خط و نشان مسکو برای واشنگتن

به گزارش آران نیوز به نقل از رسانه های روسی،اظهارات مدودیف در جایگاه عالیترین مقام سیاسی روس درباره خطرات ناشی از سپر دفاع موشکی برای امنیت ملی کشورش نشان داد که مسکو همچنان بر موضع خود مبنی بر رد هر گونه عقب نشینی در این زمینه ایستاده و مذاکرات کرملین با کاخ سفید به منظور دستیابی به توافق در ارتباط با این سامانه، چشم انداز مثبتی ندارد.

هر چند رییس جمهوری روسیه روز گذشته اعلام کرد که اقدام متقابل مسکو در خصوص طرح سپر دفاع موشکی به منزله آغاز دور جدید مواجهه نظامی با آمریکا نیست، اما عصبانیت وی از اجرای خزنده این طرح از سوی غرب بیانگر این واقعیت است که کرملین نمی‌تواند نسبت به برنامه‌های واشنگتن در زمینه ادامه استقرار سپر دفاع موشکی در اروپا بی‌تفاوت باشد، زیرا روس‌ها بهتر از هر کس دیگر می‌دانند که این طرح منافع راهبردی آنان را نشانه رفته است.

مدودیف پیش از این نیز اواخر نوامبر پارسال در یک سخنرانی تلویزیونی برای مردم روسیه به صراحت هشدار داد که اگر مذاکرات مربوط به پیوستن مسکو به سپر دفاع موشکی اروپایی به بن بست برسد، روسیه موشک‌های تاکتیکی اسکندر را در استان کالینینگراد این کشور مستقر خواهد کرد.

وی آن موقع تهدید کرد که شکست در مذاکرات مربوط به سپر دفاع موشکی می‌تواند پیامدهای دیگری مانند خروج یکجانبه روسیه از پیمان کنترل سلاح‌های متعارف موسوم به «استارت-۲» را نیز به دنبال داشته باشد.

رییس جمهوری روسیه در سخنرانی روز گذشته خود یک قدم از موضع گیری‌های قبلی خود فرا‌تر رفت و تاکید کرد که در صورت بی‌توجهی به خواسته‌های مسکو در ارتباط با سیستم دفاع موشکی اروپا، روسیه تمام تلاش خود را برای اجرایی کردن هشدارهای ماه نوامبر به شرکای غربی در زمینه مقابله با سپر دفاع موشکی به کار خواهد بست.

البته روس‌ها از اواخر سال گذشته میلادی و پس از نقش بر آب شدن امید‌ها به امکان توافق روسای جمهوری روسیه و آمریکا درباره طرح سپر دفاع موشکی در حاشیه نشست اتحادیه اقتصادی کشورهای آسیا و اقیانوس آرام در «هونولولو» ی آمریکا، اقدامات عملی مقابله با این طرح را آشکار کردند که راه اندازی سامانه رهیاب در استان کالینینگراد شاخص‌ترین آن بود.

روسیه همچنین در تازه‌ترین مورد از تلاش‌ها برای نوسازی و تقویت سیستم دفاع موشکی خود سامانه دفاع موشکی «اس-۴۰۰» را به منطقه نظامی غربی خود تحویل داد و قرار است این سامانه در یک ماه آینده در حالت هشدار موشکی قرار گیرد.

 با وجود اینکه روس‌ها از‌‌ همان ابتدای ارایه طرح استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در زمان ریاست جمهوری بوش پسر از معطوف بودن آن علیه منافع راهبردی کرملین آگاه بودند، ولی سیاستمداران روس در راستای پیروی از اصول معادلات بین المللی برای منصرف کردن واشنگتن از اجرای این طرح و یا حداقل مشارکت در آن تلاش زیادی کردند.

مذاکرات روسیه و ناتو بر سر سپر دفاع موشکی آمریکا در اروپا پس از اصرار مسکو بر ضرورت اخذ تضمین‌های کتبی مبنی بر هدف قرار نگرفتن امنیت این کشور از سوی سپر یاد شده به بن بست رسید.

در مقابل واشنگتن نیز با ادعای اینکه سپر دفاع موشکی این کشور در قاره اروپا علیه منافع روسیه هدف گیری نشده است، همچنان از ارایه هر گونه تضمین کتبی در این باره به مسکو خودداری کرد و نشان داد که در رایزنی‌های مربوط به این مهم با مسکو از موضع بالا برخورد می‌کند.

هر چند روس‌ها تا این اواخر به گونه‌ای شفاف در برابر نیات اصلی طرح سپر دفاع موشکی و ادعای طراحان آن مبنی بر مقابله با تهدیدهای موشکی ایران و کره شمالی موضع گیری نکردند، ولی پایان بی‌نتیجه مذاکرات مسکو و واشنگتن در این باره و رو شدن دست غربی‌ها در این بازی ضدروسی سیاستمداران روس را مجبور کرد که هدف اصلی این طرح را افشاکنند.

در همین راستا «ولادیمیر پوتین» نخست وزیر روسیه دو هفته قبل در آستانه نشست جهانی امنیت در مونیخ آلمان در یک برنامه تلویزیون دولتی این کشور اذعان کرد که سپر دفاع موشکی آمریکایی با هدف تضعیف توانمندی‌های دفاعی روسیه طراحی و برنامه ریزی شده است.

پوتین با بیان اینکه «بدون شک امروز نه ایران و نه کره شمالی هیچیک تهدید نیستند و استقرار سپر دفاع موشکی در اروپا به بهانه مقابله با تهدیدهای موشکی این دو کشور قابل پدیرش نیست زیرا این سپر برای بی‌اثر کردن توانمندی‌های موشکی راهبردی روسیه مستقر می‌شود» نشان داد که مسکو نمی‌تواند بیش از این به سیاست یک بام و دوهوای غرب در قبال طرح یاد شده امیدوار بماند.

نخست وزیر روسیه با اشاره به اینکه «سامانه‌های موشکی آمریکایی که به عنوان بخشی از سیستم دفاع موشکی ناتو در مجاورت مرزهای غربی روسیه مستقر می‌شوند به راحتی قادرند تمام بخش اروپایی روسیه را تحت پوشش قرار دهند»، عمق تهدید ناشی از این سپر برای منافع راهبردی روسیه را تبیین و آمادگی کشورش را برای اتخاذ تصمیم‌های لازم اعلام کرد.

رییس دولت روسیه به فاصله کمی از این اظهارات هفته جاری نیز اعلام کرد مسکو در نظر دارد در یک دهه آینده بیش از ۷۰۰میلیارد دلار برای تقویت و نوسازی ارتش هزینه کند و قرار است در این راستا ۴۰۰ فروند موشک قاره پیمای جدید، ۱۰۰ دستگاه سفینه فضایی جنگی، دو هزار و ۳۰۰ دستگاه تانک پیشرفته، ۲۰ فروند زیردریایی جدید و ۶۰۰ فروند جنگنده جدید در اختیار نیروهای نظامی قرار داده شود.

اظهارات پوتین مبنی بر تقویت و توسعه ارتش این کشور به عنوان اقدام متقابل مسکو برای مقابله با سپر دفاع موشکی آمریکا در حالی صورت می‌گیرد که پیش‌تر رسانه‌های روسیه اعلام کرده بودند که زرادخانه موشک‌های قاره پیمای این کشور می‌تواند بیش از دو برابر کاهش یابد.

تب واکنش تند مسکو به استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در مجاورت مرزهای روسیه در هفته‌های اخیر دامن مقام‌های ارشد روس گرفت و «دمیتری راگوزین» معاون نخست وزیر روسیه در امور دفاعی، ناتو را تهدید کرد که مسکو سپر دفاع هوایی موثر و کارآمدی برای مقابله با سپر دفاع موشکی این سازمان می‌سازد.

راگوزین که به صراحت و رک گویی در میان سیاستمداران روس معروف است، در پایگاه اینترنتی خود نوشت که نشست امنیت جهانی در مونیخ در زمینه دستیابی به توافقی برای ساخت سامانه دفاع موشکی اروپایی شکست خورد.

معاون نخست وزیر روسیه در امور دفاعی همچنین با انتقاد تند از اظهارات اخیر «راسموسن» دبیرکل ناتو مبنی بر نیاز اروپا به ادامه ساخت سپر دفاع موشکی برای دفاع از مردم این قاره، هشدار داد که «ما نیز نیاز به توسعه چنین سیستمی برای دفاع از مردم روسیه در برابر تهدیدهای شما نیاز داریم و از این بابت در مقابل شهروندان روس مسوول هستیم.»

برآیند اظهارات و موضع گیری‌های اخیر مقام‌های روس نشان داد که سپر دفاع موشکی آمریکا «خط قرمز» امنیت ملی روسیه محسوب می‌شود و معامله بر سر آن در آینده نزدیک می‌سر نخواهد بود.

 از سوی دیگر غرب به سرکردگی آمریکا و در لفافه ناتو نشان داده است که از موضع خود برای اجرای گام به گام طرح جهان شمول سپر دفاع موشکی کوتاه نمی‌آید و در مسیر تکمیل این طرح توسعه طلبانه هیچ توجهی به منافع روسیه یا کشورهای دیگر نخواهد داشت.

بن بست در مذاکرات مربوط به طرح سپر دفاع موشکی و متشنج شدن روابط مسکو با غرب بر سر این موضوع موجب شد «سرگئی لاوروف» در قامت رییس دستگاه دیپلماسی کرملین و شخصیت سیاسی عملگرای روس نیز وارد گود شود و با هشدار به مقام‌های ناتو مبنی بر اقدام یکجانبه این سازمان در استفاده از پدافند موشکی اذعان کند که «هیچ پیشرفتی در حل دعوا بر سر این موضوع حاصل نشده است».

 «لاوروف» در چهل و هشتمین نشست امنیتی مونیخ در آلمان در مورد وضعیت همکاری این کشور با ناتو در موضوع سپر دفاع موشکی اعلام کرد که «تا زمانی که نگرانی‌های مشروع ما نادیده گرفته شود، من هیچ نوع امکان پیشرفت در این مساله را نمی‌بینم.»

در واقع با در نظر گرفتن توازن قوای نظامی راهبردی در سطح بین المللی واضح است که در مقطع زمانی کنونی روسیه تنها رقیب واقعی جبهه غرب در این عرصه است و حتی کشورهایی مانند چین به سال‌ها زمان برای دستیابی به توان مقابله و رقابت تسلیحاتی با غرب و در راس آن آمریکا نیاز دارند.

بر همین مبنا نیز غرب در اجرای طرح استقرار سپر دفاع موشکی ناتو در سطح جهانی به تکمیل بخش اروپای شرقی و مرکزی آن اهمیت ویژه‌ای قایل بوده و کشورهای غربی زیر چ‌تر فرماندهی واشنگتن تلاش دارند با عملیاتی کردن طرح در نزدیکی مرزهای روسیه از خنثی شدن تهدیدهای احتمالی و قدرت بازدارندگی مسکو در قبال تحولات آتی مطمئن شوند.

با اشراف بر این واقعیت بود که «سرگئی ریابکوف» معاون وزیر امور خارجه روسیه به تازگی در گفت‌و‌گو با رادیو «پژواک مسکو» اعلام کرد مسکو قصد ندارد هیچگونه ابتکاری در باره دفاع ضدموشکی ارایه دهد که از سوی آمریکایی‌ها به عنوان عقب نشینی تلقی شود.

ریابکوف با اشاره به توقف مذاکرات میان مسکو و واشنگتن درباره سپر دفاع موشکی تصریح کرد که «روسیه نمی‌تواند موضع مشابه آمریکا در این خصوص اتخاذ کند زیرا که چنین تصمیم گیری مترادف با زیر پا گذاشتن منافع روسیه خواهد بود.»

معاون وزیر امور خارجه روسیه همچنین با بیان اینکه «مسکو معتقد است استقرار عناصر سیستم آمریکایی دفاع ضد موشکی در نزدیکی مرزهای روسیه علیه نیروهای راهبردی هسته‌ای ما جهت گیری شده است»، خط بطلانی بر ادعاهای غرب مبنی بر استقرار سپر دفاع موشکی جهان شمول برای مقابله با خطرات موشکی دیگر کشید.

از سوی دیگر افشای ماهیت واقعی سپر یاد شده برای هدف قرار دادن روسیه محدود به روس‌ها نبود و مرکز مطالعاتی «گلوبال ریسرچ» نیز دی ماه امسال در مقاله‌ای به نقل از «زبیگنیو برژینسکی» نوشت که ارتباط آمریکا با ناتو و اتحادیه اروپا یکی از مهم‌ترین جهات مناسبات بین المللی این کشور و سکوی پرتاب واشنگتن برای حضور و شرکت در عرصه تحولات جهانی محسوب می‌شود.

در این مقاله به صراحت اعلام شده بود که اجرای طرح سپر دفاع موشکی آمریکایی در اروپا، کاخ سفید را برای ایفای نقش سرنوشت‌ساز میانجیگری در مسایل اورسیا به عنوان حیات خلوت روسیه و مرکز آتی قدرت جهانی، توانمند می‌سازد و ائتلافی را تحت فرماندهی آمریکا به وجود می‌آورد که در تمام ابعاد کلیدی به لحاظ قدرت و نفوذ در عرصه جهانی برجسته است.

البته غربی‌ها در هزارتوی سیاسی اجرای طرح سپر دفاع موشکی ضد روسی خود بازی‌های ویژه‌ای را نیز برای جلب نظر مساعد روس‌ها به این طرح و لو به شکل مقطعی طراحی کرده بودند که دعوت از دمیتری مدودیف رییس جمهوری روسیه برای شرکت در نشست ناتو در لیسبون از آن جمله بود.

هر چند که ناتو و آمریکا با دعوت از روسیه به نشست لیسبون ادعا کردند که به دنبال تعامل با این کشور بوده و سیاست‌های گذشته خود را در قبال مسکو تغییر داده‌اند، اما در اصل آن‌ها با این رویکرد شیطنت آمیز، کرملین را در یک محاصره ظاهرا دموکراتیک و در مقابل عمل انجام شده قرار داند تا به جهان بگویند که روس‌ها با طرح سپر دفاع موشکی مشکلی ندارند و حتی در این زمینه با غرب همراهی نیز می‌کنند.

تحلیلگران مسایل سیاسی بر این باورند که غرب پس از نشست لسیبون با ادعای همکاری با مسکو، در عمل نظامی‌گری خود در مرزهای روسیه را اجرایی کرده و در ‌‌نهایت اشغال دوستانه این کشور را محقق می‌کند.

در ‌‌نهایت می‌توان گفت تهدید روز گذشته مدودیف علیه آمریکا در خصوص سپر دفاع موشکی نشان داد که روس‌ها هرگز نمی‌پذیرند امنیتشان دستخوش بلندپروازی‌های آمریکا شود و به خوبی می‌دانند که مساله تهدید اروپا از سوی کشورهای دیگر‌‌ همان بهانه‌ای است که جورج بوش نیز برای استقرار سامانه دفاع موشکی در جمهوری چک مطرح می‌کرد.