دارالفنون؛ نخستین گام آموزش نوین در مسیر اعتلای ایران

به گزاش بولتن نیوز نخستین مدرسه علوم نوین ایران، دارالفنون، در ۷ دی‌ماه ۱۲۳۰ شمسی به ابتکار و همت امیرکبیر، صدراعظم اصلاح‌طلب دوره ناصرالدین‌شاه قاجار، در تهران گشایش یافت. این مرکز آموزشی، در دورانی که جهل و خرافات بر فضای فکری جامعه سایه افکنده بود، به عنوان نقطه آغاز آموزش علمی نوین در ایران شناخته می‌شود.
میرزا محمدتقی‌خان فراهانی، مشهور به امیرکبیر (۱۱۸۵–۲۰ دی ۱۲۳۰ شمسی)، با درک عقب‌ماندگی ایران از دانش روز جهان، آموزش علوم جدید را شرط اساسی پیشرفت کشور می‌دانست. وی ضمن اعزام دانشجویان به اروپا، بر ضرورت تأسیس یک مرکز آموزش عالی در داخل کشور با بهره‌گیری از استادان برجسته خارجی تأکید داشت.

با وجود مخالفت‌ها و کارشکنی‌های درباریان، مدرسه دارالفنون سرانجام سیزده روز پیش از قتل امیرکبیر و با حضور ناصرالدین‌شاه، میرزا آقاخان نوری (صدراعظم جدید) و جمعی از استادان ایرانی و اروپایی، به طور رسمی افتتاح شد. این مدرسه در محل ارگ سلطنتی تهران و خیابان ناصریه (ناصرخسرو کنونی) قرار داشت و آموزش در هفت رشته پیاده‌نظام، سواره‌نظام، توپخانه، پزشکی و جراحی، ریاضیات و هندسه، داروسازی و معدن‌شناسی آغاز شد.
همچنین به ابتکار امیرکبیر، هفت استاد برجسته اتریشی برای تدریس در دارالفنون به ایران دعوت شدند. سرپرستی این گروه بر عهده دکتر یاکوب ادوارد پولاك، پزشک نامدار اتریشی، بود. وی در خاطرات خود از استقبال سرد اولیه از استادان به دلیل عزل امیرکبیر خبر داده و از نگرانی امیر نسبت به وضعیت آنان یاد کرده است.

دارالفنون به عنوان نخستین دانشگاه نوین ایران، نقش مهمی در تربیت نسل جدید و گسترش آگاهی علمی ایفا کرد. این نهاد آموزشی زمینه‌ساز تحولات بعدی در آموزش عالی کشور شد و حدود یک قرن بعد، با تأسیس دانشگاه تهران، فصل تازه‌ای در تاریخ آموزش عالی ایران گشوده شد.
تهیه و تنظیم: دکتر حسین شهزادی