قطعنامه شورای امنیت؛ نمایش سیاسی شیخ‌نشین‌ها و آزمون جدی برای مسکو و پکن

گروه بین الملل: تصویب قطعنامه پیشنهادی بحرین در شورای امنیت ملل متحد با ۱۳ رأی موافق علیه ایران، بار دیگر صحنه‌ای از رقابت‌های سیاسی در منطقه خلیج فارس را به نمایش گذاشت. این قطعنامه که در واکنش به تنش‌ها و حملات ایران به برخی شیخ‌نشین‌های حاشیه خلیج فارس مطرح شد، خواستار توقف این حملات است؛ اما از نظر حقوقی سندی الزام‌آور محسوب نمی‌شود.

به گزارش بولتن نیوز، طبق مفاد منشور شورای امنیت ملل متحد، تنها قطعنامه‌هایی که ذیل فصل هفتم صادر می‌شوند دارای ضمانت اجرایی و امکان اعمال تحریم یا اقدام عملی هستند. قطعنامه اخیر چنین جایگاهی ندارد و بیشتر جنبه سیاسی و تبلیغاتی دارد؛ تلاشی از سوی برخی دولت‌های عربی برای بازسازی اعتبار سیاسی خود در افکار عمومی بین‌المللی.

با این حال، آنچه توجه تحلیلگران را جلب کرده، رأی ممتنع دو عضو دائم شورا یعنی روسیه و چین است. رأیی که هرچند به معنای حمایت از قطعنامه نیست، اما این پرسش را در فضای سیاسی منطقه ایجاد کرده که چرا حتی در برابر یک سند غیرالزام‌آور نیز از ابزار وتو استفاده نشد.

در معادلات دیپلماتیک، روابط میان کشورها بر پایه منافع ملی تعریف می‌شود و نه صرفاً بر مبنای شعارهای سیاسی. مسکو و پکن در سال‌های گذشته در برخی مقاطع حساس از مواضع ایران در شورای امنیت حمایت کرده‌اند، اما رأی ممتنع اخیر نشان می‌دهد که این حمایت‌ها نیز در چارچوب محاسبات پیچیده ژئوپلیتیکی تنظیم می‌شود.

از سوی دیگر، شیخ‌نشین‌های حاشیه خلیج فارس تلاش کردند با طرح این قطعنامه، نوعی «اعاده حیثیت سیاسی» برای خود رقم بزنند؛ کشورهایی که در بسیاری از معادلات امنیتی منطقه به حضور و پایگاه‌های نظامی قدرت‌های خارجی متکی هستند و اکنون می‌کوشند این وابستگی را با حمایت‌های سیاسی در مجامع بین‌المللی جبران کنند.

با این همه، واقعیت آن است که چنین قطعنامه‌هایی به‌تنهایی قادر به تغییر موازنه قدرت در منطقه نیستند. نه تحریم جدیدی در پی دارند و نه ابزار اجرایی مشخصی برای فشار بر ایران فراهم می‌کنند. آنچه باقی می‌ماند، تنها پیام‌های سیاسی و دیپلماتیکی است که برای همه بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی قابل تأمل است.

پیام این رخداد روشن است: افکار عمومی منطقه با دقت رفتار قدرت‌های بزرگ را زیر نظر دارد. مسکو و پکن نیز اگر خود را شریک راهبردی کشورهای مستقل منطقه می‌دانند، ناگزیرند در بزنگاه‌های سیاسی با حساسیت و شفافیت بیشتری عمل کنند؛ چرا که اعتماد سیاسی، سرمایه‌ای است که به‌سادگی به دست نمی‌آید و به‌راحتی نیز از دست می‌رود.