کورکردن چشم اقتصاد جهان به جای درست کردن ابروی سیاست

تحلیلگران آمریکایی می گویند: افت ارزش پول ایران به دلیل تحریم های جدید آمریکا، شاید برای جنگ طلبان در آمریکا به ظاهرخبر خوبی باشد. اما این تحول، در واقع می تواند مسیری  نامعلوم را برای آمریکا هشدار دهد که قدم گذاشتن درآن برای آمریکا نیز زیانبار خواهد بود و اوباما به احتمال قوی دوره دوم ریاست جمهوری اش را به این طریق به مخاطره انداخته است ،و به قول معروف ، به جای درست کردن ابرو، چشمش را نیزکور خواهد کرد.

اصلاح قانون واگذاری اختیارات دفاع ملی که توسط رئیس جمهور اوباما  آخر هفته گذشته امضا شد، به دنبال اعمال تحریم های یک جانبه در کشورها و موسساتی است که با بانک مرکزی ایران دادو ستد می کنند. این قانون از تابستان امسال قابل اجرا خواهد بود و به موجب آن اگر شما نفت ایران را بخرید ، دیگر نمی توانید با موسسات مالی آمریکائی دادو ستد کنید. از آنجا که ایالات متحده هنوز هم بیش از یک پنجم اقتصاد جهان را دراختیار دارد و بسیاری از موسسات سرمایه گذارمهم جهان نیازمند انجام معاملات با آمریکا هستند، کنگره امیدوار است تا از این رهگذر نفت ایران بدون مشتری بماند.

این اقدام، به دلیل فشارهائی است که از سوی کمیته آمریکایی امور عمومی اسرائیل به نمایندگی از دولت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، به اوباما وارد می شود وبه خوبی می تواند او را به دام بیاندازد.

در سال انتخاباتی ، او نمی تواند از تایید تحریم های جدید علیه ایران امتناع ورزد. (نامزدهای جمهوری خواه در ایالت آیووا عملا بر این وعده انتخاباتی مانور می کنند که در صورت انتخاب شدن، در ایران جنگی تمام عیار به راه خواهند انداخت ) و مدام اوباما را مورد حمله لفظی قرار می دهند که وی در این خصوص فرد ضعیفی است و نمی تواند با قدرت عمل کند.

اما این تحریم های جدید می تواند در انتخابات پیش رو، به شانس خوداوباما نیز لطمه وارد کند. مانورهای نظامی اخیر ایران در خلیج فارس، که باهدف یادآوری این نکته به جهان صورت گرفته که این کشور می تواند نقش مخربی را درمنطقه بازی کرده و مسیر رسیدن یک - ششم نفت جهان را به بازار های بین المللی مختل کند- قیمت نفت خام برنت را به 108دلار در هر بشکه افزایش داده است  و ضربه تکان دهنده ای که با خبر وقوع جهش ناگهانی در ساخت و تولید چین همراه شد دو عاملی هستند که رقابت انتخاباتی را به زیان اوباما تغییر خواهند داد

این دو عامل ، یعنی احتمال افزایش تقاضای آسیا برای نفت در سال 2012، و عصبانیت سرمایه گذاران در مورد چگونگی تبعات ایجاد تنش با ایران ، احتمالا قیمت نفت را در سال 2012 در بالاترین سطح تاریخ تولید نفت نگاه خواهد داشت ، و برخی از تحلیلگران بر این باورند که ممکن است این میزان قبل از سقوط، به قیمت سرسام آور سال 2008 باز گردد.

برای اقتصاد آمریکا بسیار بهتر خواهد بود اگر قیمت ها نشست کرده و به سطح پایین چند سال پیش ، یعنی 50 دلار در هر بشکه و یا کمتر از آن برسد تا باعث رونق اقتصادی شود و اقتصاد مریض امروز آمریکا را بهبود دهد. اما رشد قیمت نفت در اثر تحریم ایران به زیان اوباما و اقتصاد  آمریکا خواهد بود.

اگر تحریم های کنگره واقعا اجرا شود ، و از صدور حدود 2 میلیون بشکه نفت ایران در روز به بازارهای جهانی جلوگیری کند؛ از آن جا که این رقم در واقع 80درصد درآمدهای صادرات ایران را تشکیل خواهد داد، به درآمد ارزی ایران صدمه خواهد زد. اما اینکار در عین حال قیمت جهانی نفت خام را نیزبه بالاترین سطح ممکن می رساند، که به شدت برای اقتصادهای غربی که در حال حاضر بر روی لبه پرتگاه در حال نوسان هستند نیز زیانبار خواهد بود.

اما ، سوال اینجاست که آیا اصولاًممکن است کاهش ارزش پول ایران برای این کشور مفید هم باشد؟ کشورهائی که کالاهای اولیه از جمله نفت برای آنها گران تمام می شود ، دائماً گرفتار نوعی ثبات  مصنوعی ارز هستند که این امر به نوبه خود ، باعث میشود تا دیگران کالای ساخت این کشورها را گرانتر بخرند که این امرخود به رکود صنعت در این کشورها می انجامد.

 شناور شدن ارز به صادرات ایران کمک خواهد کرد  و واردات را کاهش خواهد داد و باعث می شود که توجه و حمایت از تولید را افزایش خواهد داد  و به اشتغال ملی و رشد تولید داخلی مبتنی بر منابع داخلی کمک خواهد کرد. این یک نکته کلیدی در اقتصاد است. ایران تا به حال برنامه واردات بیشتر از طریق نرخ ارز پایین را در پیش گرفته بود.

اوباما نمی تواند در کوتاه مدت به کمک قطعی عربستان سعودی در فرصت سه ماهه باقیمانده برای اجرای این برنامه امیدوار باشد.

سعودی ها در اواخر دهه 1970مایل بودند در ازای کسب منافع سیاسی،بازار نفت را با ظرفیت تولید اضافه خود سیراب کنند. اما در حال حاضر ریاض دیگر نمی خواهد نفت ارزان بفروشد، زیرا پادشاه عربستان با استفاده از پول اضافی نفت برای رشوه دادن به مردم کشورش و ترغیب آنها به انکار هرگونه "بهار عربی" در داخل مزرهای پادشاهی عربستان سعودی استفاده می کند.

دولت عربستان ، برای فرو نشاندن خشم مردمش ، آنقدر یارانه ها را گسترش داده که اگر قیمت نفت بیش از حد سقوط کند احتمالا قادر به پرداخت این یارانه های سنگین نخواهد بود . از این رو ، سعودی ها نمی توانند اوباما را بکلی از این بحران بیرون بکشند ، فقط می توانند با ارسال چند میلیون بشکه نفت اضافی در روز یا بیشتر، فشار این بحران را بر او تا حدودی کاهش دهند.

علاوه بر این ، تحریم کسانی که با بانک مرکزی ایران معامله می کنند برای اقتصاد متحدان آمریکا، نوعی تهدید و آسیب عمیق به شمار می رود.

کره جنوبی، ایتالیا، یونان، چین، ترکیه و... مخالف تحریم نفتی ایران هستند.

کره جنوبی به شدت نگران تاثیر این تحریم ها و به دنبال کسب معافیت از این قانون است . کره جنوبی حدود 11 میلیارد دلار در سال نفت و سایر محصولاتش را از ایران وارد می کند و معادل 6میلیارد دلار تولیدات صنعتی ، شامل خودرو و غیره را به این کشور می فروشد.

اگر سئول نتواند نفت ایران را (که حدود 10 درصد از واردات نفت مورد نیاز این کشور است) خریداری کند ، اقتصاد این کشور لطمه خواهد خورد. و در صورتی که نتواند برای صدور خودرو و سایر کالاهای خود به ایران پولی دریافت کند ، باز هم اقتصاد این کشور صدمه خواهد دید. خلاصه اینکه ، 16 میلیارد دلار تجارت کره جنوبی در سال با ایران ، در معرض خطر قرار دارد. این رقم ، حدود 5 دصد تجارت خارجی این کشور ،وضربه قابل توجهی برای کره به حساب می آید.

و انرژی مانند واردات دیگر نیست- بسیار حیاتی و بنیادی است . درحال حاضرو دردنیایی که درآن منابع تامین کننده نفت روز به روز محدودتر می شود، برای همه مشتریان سابق ایران آسان ویاحتی امکان پذیر نخواهد بود که (چنانکه کنگره ایالات متحده میخواهد ایران را تحریم کنند) این کسری انرژی راازمنابع دیگری تامین کنند.

درواقع،کشورهایی که عضو ناتو نیستندبه احتمال زیاد راه حلهائی برای خنثی کردن تحریم های جدید ایالات متحده پیدا می کنند تا به قدرکافی به رژیم ایران مجال سرپاماندن بدهند،حتی اگر با این کارقیمت نفت خام را افزایش دهند و از این طریق به ترمیم وضعیت اقتصادی ایالات متحده آسیب برسانند. ونزوئلادرسال 2009 باایران یک بانک دوملیتی تاسیس کرده تا برای تسهیل نقل وانتقال احتمالی ایران درآمریکای لاتین راهی باز کند.

روسیه می گوید که با تحریم های جدید همکاری نخواهد کرد و هند ، به عنوان مثال ، راه هایی پیدا کرده تا پول نفت ایران را بدون تماس مستقیم با هیچ یک از بانک های ایرانی پرداخت کند. این کشور از هالک بانک در ترکیه استفاده می کند. گفتگوهائی نیز در خصوص راه اندازی بانک های خصوصی جدید در کشورهای یکدیگر به چشم می خورد، که تحت تحریم ایالات متحده نخواهند بود. مسلما اشکالاتی هم در راه این صف آرائی های موقت وجود دارد .طبعاً، بدون امنیت معاملات بانکی ، تعداد صادرکنندگان هندی به ایران ،که با وارد کنندگان به شکل اعتباری معامله می کنند کاهش می یابد.

وایران پاییزامسال به دلیل کاهش شدیدروپیه دربرابردلار، ازپذیرش پرداخت هندی ها به روپیه سر باز زد. (ایران ممکن است در مورد این تصمیم باتوجه به کاهش مشابه نرخ ریال که اخیراً به دلیل تحریم های جدید آمریکا روی داده -تجدیدنظرکند.) دراین حال، هندبه واردات نفت از ایران نیازمند است، و همچنین نیازمند آن است تاکالاهای ساخته شده خودرابه ایران بفروشد ،واحتمال می رود راه حل هائی برای ادامه روند این تجارت پیدا کند، اعم ازاینکه کنگره ایالات متحده این راه حل ها را بپسندد یاخیر.

چین به نوبه خود، تاکنون پول نفت ایران را به یورو پرداخت کرده اما در صورتی که این کار با مشکل مواجه شود آنها تنها گزینه یوان چین را مد نظرقرار خواهند داد. به نظر می رسد شرکت نفت سینوپک چین به هیچ وجه از تحریم های ایالات متحده هراسی ندارد و در واقع به توسعه زیرساخت های ایران کمک هم می کند، کاری که پیش از این هم، تحت قوانین ایالات متحده، مستوجب مجازات بود.

ایران در حال حاضر سالانه 30 میلیارد دلار با چین دادو ستد دارد، و این چیزی است که ایالات متحده احتمالا نمی تواند کاری در موردش انجام دهد. درست است که چین و ایران درمورد بالا رفتن قیمت هامذاکرات جدی وسختی داشته اند ، و در حالی که این دو کشور در گیرگفتگوی سخت و مصالحه ناپذیری بودند ، چین توانست با توسل به عربستان سعودی ، لیبی و عراق ، کمبود نفت ایران را جبران کند.

اما؛ یک) این کج خلقی ها احتمالا تا ماه مارس به پایان خواهد رسید ، ب) چین به احتمال زیاد به واردات فراوان نفت از ایران ادامه خواهد داد. و ج) بازار جهانی نفت چندان اشباع نشده که چین بتواند احتمالا به طور دائم وابستگی خود را به منابع نفتی ایران، کاهش دهد. که اگر چنین می کرد ، کار برای کشورهای دیگر سخت تر می شد.

کوتاه اینکه ، حتی تحریم های شدیدتر کنگره و هدف قرار دادن بانک مرکزی ایران در نهایت به احتمال قوی در تغییر سیاست ایران و یا تضعیف رژیم این کشور بی تاثیر خواهد بود. جامعه بین المللی راه هائی برای برون رفت از این موانع پیدا خواهد کرد و متحدان نزدیک ایالات متحده؛ مانند کره جنوبی ،که با پیامد های اقتصادی بزرگی مواجه می شوند، برای برخورداری از معافیت های لازم سخت لابی خواهند کرد.

 اوباما ، که به اجبار این قانون را امضا کرده و با آن مخالف بوده ، به هر دستاویزی متوسل می شود تا معافیت های لازم را اعطا کند. در موارد دیگر ، اصلاحیه قانون واگذاری اختیارات دفاع ملی (NDAA) باعث می شود تا اراده و پایمردی آمریکائی دربوته آزمایش قرار گیرد.

 تلاش برای تحریم بانک های چینی به جرم معامله با ایران،گستاخی زیادی می طلبد ، آن هم زمانی که سرمایه گذاری چین برای پشتیبانی و سرپا نگه داشتن اقتصاد ایالات متحده بسیار مهم و حیاتی است.

ایران، کشوری با پشتوانه قوی که به دیوار محکمی تکیه دارد ، به دشمن سهم ناکی برای ایالات متحده و متحدان او در خاور میانه بدل خواهد شد.

 20 هزار نفر پرسنل ایالات متحده مستقر در سفارت وسیع آمریکا در بغداد، در برابر انتقام جویی شبه نظامیان عراقی متحد با ایران، بسیار آسیب پذیرند.

موفقیت تلاش های جنگی آمریکا در افغانستان به اراده مثبت ایران بستگی دارد و ایران می تواند قیمت نفت راپیوسته و تنها با کمی قدرت نمایی و نمایش نظامی تعیین کند.

اوباما تا اینجا با امضای الحاقیه قانون NDAA(که ضمناً به ارتش ایالات متحده اجازه می دهد تا آمریکایی ها را در هر نقطه از جهان بازداشت کند و آن ها را برای مدت نامحدود، بدون محاکمه نگه دارد)، گویا به قول معروف برای انتقام گرفتن از صورت زشتش؛ بینی خود را بریده و یا به جای درست کردن ابرو زده چشمش را هم کور کرده است.

شاید ایرانی ها از برخی نارسائی ها و رنج ببرند و مردم عادی ممکن است با مشکلات جدی در ایران روبرو شوند.

اما ایران به غنی سازی اورانیوم و حمایت از سوریه و حزب الله ادامه خواهد داد. از سوی دیگر ایالات متحده هزینه سنگین این فرصت سوزی ها را متحمل خواهد شد(یعنی همه آن چه که ممکن بود بتواند در حوزه اقتصاد امریکا انجام دهد را دیگر انجام نخواهد داد) آن هم به خاطر سیاست بالا نگه داشتن مصنوعی قیمت نفت،به دلیل آزار ایران ،.