اسلامی‌ندوشن؛ آموزگار اندیشیدن به ایران

به گزارش بولتن نیوز - عبدالرضا مدرس زاده،  درگذشت استاد دکتر اسلامی ندوشن پس از سالها رنج بیماری و ماندن در تنهایی فرنگ با وجود دور از انتظارنبودن؛ البته مایه دریغ و اندوه بسیار است.

اسلامی‌ندوشن را بایست دیگر از معدود بازماندگان نسلی از استادان و ادیبان ایرانی دانست که در سال‌های دهه نخست سده پیش، زاده شده‌اند و نیز از معدود کسانی که عمر دراز ایشان به بیهودگی و روزسرگرمی‌های اهل درس و دانش نگذشته‌است.

اسلامی ندوشن را بایست دلداده راستین فرهنگ و ادبیات این سرزمین دانست و این را می‌شود به آسانی از رویه علمی ایشان بر خلاف تخصص دانشگاهی‌شان دریافت‌کرد یعنی از مدرک‌دانشگاهی خود نان نخوردن و به قول حافظ از مسجد سوی میخانه رفتن. این شیوه اگر چه باز هم در دیگر کسان به دید آمده‌است اما درباره ایشان نکته‌ مهم؛ رهاکردن تخصص حقوق نیست که نکته مهم این همه شوق و همت و وقت صرف ادبیات کردن است.

اگر بخواهیم در میان بیش از چهل عنوان کتاب ایشان، محوری‌ترین موضوع را به سبب برجستگی نشان دهیم به نام ارجمند و درخشان ایران می‌رسیم.

در همه یادداشت‌ها و خاطرات روزانه و در سفرنامه‌ها و سخنرانی‌های استاد اسلامی، هدف راستین و مورد نظر ایشان ایران است همان ایران که یک تکه بسیار کوچک آن (ندوشن) هم با نام ایشان جهانی شده‌است و چیزی جز نشان‌دادن گونه‌ای دلبستگی به زادبوم نیست.

اگر چه کار و کارنامه استاد اسلامی هم از سوی ادیبان سنتی و هم از سوی مذهب‌اندیشان به تردید نگریسته می‌شد و حتی همین باعث می‌شد کارهایی مثل فصل‌نامه هستی و ایران‌سرای فردوسی چندان مورد حمایت واقع نشود اما این رفتارها اسباب ناامیدی را فراهم نمی‌کرد و دکتر اسلامی پذیرفته‌بودند که برای ایران کارکردن، سرزنش و دشنام و طعن‌شنیدن را هم با خود دارد.

نثر فاخر استاد اسلامی، البته آن اندازه پختگی و شایانی دارد که در کنار نوشته‌های کسانی چون استاد زرین‌کوب و... مورد توجه باشد و به نوجویان ادبی برای پیشرفت، سرمشق داده‌شود. این شیوه نثر علیرغم تسلط استاد به زبان فرانسه و به صرف عشق ایشان به زبان فارسی فراهم آمده‌است.

بخشی از به‌دید‌آمدن و نامداری استاد اسلامی وامدار شیوه خاص ایشان در آراستگی ظاهر و سبک خاص سخن‌گفتن بود که به ویژه این دومی، شوق شنیدن را در شنوندگان سخن ایشان دامن می‌زد و نهایتا منجر به پدید‌آمدن خوانندگانی می‌شد که کتاب ایشان را تا نمی‌خواندند، رها نمی‌کردند.

مهم‌ترین کارکرد دکتر اسلامی ندوشن عبور از مشکلات و نابسامانی‌ها و تلخکامی‌های گریبان‌گیر ایران نه با بی‌توجهی و رخوت ناشی از احساس بی‌وطنی کردن بل‌که با نوید دادن روزهای خوب برای ایران است. اسلامی‌ندوشن در ایران دوستی شعار نمی‌داد که خود شعری مجسم در ستایش این سرزمین بود.

خوب‌است پیگیرشدگان نظریه "تطهیر‌پهلوی" در این روزها، کتاب روزهای ایشان را بخوانند تا دریابند ایشان هم باور دارد ساختار مشکلات حکمرانی در ایران صرفا به این چهاردهه برنمی‌گردد و این رشته سر دراز دارد.

اگرچه حضور پررنگ و تاثیرگذار این درس‌خوانده حقوق بین‌الملل در سرای ادبیات، ممکن است این شائبه را هم دامن بزند که آنها که درس ادبیات نخوانده‌اند بیشتر به ادبیات و فرهنگ ما خدمت کرده‌اند، اما هم اینان نبایست از آن عشق راستین و بی‌آلایش چنین استادی به ایران و فرهنگ آن بی‌اعتنا باشند که چنین عشقی، پزشک را هم مصصح دیوان حافظ می‌کند (دکتر غنی) و...

نگارش انبوه نوشته‌های گوناگون در همان ساعت نخست اعلام درگذشت ایشان هم البته نشان‌دهنده میزان عمق تاثیر شخصیت و. نفوذ کلام چنین استادی در میان اهل دانش و آگاهی است و این که چهره‌هایی از این‌دست نیاز به آگهی بازرگانی و تبلیغ ندارند.

روان پاک استاد اسلامی‌ندوشن برخوردار از آن گونه رحمت الهی باد که کریم خطابخش پوزش‌پذیر برای دانش‌مردان کارآمد فراهم فرموده‌است.

منبع: کانال انجمن پژوهشگران ادبیات دینی ایران