ارزیابی عملکرد صدا و سیما در جنگ تحمیلی سوم (بخش دوم)

گروه فرهنگی،در ادامه ارزیابی عملکرد سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در شرایط جنگ تحمیلی سوم، این بخش به بررسی یکی از برنامه‌های شاخص و اثرگذار این رسانه، یعنی برنامه «من ایرانم» اختصاص دارد؛ برنامه‌ای گفت‌وگومحور که با پخش شبانه از شبکه نسیم، توانسته در فضای ملتهب جنگ، به یکی از کانون‌های توجه مخاطبان تبدیل شود.

به گزارش بولتن نیوز، جایگاه و رویکرد کلان برنامه

«من ایرانم» را می‌توان نمونه‌ای موفق از ترکیب روایت هویتی با گفت‌وگوی اجتماعی دانست. عنوان برنامه به‌تنهایی حامل یک پیام روشن و صریح است:

تأکید بر تعلق به «مام میهن» و بازتعریف هویت ملی-دینی در بستر بحران.

این شفافیت در سوگیری، نه‌تنها موجب سردرگمی مخاطب نمی‌شود، بلکه به افزایش اعتماد و هم‌راستایی ذهنی بین برنامه و بیننده کمک می‌کند.

نقش کلیدی مجری در موفقیت برنامه

بخش قابل توجهی از موفقیت «من ایرانم» را باید مرهون اجرای حرفه‌ای و هوشمندانه‌ی محمدرضا شهیدی‌فر دانست.

ویژگی‌های برجسته اجرای وی عبارتند از:

• تجربه و تسلط رسانه‌ای بالا: هدایت دقیق گفت‌وگوها بدون ایجاد تنش یا گسست
• قدرت ارتباط‌گیری مؤثر با مهمانان: ایجاد فضایی امن برای بیان دیدگاه‌های شخصی
• باورپذیری در کلام و رفتار: استفاده طبیعی از لحن، زبان بدن و بیان غیرتصنعی
• پایبندی درونی به گفتمان برنامه: انتقال حس واقعی «تعلق به ایران» بدون اغراق یا شعارزدگی
• انرژی، پویایی و خستگی‌ناپذیری: که در تداوم تولید و کیفیت اجرا کاملاً مشهود است

در مجموع، مجری برنامه نه صرفاً یک «پرسشگر»، بلکه بازیگر اصلی در شکل‌دهی به روایت برنامه محسوب می‌شود.

بیشتر بدانیم:

تنوع و کیفیت مهمانان

یکی از نقاط قوت برجسته برنامه، تنوع هدفمند در انتخاب مهمانان است. حضور افراد از طیف‌های مختلف اجتماعی و حرفه‌ای، از جمله:

• هنرمندان و کارگردانان
• پزشکان و روانشناسان
• سیاستمداران و مدیران
• خبرنگاران و عکاسان
• خانواده‌های معظم شهدا
• فعالان اقتصادی و نویسندگان

این تنوع، موجب شکل‌گیری نوعی بازنمایی چندصدایی از جامعه ایرانی شده که در عین تکثر، حول محور «ایران» به وحدت می‌رسد.

ویژگی‌های محتوایی و ساختاری برنامه

• آزادی نسبی در بیان دیدگاه‌ها: مهمانان می‌توانند نظرات خود را با صراحت بیان کنند؛ امری که در مقایسه با بسیاری از برنامه‌های مشابه، یک مزیت رقابتی محسوب می‌شود.
• بهره‌گیری از ادبیات تخصصی مهمانان: هر مهمان با زبان و گفتمان حرفه‌ای خود سخن می‌گوید و این موضوع به غنای محتوایی برنامه می‌افزاید.
• طراحی وله‌های حرفه‌ای و اثرگذار: این وله‌ها نقش مهمی در تقویت پیام مرکزی برنامه، یعنی «ترویج تعلق به میهن»، ایفا می‌کنند.
• اجازه بروز احساسات واقعی: نمایش صادقانه احساسات مهمانان، به افزایش همذات‌پنداری مخاطب کمک کرده و عمق تأثیرگذاری پیام را افزایش می‌دهد.

کارکردهای رسانه‌ای برنامه در شرایط جنگ

با نگاهی تحلیلی، «من ایرانم» چند کارکرد مهم را در فضای جنگی ایفا کرده است:

• بازسازی و تقویت هویت ملی در برابر تهدیدات بیرونی
• ایجاد همدلی اجتماعی میان اقشار مختلف
• کاهش شکاف‌های ذهنی و اجتماعی از طریق گفت‌وگوی فراگیر
• تزریق امید و تاب‌آوری روانی به جامعه
• تبدیل رسانه به بستر گفت‌وگوی ملی

با وجود نقاط قوت قابل توجه، برای ارتقاء بیشتر برنامه می‌توان به موارد زیر توجه کرد:

• افزایش تعامل با مخاطبان از طریق بسترهای دیجیتال
• استفاده بیشتر از روایت‌های میدانی و مستند کوتاه
• تنوع‌بخشی بیشتر به فرم بصری برنامه
• طراحی بخش‌های کوتاه‌تر برای افزایش ریتم رسانه‌ای

در مجموع، برنامه «من ایرانم» را می‌توان یکی از موفق‌ترین نمونه‌های برنامه‌سازی هویت‌محور در شرایط بحران دانست؛ برنامه‌ای که با تکیه بر گفت‌وگوی صادقانه، اجرای حرفه‌ای و روایت چندلایه از «ایران»، توانسته:

• مخاطب را درگیر کند
• اعتماد ایجاد کند
• و پیام خود را به‌صورت عمیق منتقل نماید

این برنامه نشان می‌دهد که در شرایط جنگی، رسانه موفق، رسانه‌ای است که بیش از آنکه صرفاً اطلاع‌رسانی کند، بتواند «احساس تعلق» ایجاد نماید.

تنظیم: مسعود محمدی

کارشناس امور رسانه و امور بین‌الملل