردند نسبت به خطر تبدیل ایران به دشمن اصلی به‌جای رژیم صهیونیستی هشدار دهند، اما فضای عمومی افکار عمومی تغییر چندانی نکرد.
آغاز تغییر از ۷ اکتبر ۲۰۲۳
پس از آغاز عملیات «طوفان الاقصی» در هفتم اکتبر ۲۰۲۳، که توجه جهانیان را به خود جلب کرد و هم‌زمان با ارتکاب جنایات گسترده علیه غیرنظامیان فلسطینی در غزه بود، شدت حملات رسانه‌ای و تبلیغاتی علیه ایران تا حدی کاهش یافت.
در این میان، نقش ایران و سایر بازیگران محور مقاومت در حمایت از مقاومت فلسطین و کاهش فشار نظامی بر غزه، برجسته و تعیین‌کننده جلوه کرد.
موضع متمایز ایران در حمایت از مردم و مقاومت غزه، که حتی به بروز سه مرحله جنگ مستقیم میان ایران و اسرائیل و متحدانش انجامید، حقیقت این رویکرد را به‌روشنی آشکار کرد. بسیاری دریافتند که این موضع ریشه در باورها و اصولی ثابت دارد و ارتباطی با منافع مادی یا اهداف فرقه‌ای ندارد؛ برخلاف ادعاهایی که پیش‌تر مطرح می‌شد.
حمایت تمام‌قد ایران از غزه در حالی بود که در کشورهایی چون عربستان سعودی و امارات حتی یک تجمع ساده نیز در محکومیت کشتار فلسطینی‌ها برگزار نشد.
این درک جدید از مواضع ایران، که در میان بخش‌های گسترده‌ای از جوامع عربی در حال شکل‌گیری بود، طی دو ماه اخیر جهشی قابل‌توجه داشته است؛ به‌ویژه پس از حمله نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران که از دید بسیاری از مردم جهان فاقد مشروعیت بود و به‌عنوان تلاشی برای سلطه بر منابع و سرکوب هرگونه مخالفت با پروژه‌های توسعه‌طلبانه آن‌ها تلقی شد.
در مقابل، موضع ایران با قدرت و انسجام بیشتری نمایان شد و توانست بسیاری از ادعاها و تبلیغات را بی‌اعتبار کند و با وجود فشارها و خسارات، جایگاه خود را به‌عنوان یک قدرت قابل‌اعتماد و قابل احترام تثبیت کرد.
در پی این تحولات، نگرش افکار عمومی در کشورهای عربی و اسلامی به‌طور بی‌سابقه‌ای تغییر کرده است. احساسات منفی جای خود را به تحسین و حمایت داده و حتی در برخی موارد، دعوت به الگوگیری از تجربه ایران در حوزه‌های مختلف مطرح شده است؛ به‌ویژه با توجه به توانمندی‌هایی که ایران با وجود تحریم‌ها و بحران‌ها از خود نشان داد.
این تغییر نگرش را می‌توان در رفتار کاربران شبکه‌های اجتماعی مشاهده کرد؛ جایی که فضای عمومی به‌طور چشمگیری به حمایت از ایران و پیگیری اخبار آن اختصاص یافته است.
همچنین تحلیلگران و رسانه‌ای‌های ایرانی در رسانه‌های بین‌المللی با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شده‌اند. مواضع مسئولان ایرانی نیز، با لحنی متین و منطقی، تحسین بسیاری را برانگیخته و در عین حال، تصویر واقعی از ائتلاف متجاوز را برای افکار عمومی آشکار کرده است.
در مجموع می‌توان گفت که جمهوری اسلامی ایران در دو ماه گذشته، با مدیریت مناسب، هوشمندی مسئولان و پایداری مردم و نیروهای خود، به دستاوردهای مهمی دست یافته است. یکی از مهم‌ترین این دستاوردها، بازتعریف دشمن واقعی در نگاه ملت‌های منطقه است.
در نهایت، به نظر می‌رسد موفقیت ایران در تغییر نگرش افکار عمومی در جهان عرب و اسلام، هم‌سنگ با دیگر دستاوردهای آن باشد و زمینه‌ساز مرحله‌ای جدید از همکاری منطقه‌ای، به دور از مداخلات خارجی، به‌ویژه آمریکا، شود؛ مداخلاتی که احتمالاً در آینده با کاهش نفوذ مواجه خواهند شد.