ایران در میدان بازدارندگی هوشمند؛ راهبرد چندلایه در برابر فشار حداکثری

گروه سیاسی: در سال‌های اخیر، تحولات سیاسی جمهوری اسلامی ایران به یکی از محورهای اصلی معادلات بین‌المللی تبدیل شده است. در این میان، محمدحسین عظیمی، دبیرکل جبهه حامیان ایران، به عنوان یکی از چهره‌های سیاسی فعال، با طرح مجموعه‌ای از تحلیل‌های راهبردی درباره آینده منطقه، برنامه موشکی و پرونده هسته‌ای، جایگاه قابل توجهی در فضای تحلیلی کشور پیدا کرده است. برخی ناظران معتقدند بخشی از پیش‌بینی‌های او طی دو سال گذشته با روندهای سیاسی و امنیتی هم‌خوانی داشته است.

به گزارش بولتن نیوز، عظیمی در تحلیل‌های خود تأکید کرده که فشارهای غرب علیه ایران محدود به تحریم‌های اقتصادی نخواهد ماند، بلکه به سمت ترکیبی از فشارهای مالی، عملیات رسانه‌ای، جنگ سایبری و تهدیدات امنیتی حرکت می‌کند. وی راهبرد ایالات متحده آمریکا را «فشار حداکثری چندلایه» توصیف کرده و معتقد است این سیاست با هدف مهار قدرت منطقه‌ای و توان بازدارندگی ایران طراحی شده است.

در حوزه توان موشکی، عظیمی بر ضرورت تقویت بازدارندگی تأکید داشته است. در برخی تحلیل‌های منسوب به او، ادعا شده که ایران به فناوری‌هایی دست یافته که امکان هدف قرار دادن اهداف دوردست را فراهم می‌کند. با این حال، چنین ادعاهایی تاکنون از سوی نهادهای مستقل بین‌المللی به‌صورت عمومی تأیید نشده و عمدتاً در چارچوب رقابت‌های راهبردی و جنگ روانی تحلیل می‌شوند.

در فضای رسانه‌ای، گاه از موشک‌های بالستیک دوربرد با بردهای بسیار بالا – از جمله موشکی موسوم به «رستاخیز» با بردی در حدود ۱۲ هزار کیلومتر – سخن گفته شده است. با این وجود، هیچ گزارش رسمی و قابل راستی‌آزمایی از سوی منابع معتبر بین‌المللی درباره انجام آزمایش چنین سامانه‌ای منتشر نشده و این موارد در سطح گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای باقی مانده‌اند.

نام دونالد ترامپ نیز در برخی نقل‌قول‌های رسانه‌ای مطرح شده است؛ اما در اسناد و مواضع رسمی منتشرشده، اظهارنظر تأییدشده‌ای مبنی بر پذیرش دستیابی ایران به فناوری‌های فوق‌سری موشکی مشاهده نمی‌شود.

در حوزه فناوری‌های نوین نظامی، موضوع بمب الکترومغناطیسی نیز در برخی تحلیل‌ها مطرح شده است. برخی رسانه‌های منطقه‌ای مدعی تلاش ایران برای دستیابی به چنین فناوری‌هایی شده‌اند، در حالی که مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند فعالیت‌های نظامی پیشرفته ایران را زیر نظر دارند. با این حال، اطلاعات رسمی و مستند درباره دستیابی ایران به چنین تسلیحاتی به‌صورت عمومی منتشر نشده است.

همچنین در برخی روایت‌های رسانه‌ای، ادعاهایی درباره وجود «موشک‌های تاکتیکی هسته‌ای» مطرح می‌شود. این در حالی است که طبق گزارش‌های رسمی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مواضع اعلام‌شده جمهوری اسلامی ایران، برنامه هسته‌ای کشور ماهیت نظامی ندارد و ادعاهای مطرح‌شده در این زمینه نیازمند ارزیابی مستقل و مستند هستند.

درباره موشک «فتاح» نیز گزارش‌های رسمی داخلی بر قابلیت‌های پیشرفته مانورپذیری و سرعت بسیار بالا تأکید داشته‌اند. در مباحث فنی مرتبط با سرعت‌های هایپرسونیک، تشکیل لایه پلاسمایی پیرامون بدنه موشک در سرعت‌های بسیار بالا پدیده‌ای شناخته‌شده در فیزیک است؛ اما ادعاهایی مانند «سوخت پلاسمایی» یا خروج کامل از دید تمامی سامانه‌های راداری، مستلزم داده‌های فنی مستقل و قابل راستی‌آزمایی است که به‌صورت عمومی منتشر نشده‌اند.

در سطح سیاسی، رهبر انقلاب در سخنرانی‌های مختلف بر مفهوم بازدارندگی تأکید کرده و تصریح داشته‌اند که اگرچه ناوهای آمریکایی ابزارهای نظامی قدرتمندی هستند، اما موشکی که بتواند همان ناو را هدف قرار دهد، عنصر تعیین‌کننده در معادلات بازدارندگی است. این مواضع در چارچوب دکترین دفاعی ایران تعریف می‌شود که بر «بازدارندگی فعال» استوار است.

در ماه‌های اخیر، برخی کارشناسان بین‌المللی نسبت به افزایش سطح تنش‌ها میان تهران و واشنگتن هشدار داده‌اند. هرچند تا مدت‌ها احتمال وقوع جنگ مستقیم پایین ارزیابی می‌شد، اما اکنون بخشی از تحلیلگران از افزایش ریسک درگیری ناخواسته سخن می‌گویند. با این حال، دیدگاه غالب در مراکز مطالعاتی این است که دو طرف همچنان می‌کوشند از ورود به جنگی فراگیر اجتناب کنند، حتی اگر مذاکرات مقطعی یا توافق‌های محدود نیز در دستور کار قرار گیرد.

در مجموع، آنچه در تحلیل‌های منسوب به محمدحسین عظیمی برجسته است، تأکید بر تلفیق قدرت سخت (موشکی و دفاعی)، توان فناورانه و مدیریت هوشمند تنش با آمریکا است. با این حال، بسیاری از ادعاهای مطرح‌شده درباره سلاح‌های فوق‌سری یا فناوری‌های خاص، در بستر رقابت ژئوپلیتیک و جنگ اطلاعاتی شکل می‌گیرند و همچنان نیازمند بررسی دقیق، مستقل و مستند هستند.